Mutaassiblik ofatlari
Yurtmizdagi xotirjamlik va barqarorlik tufayli xalqimiz barcha ibodatlarni emin Erkin qilmoqdalar, xrnodonlarda to'yu tomoshalar, bayramu shodiyonalap bo'lmoqda. Bu ne'matlarga chin ma'noda shukrona qilish va ularning qadriga etish kerak.
Din niqobidagi turli buzg'unchi oqim va firqalar mamlakatdagi tinchlik, osoyiishtalik, millatlar va dinlar o'rtasidagi ahillikka raxna solish maqsadlardan qaytganlari yo'q Bu esa xar birimizdan doimo xushyorlik va ogohlikni, yoshlar tarbiyasiga ma'suliyat bilan yondoshishni, ularning diniy bilimi va savodxonligini tinmay oshirib borishni, shu yo'l bilan jaxolatga qarshi ma'rifatni qarshi qo'yib ular qalbini chetdan bo'layotgan barcha xurujlardan qat'iy himoya etishni talaba etadi.
Yoshlarimizni turli xil yot oqimlardan himoya qilish dinda mutaassibona e'tiqodda bo'lish va sof islomiy e'tiqoddan bexabarlik sabab jamiyatda beqarorlik va fitnalarni keltirib chiqaradi. Jaholatdan o'zini asrash har bir e'tiqodli insonning musulmon sifatidagi burchidir.
Bugungi kundagi ko'plab muammolarning ildizi mutaassiblik va haddan oshish ekanligini hammamiz chuqur anglashimiz lozim. Dinda mutaassibona harakat, dinda chuqur ketish, haddan oshish, Qur'on va Sunnatda kelgan ta'limotlarga zid ravishda o'z fikriga ergashishdir.
Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam esa: “Dinda haddan oshishdan ehtiyot bo'linglar. Chunki, sizlardan oldin o'tganlarni dinda haddan oshishlik halok qilgandir” deb uqtirganlar.
Diniy mutaassiblik ikki ko'rinishda namoyon bo'ladi. Birinchisi, boshqa dinlarga nisbatan mutaassiblik. Ikkinchisi, dinda mutaassibona harakat qilishdir.
Dindagi mutaassiblik - kufr va shirk, asossiz takfir, nohaq qon to'kishning sababidir. Mutaassibning ishi esa ilohiy ta'limot bir yonda qolib shaxsiy tor tushunchalar uchun kurashish, shu yo'lda o'ziga qarshi chiqqanlarni ko'r-ko'rona dushman e'lon kilish, bu yulda diniy shiorlardan foydalanish va aslida esa ilohiy dinga emas, balki shaxsiy fikrlarga boshqalarni kuch bilan majburlashdir.
Uchqo'rg'on tuman Saidxon eshon jome masjidi imom xatibi Akbarali Yusufjonov
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
