frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

Ekstremizm islomga yot tushuncha

22.09.2022   3928   5 min.
Ekstremizm islomga yot tushuncha

XX-asrning oxirlariga kelib dunyodagi ko'plab xalqlarning istilohida ekstremizm degan atama paydo bo'ldi. Ming afsuski, ayniqsa bu atamani din bilan, xususan Islom dini bilan bog'lab tilga olish odatga aylandi. Ho'sh, ekstremizm o'zi nima? Uni Islom bilan bog'lashning zamirida qanday sabablar va maqsadlar yotibdi?

Ma'lumki, ekstremizm va terrorizm ma'naviy tahdidlarning bir turi bo'lib, undan foydalanuvchi shaxslar yoki tashkilotlar o'zlariga mansub bo'lgan tarafdorlarini radikal harakatlarga chorlovchi, mamlakatdagi tinchlik va osoyishtalikni izdan chiqarishga intiluvchi, mavjud konstitutsion tuzumni ag'darib tashlashga da'vat etuvchi tajovuzkor siyosiy faoliyatidir. Shu kabi tajovuzkor harakatlar garchi ekstremizm degan nom bilan atalmasada, tarixda turli nomlarda ko'p marotaba kuzatilgan.

O'tgan asrda ko'plab musulmon xalqlarning islomning asl mohiyati haqidagi ma'lumotlardan uzoqlashishi uning tinchlik, insonparvarlik va bag'rikenglik g'oyalaridan bebahra qolishiga olib keldi. Mustaqillik tufayli diniy erkinlikka erishgan xalqimizning dinga bo'lgan qiziqishi ortib bordi. Ayni shunday pallada sof diniy bilimlarning etarli emasligi hamda turli tashqi kuchlarning g'arazli ta'siri tufayli dinni noto'g'ri talqin qilish, siyosiy maqsadlarga dinni niqob qilgan holda intilish hollari avj oldi. Bu harakatlar aksar holda ekstremistik harakterda namoyon bo'lib borishi “diniy ekstremizm” tushunchasining keng qo'llanishiga zamin bo'ldi.

Ekstremistik kayfiyatdagi shaxs dindan dunyoviy davlatga qarshi kurashda foydalanadi. Unga ko'ra, go'yo hozirgi kundagi barcha musulmonlar islomiy mohiyatini yo'qotganlar va johiliyat asrida yashamoqdalar. Bunday yondashuv hukumat va uning olib borayotgan siyosatini keskin tanqid qilish uchun go'yoki asos bo'lib xizmat qiladi. O'zidan boshqani “haqiqiy musulmon” sanamaydigan ekstremistlar hokimiyatga kelish va “islomiy tartib”ni qaror toptirishning yagona yo'li keskinlikni keltirib chiqarish va jangarilik yo'li bilan hukumatni bosib olish lozim deb hisoblaydi.

Aslida esa ekstremizm g'oya tarafdorlarining asosiy maqsadi diniy qadriyatlarni qaytadan tiklash emas, balki ana shu g'oyalardan faqat vosita va niqob sifatida foydalanish orqali mintaqada beqarorlikni, diniy va millatlararo nizolarni vujudga keltirish, iqtisodiyotni turli yo'llar bilan izdan chiqarish va iqtisodiy inqirozni yuzaga keltirishdir. Bu yo'lda ular har qanday razillik va jinoyatlardan tap tortmaydi.

Hozirgi kunga qadar turli nomdagi ekstremistik tashkilotlar tomonidan insoniyat yoki jamiyat manfaatlariga xizmat qiladigan biron bir inshoot, maktab, masjid yohud boshqa bir ijtimoiy ob'ekt bunyod qilingani haqida eshitilmagan. Buning aksi o'laroq, ular tomonidan buzib tashlangan maktablar, portlatilgan masjidlar, bosib olingan inshootlar, o'ldirilgan begunoh insonlar haqidagi xabarlargagina dunyo ahli guvoh bo'lgan.

Ayni shu kabi holatlar, ezgulikka chaqiruvchi muqaddas dinimiz sha'niga noo'rin ta'na toshlari otilishiga, uning pok nomini ekstremizm kabi razil illatga bilan birga tilga olinishiga olib kelmoqda. Vaholanki, “islom” so'zining o'zagi “salom” so'zidan olingan. Ya'ni, tinchlik va salomatlik ma'nolarini anglatadi. Islom dini nafaqat insonning o'zi, balki o'zga odamlarga, hatto nabotot va hayvonotga, qo'yingki, barcha mavjudotga nisbatan rahm-shafqatli va mehribon bo'lishga chaqiradi. Islom zo'ravonlik, qo'poruvchilik va tajovuzkorlikni hech qachon oqlagan emas va oqlamaydi ham. Qur'oni karimning Moida surasi 32 – oyati mazmunida shunday deyiladi: “Kimki biron jonni o'ldirmagan va erda buzg'unchilik qilib yurmagan odamni o'ldirsa, demak go'yo barcha odamlarni o'ldiribdi va kimki unga hayot ato etsa, demak, go'yo barcha odamlarga hayot beribdi”.

Bundan tashqari, ekstremistik kayfiyatdagi shaxs, boshqa konfessiyalarga, ularning vakillariga nisbatan toqatsiz va murosasizligini namoyon qiladi. Vaholanki, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning: “Kim ahli zimmadan bir kishining o'ldirsa, jannatning hidini ham hidlamaydi. Albatta, uning hidi etmish yillik masofadan kelib turar”, degan va “Kim bir ahdlashgan (g'ayridin) kishiga zulm qilsa yoki uning haqqini poymol etsa yoxud uni toqati etmaydigan narsaga majbur qilsa yoki undan o'z roziligigiz bir narsa olsa, qiyomat kuni men o'sha odamning xusumatchisi bo'laman” degan hadislarining o'zi bu masalada kifoya qiladi.

Hulosa qilib aytganda, aqlli har bir inson dinimizning tinchliksevar, mo''tadil ta'limot ekanini, u hech qachon qon to'kish, urush olovini yoqishni yoqlamasligini yaxshi biladi. Shulardan kelib chiqqan holda to'liq ishonch bilan aytishimiz mumkinki, ekstremist va terrorchilar qilayotgan ishlarining pokiza islom diniga aslo aloqasi yo'qdir!

Ergashali Rustamov,

Chilonzor tuman bosh imomi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   33955   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar