Mutashobih oyatlar to'g'risida tortishmang!
Qur'oni karimda mutashobih oyatlar ham bo'lib uning asl ma'nosi bandasiga ma'lum emas. Masalan, bunday oyatlardan biri “Toho” surasining 5-oyatida: "Rahmon atalmish Zot Arsh uzra mustaviy bo'ldi", – deyiladi. Bu erdagi "mustaviy bo'ldi" iborasini “tik turdi”, “to'g'ri bo'ldi”, “o'rnashdi”, “egalladi” kabi mazmunda tarjima qilish mumkin bo'lsada, bulardan qaysi biri to'g'ri ekani yoki boshqa ma'nosi borligi faqat Allohning o'ziga ma'lum. Bu kabi oyatlarga faqat imon keltirib, Allohdan ekanligini tasdiqlab qo'yishning O'zi kifoyadir.
Bu haqda Qur'oni karimda shunday deyiladi: “U Sizga Kitobni (Qur'onni) nozil qilgan zotdir. Unda muhkam – oydin oyatlar ham bor va ular kitobning aslidir va yana mutashobih (ma'nosi O'zidan boshqaga noma'lum) oyatlar ham bor. Ammo dillarida og'ish bor kimsalar odamlarni fitnaga solish va o'z talqiniga muvofiq ma'nolar berish uchun uning (Qur'onning) mutashobih oyatlariga ergashadilar. Holbuki, unday oyatlar ta'vilini (asl ma'nosini) faqat Allohning O'zigina bilur. Ilmda mustahkam (haqqoniy olim)lar esa, deydilar: «Unga imon keltirdik. Hamma (oyatlari) Rabbimiz huzuridandir». (Bundan) faqat aql egalarigina eslatma olurlar” (Oli Imron surasi 7-oyat).
Imom Abu Ja'far at-Tahoviy “Aqidatut-Tahoviy” kitobida bunday deganlar: “Kim o'rganish man qilingan narsaga kirishsa, vasvasaga tushgan, adashgan va shakka tushgan holatda bo'ladi”.
“O'rganish man qilingan narsa” deganda, mutashobih oyatlar tushuniladi. U oyatlardan nima iroda qilinganini faqat Allohning O'zi biladi. Imom Tahoviy mutashobih oyatlarni ta'vil qilmaslik (tafsiriga kirishmaslik) yo'lini tanlaganlar.
Hozirgi kundagi soxta salafiylar bu oyatlarning zohiriga mahkam yopishib olib, Alloh taolo Arshga o'tirgan, Arsh esa osmonda, demak, Alloh ham osmonda, degan noto'g'ri xulosaga kelishmoqda. Vaholanki, mutashobih oyatlarni tasdiqlash va ulardagi haqiqiy ma'no qasd qilinmaganiga e'tiqod qilish oldingi ulamolarimiz yo'li edi. Ahli sunna ulamolari Alloh taologa makon nisbat bermaydilar, ulardan hech birlari bu gapni aytgan emaslar. Aksincha, ba'zi ulamolar Alloh taologa makon nisbat berish kufr ekanini aytishadi, chunki Alloh taologa makon tayin qilish U Zotni bandalariga o'xshatishdir.
Keyingi zamonlarda mutashobih oyatlar haqida savollar ko'payib ketgach, Ahli sunna mutaaxxir ulamolari u oyatlarni Alloh taoloning azamatiga mos keladigan ma'nolarga ta'vil qilishni joiz ko'rganlar. Aynan “istivo” kalimasini “istilo”, ya'ni “o'ziga mulk qilib egallash va hukmini o'tkazish” ma'nosidagi – deb ta'vil qilganlar. Tavfiq Allohdandir.
Namangan viloyati vakilligi
Chust tuman vakili B. Sharipov
Malayziya telekanalida O‘zbekistonning ziyorat turizmi imkoniyatlari keng yoritildi
Malayziyaning “Berita RTM” telekanalida O‘zbekistonda ziyorat turizmi sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarga bag‘ishlangan maxsus dastur namoyish etildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi arafasida efirga uzatilgan ushbu ko‘rsatuvda malayziyalik professorlar – Badrul Isa va Norfadilah Kamaruddin tomonidan ishlab chiqilgan “O‘zbekiston–Malayziya: kreativ turizm” nomli loyiha taqdim etildi.
Olimlar tashabbusi bilan yaratilgan mazkur loyiha mamlakatimizning Malayziyadagi elchixonasi, Turizm qo‘mitasi va Islom sivilizatsiyasi markazi hamkorligida amalga oshirildi.
Tashabbus O‘zbekistonning turizm imkoniyatlari haqida “Visual storytelling” formatida professional raqamli kontent yaratishni nazarda tutadi.
Loyihaga ko‘ra, 17–31 avgust kunlari Malayziya UiTM texnologiya universitetining professional fotograflari va dizaynerlaridan iborat ijodiy jamoa Toshkent, Samarqand, Buxoro va Xorazmda suratga olish ishlarini olib boradi.
Malayziyalik ijodkorlar yurtimiz haqida tayyorlagan foto va videomateriallar “Instagram”, “Facebook”, “TikTok”, “YouTube” kabi internet platformalarda joylashtirilishi rejalashtirilgan. Loyihada yurtimiz oliy o‘quv yurtlarining dizayn, san’at, turizm va mehmonxona biznesi yo‘nalishidagi talabalari ham ishtirok etadi. Bu akademik, turizm va ijodiy sohalarda tajriba almashishni tashkil etish imkonini beradi.
Dasturda fikr bildirgan Badrul Isa loyiha ASЕAN mamlakatlari va musulmon olamida O‘zbekistonni yanada kengroq tanitishga xizmat qilishini ta’kidladi. Uning fikricha, raqamli platformalar orqali mamlakatimiz tarixiy merosi, ziyorat turizmi va amalga oshirilayotgan so‘nggi o‘zgarishlari keng yoritiladi.
“Biz boy tarixiy meros, yuksak madaniyat va mehmondo‘st xalqqa ega bo‘lgan O‘zbekistonni ASЕAN mintaqasi aholisi tomonidan qayta kashf etilishini istaymiz”, – dedi professor.
Shuningdek, u O‘zbekiston xalqini mustaqillikning 35 yilligi bilan tabriklab, loyiha natijalari ushbu sanaga munosib sovg‘a bo‘lishini qayd etdi.
Ushbu tashabbus O‘zbekistonning ziyorat turizmini ommalashtirish va ASЕAN mamlakatlaridan ko‘proq sayyohlarni jalb qilishga xizmat qilishi kutilmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
