Makka fatxidan so'ng “hijrat” yo'q
Muqaddas dinimizda musulmonlar avvaliga Habashistonga , keyinchalik Muxammad alayhissalom boshchiligida Makka shahridan Madina shahriga hijrat qilganlari ma'lum. Va mana shu keyingisi dinimizdagi ulug' xodisa sifatida qamariy yil xisobining boshlanish sanasi sifatida tanlangan. Agar biz mazkur xijratlarda musulmonlar o'z yashab turgan erlaridan boshqa yurtlarga ketishga jonlari, e'tiqodlari va mol-mulklariga nisbatan xatarning o'ta kuchayganligi oqibatida xijrat sodir bo'lgan.
Hijrat ikki turga bo'linadi. Birinchisi yurtni tark etish va ikkinchisi gunoxlarni tark etishdir.
Ibn Mas'ud rivoyat qilgan xadisda aytiladi: “....Rasululloh alayhissalom: “Makka fatxidan so'ng hijrat yo'q......” dedilar” (Imom Buxoriy rivoyati.)
Mazkur xadisni o'zidan oldin kelgan barcha xijrat to'g'risidagi xadislarni bekor ya'ni nasx qiluvchi ekanligini ulamolarimiz ta'kidlaganlar. Bundan ma'lum bo'lishicha yurtni tark etish bekor qilindi. Yana bir xadisda: “Rasululloh alayhissalom aytganlar: “Qo'li va tili bilan o'zgalarga ozor bermagan kishi musulmondir. Alloh taolo man etgan narsalardan qaytgan kishi Hudo yo'lida xijrat qilgan kishidir” deganlar” (Imom Buxoriy rivoyati.) Ulamolar xadisni sharg'lab undagi “xijrat” dan murod “tark qilishdir” deganlar. Mana shu turdagi hijrat bugun ham mavjudligi xadisdan ma'lum bo'lmoqda.
Bugungi kunda aqiydaparastlar hijratmasalasida Qur'onnning “Niso” surasi 97- oyatini dalil qiladi: “O'ziga zulm qiluvchi xolda joni olinayotganlarga farishtalar: “Nima qilayotgan edinglar?”-derlar. Ular: “Yer yuzida bechora edik”, derlar. “Allohning eri keng edi-ku, xijrat qilsangiz bo'lmasmidi?” derlar. Ana o'shalarning joyi jahannamdir u qanday ham yomon joy!”.
Vaxolanki, ulamolar mazkur oyat avval islomni qabul qilib, Makkada yashab kelgan bo'lsada, Badr jangida Makkaliklar safida turib, musulmonlarga qarshi jangda ishtirok etganlar xaqida nozil bo'lganligini ta'kidlaydilar.
Shuningdek ulamolarning fikriga ko'ra, yuqoridagi oyat zajr, ya'ni qo'rqitish ma'nosidagi matn bo'lib, bunday matnlardan xulosa qilish uchun asl xukmlarga qaytiladi. Ya'ni asl xukm bo'yicha musulmonlar xech qachon do'zaxda abadiy qoladigan kofir bo'lmaydi.
Ibn Umar roziyallohu anhdan rivoyat qilingan xadisda aytiladi: “Rasululloh alayhissalom xuzurlariga bir kishi kelib: “Ey Allohning Rasuli, men ota-onamni yig'lagan xolda tashlab, xijrat qilish uchun sizning xuzuringizga keldim,- dedi. U zot alayhissalom esa “Ota-onang oldiga qaytib, ularni qanday yig'latgan bo'lsang, shunday kuldirgin, -deb javob berdilar.”
Yuqoridagi dalillardan musulmonlar uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Islom dinining beshta arkoni emin-erkin bajarib kelinmoqda. Jannatmakon yurtimizga ko'z tegmasin. Halqimizni birdamlikda xayot kechirishini bardavom aylasin.
K. Hamraqulov,
O'zbekiston musulmonlari idorasining Norin tumani vakili
Qariyb 50 mamlakat jurnalistlari yangi Imom Buxoriy majmuasi va Samarqandning asosiy yodgorliklarini ziyorat qiladi
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana
