Qur'oni karimni sharhlash va tushuntirish Nabiy alayhissalomga berilgan ikkinchi huquqdir. U zot sollallohu alayhi vasallamning Qur'oni karim oyatiga qilgan tafsirlari hal qiluvchi so'z sanaladi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi:
﴿بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴾
“Ochiq-oydin bayonotlar va kitoblar ila (yubordik). Va senga odamlarga nozil qilingan narsani o'zlariga bayon qilib berishing uchun zikrni nozil qildik. Shoyadki, tafakkur qilsalar”(Nahl surasi, 44-oyat).
Ushbu oyatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning asosiy vazifalaridan biri – Qur'oni karimni bayon qilish ekani alohida ta'kidlanmoqda. Makka ahli Qur'on oyatlarining zohiriy ma'nolarini sharhlanishiga ehtiyoj sezishmagan. Chunki Qur'oni karim ularning o'z ona tilida vahiy qilinardi. Arablarning aksariyati savodsiz bo'lishiga qaramay, til va adabiyot borasida juda kuchli bilimga ega bo'lganlar. Ularning sermazmun she'rlari, balog'atli nutqlari, ta'sirli suhbatlari arab adabiyotining bebaho xazinasini tashkil etardi. Shu sababli, arablar Qur'on oyatlarining zohiriy ma'nosini yaxshi tushinishgan. Ma'nolarini anglamay qolishlari amri mahol bo'lgan.
Demak, bundan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga arablarga Qur'on oyatlarining botiniy ma'nolarini ham bayon qilib berish vazifasi yuklangani ma'lum bo'ladi.
Alloh taolo Qur'oni karimda bunday marhamat qiladi:
﴿ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ﴾
“So'ngra uni bayon qilib berish ham Bizning zimmamizdadir”(Qiyomat surasi, 19-oyat).
Bu oyatni tafsir qilishga aslo hojat yo'q. Alloh taolo O'zi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga Qur'on oyatlarining tafsirini bildirgan. Shunga ko'ra, Nabiy alayhissalom biror oyatni qanday tafsir qilgan bo'lsalar, albatta uni Alloh taolo bildirgan bo'ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning Qur'oni karim tafsiri va sharhida aytgan so'zlari hal qiluvchi so'nggi so'zdir.
Muftiy Muhammad Taqiy Usmoniy hafizahullohning
"Islom shariatida sunnatning o'rni" kitobidan
Tarjimon: Davron NURMUHAMMAD
1-qism, 2-qism, 3-qism, 4-qism, 6-qism, 7-qism, 8-qism, Davomi bor...
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Alloh taolo insonga aql, ilm va texnologiya ne’matlarini ato etdi. Bu ne’matlardan yaxshilik yo‘lida foydalanish bandaning vazifasidir. Ammo bugungi kunda internet tarmoqlarida firibgarlik, aldov, shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash va boshqalarning molini nohaq yo‘l bilan qo‘lga kiritish kabi jinoyatlar kengayib bormoqda.
Qur’oni Karimda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: "Bir-birlaringizning mollaringizni nohaq yo‘l bilan yemanglar" (Baqara surasi, 188-oyat).
Internet orqali bank kartalarini buzish, soxta havolalar yuborish, odamlarning pullarini firib bilan tortib olish ushbu oyatda qaytarilgan nohaq ishlar jumlasidandir.
Yana Alloh taolo deydi: "Albatta, Alloh sizlarga omonatlarni o‘z egalariga topshirishingizni buyuradi" (Niso surasi, 58-oyat).
Insonning shaxsiy ma’lumotlari, parollari va elektron hisoblari ham omonat hisoblanadi.
Ularni himoya qilish va boshqalarning ma’lumotlariga tajovuz qilmaslik musulmonning burchidir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Kim bizlarni aldasa, bizdan emas" (Imom Muslim rivoyati).
Internetda yolg‘on reklama berish, soxta savdo qilish, odamlarning ishonchini suyiste’mol qilish ushbu hadis tahdidiga kiradi.
Yana Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Musulmon — boshqa musulmonlar uning tili va qo‘lidan omonda bo‘lgan kishidir" (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Bugungi kunda inson faqat qo‘li bilan emas, balki telefoni, kompyuteri va internet orqali ham zarar yetkazishi mumkin. Shuning uchun haqiqiy musulmon boshqalarning mol-mulki va ma’lumotlariga ziyon yetkazmaydi.
Rivoyat qilinishicha, Umar ibn Xattob roziyallohu anhu davlat molidan foydalanishda shunchalik ehtiyotkor edilarki, shaxsiy ishlari uchun davlat chirog‘ini o‘chirib qo‘yar edilar. Bu voqea musulmon kishi o‘z haqqi bo‘lmagan narsaga hatto arzimas darajada ham ko‘z olmasligi lozimligini o‘rgatadi.
Aziz yoshlar! Internetda noma’lum havolalarga kirmang, parollaringizni boshqalarga bermang, soxta sovrinlar va tez boyish va’dalaridan ehtiyot bo‘ling. Texnologiyadan ilm, ma’rifat va halol rizq uchun foydalaning.
Alloh taolo barchamizni internet fitnalari, firibgarlik va jinoyatlardan asrasin. Texnologiyalarni insonlarga manfaat yetkazish yo‘lida ishlatuvchilardan qilsin.
Abdulloh Muhiddinov,
Namangan shahar “Yoqubboy hoji” jome masjidi imom noibi