Imon va amal masalasida soxta salafiylarga raddiya
Soxta salafiy (ya'ni, vahhobiylar) ash'ariy va moturidiylarning imon masalasiga oid e'tiqodlari mukammal emas va imon nomi ostiga amalni kirgazish kerak deb da'vo qiladilar. Ularning bu da'vosi asossiz va ikki mazhab tarafdorlariga bo'htondir.
Masala shundaki, to'g'ri tafakkur qilish orqali odatda aql bilan iymon hosil qilinadi. Odatda deyilishdan maqsad Alloh taolo iymonni inson to'g'ri tafakkur yuritganida yaratishidir. Alloh taolo Qur'oni karimda bu haqda: “Ayting (ey Muhammad sollallohu alayhi vasallam), Yer yuzida sayru sayohat qilib, ilgari o'tganlarning oqibatlari qanday bo'lganini ko'ringlar!” deb aytadi.
Imon bu tasdiqdir.
Ba'zi ulamolar imon bu tasdiq va shahodat kalimasini, ya'ni: “Ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rosuluhu…”niaytish imonning bir bo'lagi bo'lib, rukn hisoblanadi, amal qilishlik esa komillik shartidir. Lekin shahodat kalimasini nutq qilish soqovlik va majburlash holatlarida soqit bo'lishining ehtimoli bor. Alloh taolo Nahl surasining 106-oyatida: “Kim Allohga iymon keltirganidan keyin (yana qaytib) kofir bo'lsa, (Allohning g'azabiga duchor bo'lur). Lekin kim qalbi iymon bilan orom olgani holda (kufr kalimasini aytishga) majbur qilinsa, (uning iymoniga ziyon etmas),” deydi. Soqit bo'lishning ma'nosi: shahodat kalimasini uzr mavjud bo'lgani sababli aytmasligi sababidan Alloh taoloning azobiga duchor bo'lmasligidir.
Bu ahli sunna valjamoaning ikki yo'nalishi – moturidiy va ash'ariylarning gapidir. Ikki aqidaviy mazhab amal uchun ikki jihati bor, u ham bo'lsa, amal degani Alloh taolo va uning Rasuli sollallohu alayhi vasallam tarafidan yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarishi. Bu jihatdan amal imon nomi ostiga ulamolarning ittifoqiga ko'ra kiradi. Namozning farzligiga imon keltirish vojibdir, uni yolg'onga chiqarish esa kufrdir.
Ammo amallarning fe'l bilan ado etish jihatidan esa bu imon nomi ostiga kirmaydi, chunki agar bunday qilinsa, gunohkor osiy odamni kofir deb hukm qilish lozim bo'lib qoladi, bu esa botil gap. Shuning uchun ham zino qilgan va o'g'rilik qilganlarni kofirga chiqarish emas, balki ularga jazo hadd tayin qilingan. Demak, bir kishi namozni ado qilishga kirishsa, u itoatkor mo''min bo'ladi, ammo uni farzligini inkor qilmay, uni ado etishda dangasalik bilan bosh tortsa, gunohkor mo''min kishi hisoblanadi.
Salafi solihlarning: Imon bu so'z va amal qilish degan so'zining ma'nosi, tasdiq bilittifoq rukn hisoblanadi, ikki shahodat kalimasini aytish, bir rivoyatga ko'ra, soqit bo'lishi ehtimoli bor rukn bo'lsa, boshqa rivoyatga ko'ra, komillik sharti bo'ladi, amal esa bilittifoq komillik sharti hisoblanadi.
Ko'kaldosh o'rta maxsus islom bilim yurti
R.Axundjanov
O‘zbekistonda jahon xattotlar tanlovi 26 avgustda e’lon qilinadi
O‘zbekistonda noyob Qur’on yaratish bo‘yicha jahon xattotlar tanlovi 26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida e’lon qilinadi. Tanlov «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumi doirasida o‘tkaziladi, xabar bermoqda UzDaily.uz.
«Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» loyihasini xattot va Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih taqdim etadi. Bu haqda tadbir tashkilotchisi xabar berdi.
Tanlov doirasida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining islomiy xattotlikdagi eng yaxshi an’analarini birlashtirgan noyob Qur’on yaratish ko‘zda tutilgan.
Tanlovning tantanali e’loni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmunlari» mavzusidagi yalpi sessiyaning yakuniy qismi bo‘ladi. Sessiya 26 avgust kuni soat 09:30 dan 12:00 gacha o‘tkaziladi.
Tadbir doirasida ommaviy axborot vositalarining stereotiplar va islomofobiyani yengishdagi roliga bag‘ishlangan xalqaro muhokama ham bo‘lib o‘tadi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat tuzilmalari hamda OAV vakillari ishtirok etadi.
Forum dasturidan Qur’oniy va qo‘lyozma merosga bag‘ishlangan loyihalar ham o‘rin olgan. Ular orasida «114 Qur’on: islom olamining 114 xattotlik durdonasi», «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va rivoyatlar» xalqaro loyihasi hamda «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasi bor.
O‘zbekistonda xattotlikni rivojlantirishga institutsional darajada ham e’tibor qaratilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi huzurida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Xattotlik maktabi faoliyat yuritmoqda. Maktabda suls, nasx, nasta’liq, ruq’a, devoniy va kufiy kabi an’anaviy yozuv uslublarini o‘rgatish rejalashtirilgan.
Xattotlik san’ati Samarqand viloyatidagi yangi Imom al-Buxoriy majmuasida ham namoyon etilgan. Majmua peshtoqlari va ayvonlari devorlari «Sahih al-Buxoriy»dan olingan hadislar bitilgan yozuvlar bilan bezatilgan. Majmua huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmiy maktabi ham faoliyat yuritadi.
Xalqaro mediaforumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi.
Tadbirda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 ga yaqin vakili ishtirok etadi. Ular orasida mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari bor.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati
