Kim sultonga qarshi chiqib o'ldirilsa, unga janoza o'qilmaydi!
Alhamdulillah, qadimdan xalqimiz musulmon, davlat rahbatlari ham musulmon. Davlat rahbari o'laroq, har bir diniy ishlarda ulamolar bilan maslahat qilayotgani esa, tahsinga sazovordir. Zero, maslahat bilan ish qilish dinimizda maqtalgan va ta'kidlangandir. Alloh taolo Payg'ambarimiz alayhissalomni sahobiylar bilan maslahat qilishga buyurgani ham ayni manfaatdir.
Ammo chet eldan turib davlat rahbari va din ulamolariga ta'na toshini otayotgan, ularni “saroy mullasi” yoki “ulamolarning yomonlari” deb haqorat qilayotgan kimsalarni o'zi qanday ahvolda?!
Ularning o'zini qanday ulamo deb atasa bo'larkin?! Ular qulay fursat kelib, ish umum musulmonlarning zarariga, ularning foydasiga yurishi uchun kim bilan bo'lsa ham, hatto boshqa din vakillari bilan ham hamkorlikka kirishayotganini nima deyish mumkin?! Demak ularni o'zi “sharrul ulamo” emasmi?!
Chetdan turib xalqni rahbarlarga qarshi gij-gijlaydigan nobop kimsalar, odamlarni bog'iylikka, ya'ni davlat rahbariga qarshi chiqishga chaqirmoqda. Bunday hatti-harakatlarning oqibati haqida mo''tabar fiqxiy kitoblarimizda shunday deyiladi:
ﻭﻣﻦ ﻗﺘﻞ ﻣﻦ اﻟﺒﻐﺎﺓ ﺃﻭ ﻗﻄﺎﻉ اﻟﻄﺮﻳﻖ ﻟﻢ ﻳﺼﻞ ﻋﻠﻴﻪ،ﻷﻥ ﻋﻠﻴﺎ - ﺭﺿﻲ اﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ - ﻟﻢ ﻳﺼﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﺒﻐﺎﺓ.
“Kim sultonga qarshi chiqib bog'iyligi uchun, yoki qaroqchiligi uchun o'ldirilsa, unga janoza o'qilmaydi. Chunki Ali roziyallohu anhu xavorij bog'iylarga janoza o'qimadilar”.
Hatto “Raddul muxtorda” bog'iylar yuvilmasligi haqida aytilgan. Hozirgi kunda turli Islom yurtlarida borayotgan urushlar, jangu jadallarga asosiy sabab bog'iylik – o'z davlat rahbarlariga qarshi chiqishdir. Bu urushlar qancha odamlarning boshiga kulfat keltirdi.
Shuningdek, bu “da'vatchilar”ning bog'iylikka da'vati oyat va hadislarga ham ziddir!
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ
Alloh taolo: “Ey iymon keltirganlar! Allohga itoat qiling, Payg'ambarga va o'zingizdan bo'lgan ishboshilarga itoat qiling”, degan (Niso surasi 59-oyat).
Oyati karimadagi «ishboshilar»ga ko'plab tafsirchilar sulton va podshohlar ko'zda tutilgan, deb izoh berganlar.
Ibn Jarir ibn Zayddan u kishi esa otasidan «ishboshilar»ning tafsirida «ular sultonlardir» deb tushuntirganini rivoyat qilgan (Imom Suyutiy. ad-Durrul-mansur fit-tafsir bil-mansur. 4 – J. 504 – B. Qohira 2004).
Sa'id ibn Mansur, ibn Abu Shayba, Abd ibn Hamid, ibn Jarir, ibn Munzir va ibn Abu Hotamlar Abu Hurayra roziyallohu anhuning: “Ular sizlardan bo'lgan amirlar”, deb izoh berganini rivoyat qilishgan. Yana bir lafzida esa “ular qo'mondonlar”, deb aytilgan (Imom Suyutiy. ad-Durrul-mansur fit-tafsir bil-mansur 4 – J. 504 – B. Qohira 2004).
Shuningdek, bu mavzuda Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning ko'plab hadislari ham bor. Imom Buxoriy Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qiladi:
قال رسول الله صلى الله عليه و سلم: إسمعوا و اطيعوا و إن أستعمل عليكم حبشي كأن رأسه زبيبة
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Sizlarga garchi boshi mayizdek habashiy hokim etib tayinlangan bo'lsa ham quloq solinglar va bo'ysuninglar!”, dedilar (Buxoriy, 694, 7142).
Ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
عن إبن عباس عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: من كره من اميره شيئا فليصبر، فإنه من خرج من السلطان شبرا مات ميتة جاهلية
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kimki amir tarafdan biror qarorni noma'qul ko'rsa, bas, sabr qilsin. Chunki, kim podshoh qarorlaridan bir qarich bo'lsa-da tashqari chiqsa, shubhasiz johiliyatda o'ladi”, dedilar (Buxoriy “Kitob al-Fitan 7054, Muslim “Kitob al-Imarot” 1849, Dorimiy “Kitob as-siyar” 2519, Imom Ahmad “Musnad” 2491).
Aslida bu hadislar aynan shu nobop “ulamolar”ga tegishli emasmi?!
Bugungi kunda xalqni mavjud tuzumga qarshi qo'zg'ashga urinayotgan turli salafiylik oqimi a'zolarining deyarli hammasi o'zlariga rahnamo sifatida biladigan Ibn Taymiyani “shayxul-islom” deb ulug'lab keladi. Huddi o'sha ibn Taymiya ham sulton garchi zolim bo'lsa-da unga itoat qilish zarurligini yozgan. Salafiylar “ustoz” deb bilgan shaxsning so'ziga e'tibor qaratadigan bo'lsak:
المشهور من مذهب أهل السنة أنهم لا يرون الخروج على الأئمة وقتالهم بالسيف وإن كان فيهم ظلم
“Ahli sunna mazhabida mashhur qavl shuki, bu mazhab ulamolari boshliqlarga qarshi chiqishni va ularga qarshi qurol ko'tarishni, hatto o'zlariga zulm bo'lsa ham to'g'ri deb hisoblashmaydi”, demoqda! (Minhoj as-sunnatin-nabaviya 3/390).
Demak, chetdan turib xalqni isyonga gij-gijlaydigan odamlarda yaxshilik yo'q! Ular xalqimiz ichida mo''tabar bo'lgan ulamolarimizni qanchalik obro'sizlantirishga harakat qilishmasin, maqsadlariga eta olmaydilar. Alloh taolo ulamo va ustozlarimizni azizliklarini ziyoda qilsin.
Yunusxon Mamarasulov
“Said Jalolxon To'ra” jome masjidi imom-xatibi
Jannatning misoli
“Taqvodorlarga va’da qilingan jannatning misoli shuki, uning ostidan anhorlar oqadi, mevalari va soyalari doimiydir. Shu taqvo qilganlarning oqibatidir. Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir” (Ra’d surasi, 35-oyat).
Bu oyat taqvodorlarga va’da qilingan jannatni sifatlab berish ma’nosida bo‘lishi mumkin. Oyat “taqvodorlarga va’da qilingan jannat kofirlarga va’da qilingan do‘zaxga o‘xshash bo‘ladimi?” degan ma’noda bo‘lishi ham mumkin. Ya’ni jannat bilan do‘zax birbiriga o‘xshash emas.
Alloh taolo boshqa bir oyatda jannat haqida bunday marhamat qiladi: “Taqvodorlarga va’da qilingan jannatning misoli: ichida aynimagan suvli anhorlari, ta’mi o‘zgarmagan sutli anhorlari, ichuvchilar uchun lazzatbaxsh xamrli anhorlari, musaffo asalli anhorlari bor. Ular uchun unda barcha mevalar va Rabbilaridan mag‘firat bordir. Ular do‘zaxda mangu qoladigan, o‘ta qaynoq suv bilan sug‘orilib, ichaklari titilib ketadigan kimsa (kofirlar)ga o‘xsharmidi?” (Muhammad surasi, 15-oyat).
Alloh taolo bu oyatda bunday demoqda: “Sifati shunday doimiy ne’matlar ichra bo‘lgan kishilar mudom azoblanadigan, sifatlari ana unday bo‘lgan kimsalar kabi bo‘lurmi?” Ya’ni jannatiylar do‘zaxiylar kabi bo‘lmaydi. Shundan oldin kelgan oyat ham ushbu oyatga qiyos qilinadi.
“Uning ostidan anhorlar oqadi, mevalari doimiydir”. Ya’ni jannatning mevalari doimiy bo‘lib, aslo tugab qolmaydi. Ular dunyo mevalari va uning ne’matlariga o‘xshamaydi. Dunyo mevalarining har qanday turi vaqti bilan tugab qoladi. Shuning uchun ham Alloh taolo oxirat jannatining mevalari va undagi jamiki ne’matlar uzluksiz, doimiy ekanini hamda kofirlarga oxiratning azobi ham bardavom ekanini xabar qildi.
“Va soyalari…” Alloh taolo jannatning soyasi ham uzluksiz ekani, unda botishi bilan soyasi ham yo‘qoladigan quyosh bo‘lmasligini bayon etib, undagi barcha ne’matlarning davomiyligi va manfaatli bo‘lishini bildirdi. Soyada manfaat bor, lekin zarar yo‘q, quyoshda esa foyda bilan birga zarar ham bordir. Xuddi shunday, dunyo hayotida barcha narsalarda foydali taraflari bilan birga zararli jihatlar ham bo‘ladi. U ne’matlar kelishi vaqti bilan to‘xtab, zavol topadi. Alloh taolo oxiratdagi soya, jannatdagi barcha ne’matlar zararsiz, uzluksiz, boqiy bo‘lishini va ular dunyodagi soyaga va ne’matlarga o‘xshamasligini xabar qildi.
“Shu taqvo qilganlarning oqibatidir. Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”. Ya’ni kofirlarning jazosi do‘zaxdir. Bu oyat ning zohirini e’tiborga oladigan bo‘lsak, go‘zal oqibat shirkdan saqlanganlarga bo‘lishi aytildi. Chunki Alloh taolo kofirlarning oqibati do‘zax ekanini zikr qildi. Ya’ni ular ning oqibati, jazosi do‘zaxdir. Jannat esa shirkdan saqlanganlarning mukofotidir.
“Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”. Ya’ni kofirlarning jazosi do‘zaxdir. Yoki ushbu iboraning ma’nosi: “Taqvo qilganlar ning oqibati jannatdir, kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”.
Mufassirlardan ba’zilari Alloh taoloning “Bu taqvo qilganlarning oqibatidir” oyatining ma’nosini bunday bayon qiladi: “Ularning amallari, yaxshiliklarining oqibati jannatdir. Alloh taoloning yagonaligiga kufr keltirgan kimsalar amallarining oqibati esa do‘zaxdir”.
Imom Abu Mansur MOTURIDIYning “Ta’vilotul Qur’on” asaridan
Abdulatif ALLOQULOV tarjima qildi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 9-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
