700 ta kitob yozgan olim
Jaloliddin Suyutiy (849-911)
Olimning to'liq ismi Abdurahmon ibn Abu Bakr Jaloliddin bo'lib, ona diyorlari bo'lmish Misrning janubidagi Asyut shahriga nisbat berilib, Suyutiy deb nomlandi.
Hadis, tafsir, tilshunoslik, tarix, adabiyot, fiqh va boshqa ko'plab ilm sohalarining mohir bilimdoni bo'lgan qomusiy olimlardan sanaladi. Hijriy 849 (milodiy 1445) yilda Qohirada tug'ildi va shu shaharda o'sib-ulg'aydi.
Imom Suyutiy Shom, Hijoz, Yaman, Hindiston hamda G'arbiy Afrikaning bir qator mamlakatlariga safar qildi. Misrda bir qancha nufuzli mansablarda faoliyat ko'rsatgan. 40 yoshida barcha mansablardan voz kechib, qolgan umrini kitob yozishga bag'ishladi. Butun umri davomida 600 ga yaqin kitob yozgani rivoyat qilingan. Misrlik mashhur professor Ahmad Sharqoviy o'zining "Jalol Suyutiy kutubxonasi" kitobida allomaning yozgan asarlari 725 taga etishini qayd etgan.
Olimning mashhur asarlari:
- “Al-jome' al-kabir fiy ahadiysin Naziyr al-Bashiyr”;
- “Al-jome' as-sag'ir fiy ahadiysin Naziyr al-Bashiyr”;
- “Al-itqon fiy ulumil Qur'on”;
- “Ad-durrul mansur fit tafsir bi-l-ma'sur”;
- “Tanvirul havaalik fiy sharhi Muvattoil Imami Malik”;
- “Al-xosoisu val-mu'jizot an-Nabaviyya”;
- “Tabaqot al-huffoz”;
- “Tabaqot al-mufassirin”;
- “Bug'yatul vu'ot fiy tabaqot al-lug'aviyyin van-nuhot”;
- “Al-fariyda alfiya fin-nahv”;
- “Alfiya fiy mustalahil hadis”;
- “Al-laoliul masnu'a fil ahadisil mavzu'a”;
- “Tafsirul Jalolayn”. Ushbu tafsir Jaloliddin Mahalliy bilan hamkorlikda yozilgan.
Bundan tashqari bir qancha she'riy devonlari ham bo'lgan. Alloma Jaloliddin Suyutiy hijriy 911 (milodiy 1505) yilda Qohirada vafot etgan.
Muftiy Ibrohim Desai rahimahullohning "Hadis ilmiga kirish" kitobidan olindi.
Siz eng boy odamsiz!
Insonning fe’li qiziq: biz ko‘pincha o‘zimizda yo‘q narsalar haqida qayg‘urib, qo‘limizdagi bebaho ne’matlarni odatdagi holdek qabul qilamiz. Vaholanki, biz oddiy deb bilgan qulayliklar, sog‘liq va boshqa imkoniyatlar sayyoramizning millionlab aholisi uchun eng katta orzu hisoblanadi.
Jumladan, bugungi tongni dunyo bo‘yicha 174 mingga yaqin inson qarshi ololmadi. Ayni damda 50 milliondan ortiq odam saraton kasalligi bilan kurashmoqda. 300 million inson ranglar jilosini ko‘rish baxtidan mahrum. 400 millionga yaqin kishi esa eshitish moslamalarisiz dunyo tovushlarini eshita olmaydi. 770 milliondan ortiq katta yoshdagi inson hanuzgacha o‘qish va yozishni bilmaydi. 2,5 milliarddan ziyod aholi global axborot va internet imkoniyatlaridan uzilgan holda yashamoqda. 6,5 milliard inson esa samolyotda umuman uchib ko‘rmagan...
Bu raqamlar shunchaki quruq ko‘rsatkichlar emas. Ular ortida millionlab insonlarning ana shunday ayanchli taqdiri yotibdi.
Agar siz hozir ushbu matnni o‘qiy olayotgan, atrofdagi ranglar va tovushlarni his qilayotgan, eng muhimi, yangi kunni sog‘-omon yashayotgan bo‘lsangiz, demak, siz sayyoradagi eng baxtli insonlardan birisiz. Shunday ekan, turmush tashvishlaridan nolishni to‘xtating. Yon-atrofga boqing: siz yashayotgan bugungi kunga kimlardir yetmadi. Demak, har bir xotirjam olingan nafas, har tinch otgan tong uchun Yaratganga hamdlar aytib, shukronalik kayfiyati bilan yashang. Chunki siz eng boy odamsiz!
Akbarshoh RASULOV