Hizbut-tahrirning xayoliy “halifaligi” – Islomga hiyonatdir!
Zamonamiz xavorijlari bo'lmish hizbut-tahrir a'zolari go'yo: “Alloh taolo inson-u jinlarni faqat xalifalikni tiklash uchun yaratgan!”, “Alloh taolo xilofat qilmaganni kechirmaydi. Undan boshqa barcha gunohlarni xohlasa, kechiradi”, deb o'z a'zolarining miyalarini zaharlab, butun olamga safsata sotib keladilar. O'zlarining istagan xalifaliklarini tiklash yo'lida esa har qanday razilliklardan, har qanday gunoh-ma'siyatlardan, shariat hukmidan tashqari ishlarni qilishdan, qonxo'rlik va qotilliklardan, terror va vayronkorliklardan ham toyishmaydi.
HH asrning saksoninchi yillariga kelib, hizbut-tahrir tashkiloti o'zlarining oldiga qo'ygan maqsadlariga eta olmayotganlari sababli, odamlarni o'n yil ichida, ellik yilda xalifalikni tiklaymiz, degan orzulari amalga oshmayotgani sababli shialar bilan hamkorlik qilishga o'tadi. Aniqrog'i, hizb a'zolaridan bir guruhi shialar rahnamosi al-Humayniy oldiga borib, unga bay'at qilishni, uni ba'zi bir shartlarini qabul qilsa, “Musulmonlar xalifasi” deb e'lon qilishni va'da berishadi. Al-Humayniyga xalifalikni taklif qilib, maktub yo'llaydilar. Bir necha maktublariga qoniqarli javob ololmaganlari sababli “Eroniy dasturning tanqidi” nomi bilan raddiya e'lon qiladilar. Buni hizbut-tahrirning asosiy majallasi “al-Va'y”ning 1989/8/4 18-sonida bilish mumkin. Bu yillarda chiqqan “al-Va'y”ning bir qancha sonlarida al-Humayniyning “Islomiy hukumat” nomli asarini maqtalganini ko'rish mumkin. Holbuki, mazkur asarning 52-sahifasida: “Imomlar (xalifalar) muqarrab farishtalardan ham, mursal payg'ambarlardan ham afzal!”, deyilgan.
Islomning taniqli ulamosi Ibn Hajar al-Haytamiy rahimahulloh “al-E'lom bi-qavote' al-islom” asarida imomlarni payg'ambarlardan afzal, deyishning kufr ekanligini qayd qilganlar. Hizb esa ushbu kufr va shirk gapga e'tibor qilmaydi. Uning butun fikr-zikri har qanday yo'l bilan bo'lsa-da davlat tuzumlarini ag'darib, o'zlarining xayoliy davlatlarini tuzishdir. Ahli sunnat va jamoatdan tashqaridagiligi aniq bo'lgan, sahobalarni so'kishlari bilan tanilgan shialarning rahnamosini hizbut-tahrir a'zolari o'zlarining xalifasi qilib olishga qasd qilgan edilar.
Hazrati Umar roziyallohu anhu jihodga yuzlangan lashkarni gunoh ishlarni qilishdan, nohaq tinch aholini o'ldirishdan qattiq qaytarganlar. Jumladan, u zot o'z lashkarboshisiga yozgan maktublarida: “Senga va lashkardagi odamlarga hamma vaqt Alloh taolodan qo'rqishni tavsiya qilaman. Chunki, taqvo dushmanga nisbatan eng afzal quroldir. Senga va sen bilan birga bo'lganlarga buyuraman: ko'p gunoh qilishdan saqlaning. Zotan, askarning gunohi dushmandan ko'ra qo'rqinchliroqdir!”, degan edilar.
Hizbut-tahrirning g'oyasi faqat xalifalikni qo'lga kiritish, er yuzini o'zlarining mulki va davlati qilib olish ekan, Alloh taoloning bir hukmini unutib qo'yadilar. Alloh taolo erni o'zi istagan odamga mulk qilib beradi. Oqibat esa taqvodorlarnikidir. Alloh subhonahu va taolo: “Yer Allohnikidir! Uni (O'zi) xohlagan bandalariga meros qilib berur. Oqibat (yaxshiliklari) esa taqvodorlarga (tegishli)dir!”, degan (A'rof surasi, 128-oyat).
Hizb esa xalifalikni tiklash yo'lida Allohning bu hukmidan ham, shariat aqidalaridan ham ko'z yumadi.
Hizbning shialarni o'zlarining xalifasi, deb ko'rishdan ham tap tortmaganini aytgandik. Vaholonki, ular kofirdan ham yordam so'rab, uni xalifa qilib ko'tarishdan ham toyishmaydi.
Hozirgi kunda hizbut-tahrirning bosh qarorgohi Angliyada – Londonda ekanidan ham buni bilish mumkin. Vaholanki, hizbut-tahrir deyarli barcha arab davlatlarida, jumladan, Saudiya Arabistonida ekstremistik tashkilot deb topilib, faoliyati ta'qiqlangan. Shuningdek, u Pokiston, Rossiya, Qozog'iston, O'zbekiston, Tojikiston va boshqa ko'plab davlatlarda ham ta'qiqlangan.
Eng qizig'i, xizbut-tahrir uchun Germaniyadan tashqari butun Yevropada bunday ta'qiq yo'q. Yuqorida aytilganidek, hizbut-tahrirning asosiy markaziy qarorgohi Londonda ekanligi, Ato Abu Rashta ismli hizbning «xalifasi» Yevropada (Gollandiya yoki Daniyada) qo'nim topganligi ham ko'p narsani anglatadi.
Hizbdagilar, ularning rahnamolari muqim yashaydigan kofir davlatlar hech qachon haqiqiy xalifalik tiklanishiga yordam bermasligini nahot bilmasalar?! Kofir kishi dinga dushman sifatida hech qachon haqqoniy xalifalik o'rnatilishiga aslo yordam bermasligi kundek ravshan-ku!
Hizbut-tahrirning muassisi Nabahoniy esa “Islomiy shaxsiyat” kitobining 2-jildi 154-sahifasida bunday yozib qoldirgan: “Yolg'iz o'zlari bo'lsalar, kofirlardan yordam so'rash joiz bo'ladi. Shu shart bilanki, ular ham islomiy bayroq ostida bo'lishlari kerak. Nazarlari dushmanlik bo'lsa-da, zimmiy (islom yurtida yashayotgan g'ayridin) bo'lishi yoki zimmiy bo'lmasligi (o'zlarining kofir yurtida yashayotgan bo'lishi)ning farqi yo'q. Ularning islomiy davlatning aholisi bo'lishining ham, bo'lmasligining ham farqi yo'q”.
Hizbut-tahrir 1970/6/5 sonli savol-javob byulletenida islomiy parlament a'zolari kofir bo'lishini ham, hatto parlament raisining ham, islomiy davlatdagi islom lashkarining qo'mondoni ham kofir bo'lishini joiz deydi. Hizbut-tahrir chiqargan “ad-Davsa”ning 62-betida: “Jihod qanday e'tiqod va dinda bo'lishidan qat'iy nazar har qanday hokimning bayrog'i ostida vojibdir!”, deyiladi.
Ular jihodni xoh islomiy va xoh kufriy hukm bilan amalga oshirishni yoqlaydilar. Hatto, ularning fikricha, kofir davlatga xizmat qilib bo'lsa ham, musulmon davlati kofir davlatiga jizya – soliq to'lab tursa ham mayli. Hizbchilarning “Islomiy olamga alangali nido!” kitobining 109-sahifasida xuddi ushbu ma'nolarni o'qish mumkin. Demak, hizbning g'oyasiga ko'ra xalifalik e'lon qilingan o'zlarining davlati kofirlarga qaram va mustamlaka bo'lishi mumkin ekan. U holda, ularning butun dunyoni islomobod qilish to'g'risidagi balandparvoz g'oyalari qayerda qoladi?!
Demak, yuqoridagi ma'lumotlardan ma'lum bo'ladiki, hizbut-tahrir o'zlarining xalifalik g'oyalarini yoyishda umummusulmonlar ommasini aldab keladilar. Aslida musulmon yurtlarining musulmon davlat rahbarlari va hukumatini kofirga chiqarish bilan birga o'zlari haqiqiy kofirlardan panoh oladilar. O'zlarining bo'lajak xalifalarini kofir bo'lishiga ham rozi bo'laveradilar. O'zlarining tuzgan xalifalik davlatining haqiqiy kofirlarga xizmatchi, soliq to'lovchi, qaram, aniqrog'i, mustamlaka bo'lishiga ham rozidirlar.
Biz esa ozod yurt va obod vatanimizni aslo haqiqiy kofirlar davlatiga qaram bo'lishiga ham, mustamlaka bo'lishiga ham aslo rozi bo'la olmaymiz! Shu jihatdan olib qaraganimizda, hizbut-tahrir g'oyalarini shariatga to'g'ri kelmaydigan, noislomiy, xiyonatkor bir g'oya ekanini ayta olamiz.
Uchinchi Renessans: tarixiy tajribadan zamonaviy taraqqiyotga
Insoniyat sivilizatsiyasi tarixida ayrim davrlar borki, ular faqat muayyan xalq yoki mintaqaning emas, balki butun jahon taraqqiyotining yo‘nalishini belgilab bergan. Islom sivilizatsiyasining IX–XV asrlardagi yuksalish davri ana shunday tarixiy bosqichlardan biri hisoblanadi. Bu davrda ilm-fanning turli sohalari bir-biridan ajralmagan holda. o‘zaro uyg‘unlikda rivojlandi. Matematika astronomiya bilan, tibbiyot falsafa bilan, geografiya matematika bilan, tilshunoslik tarix bilan, diniy ilmlar esa mantiq va tafakkur madaniyati bilan muloqot qilgan. Bugun fanlararo tadqiqot, raqamli gumanitaristika, sun’iy intellekt va kompleks ilmiy yondashuvlar jahon ilm-fanining eng muhim yo‘nalishlariga aylangan bir paytda, o‘sha tarixiy tajriba yanada qiziqarli ahamiyat kasb etmoqda.
Mazkur uyg‘unlik tasodifiy emas edi. U Qur’oni karimda ilmga berilgan yuksak qadr, tafakkurga da’vat, insonni borliqni anglashga chorlovchi g‘oyalar bilan mustahkamlangan ilmiy dunyoqarash mahsuli edi. Shu sababli o‘sha davr olimlarini bugungi zamonaviy tushunchalardagi qat’iy «mutaxassisliklar» doirasiga joylashtirish qiyin.
Forobiy falsafa, mantiq, siyosat, axloq va musiqa nazariyasi bilan shug‘ullangan. Xorazmiy matematika va astronomiya sohalarida ishlagan. Beruniy astronomiya, geografiya, geodeziya, mineralogiya, tarix va etnografiyaga oid asarlar yaratgan. Ibn Sino tibbiyot bilan bir qatorda falsafa, mantiq va tabiiy fanlar haqida ham keng tadqiqotlar olib borgan. Ulug‘bek esa davlat boshqaruvi, ta’lim va astronomik tadqiqotlarni birlashtirgan ilmiy muhitni shakllantirgan. Bu misollarning umumiy jihati shundaki, bilim sohalari o‘rtasidagi chegaralar qat’iy bo‘lmagan.
Bugun «interdissiplinar tadqiqot» deb ataladigan yondashuvning ayrim tamoyillari aynan ana shu intellektual an’analar bilan hamohang.
Shuningdek, islom sivilizatsiyasining intellektual merosini faqat tabiiy va aniq fanlar bilan cheklash ham to‘g‘ri emas. Chunki diniy ilmlar sohasida ham manbalarni yig‘ish, tekshirish, tasniflash va baholashga qaratilgan murakkab ilmiy an’analar shakllangan.
Imom Buxoriyning hadis ilmidagi merosi bunga yaqqol misol bo‘la oladi. Hadislarni saralashda roviylar haqidagi ma’lumotlar, rivoyat zanjiri va boshqa mezonlar o‘rganilgan. Imom Moturidiy esa aqidaviy masalalarni aql va naql uyg‘unligi asosida tahlil qilgan. Uning merosi islom intellektual an’anasida aqliy dalillash va diniy bilim o‘rtasidagi munosabat masalasida muhim o‘rin tutadi.
Shu jihatdan Islom sivilizatsiyasi tarixini faqat diniy yoki faqat ilmiy tarix sifatida emas, keng intellektual jarayon sifatida ko‘rish mumkin.
O‘zbekistonda ilgari surilayotgan Uchinchi Renessans g‘oyasi tarixiy ilmiy merosni zamonaviy taraqqiyot ehtiyojlari bilan bog‘lashga qaratilgan.
Bu yondashuvning markazida ilm-fan, ta’lim, innovatsiya, madaniyat va ma’naviyatni o‘zaro bog‘liq tizim sifatida rivojlantirish g‘oyasi turadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ham ana shu konsepsiyaning muhim amaliy ifodalaridan biridir.
Markazning vazifasi faqat tarixiy eksponatlarni namoyish qilish bilan cheklanmaydi.
Uning konsepsiyasida islom sivilizatsiyasining ilm-fan, ta’lim, falsafa, san’at, me’morchilik va insonparvarlik sohalaridagi merosini kompleks ravishda o‘rganish va namoyish etish g‘oyasi mujassam.
Nafaqat muzey, balki intellektual platforma
Markazni an’anaviy muzey tushunchasi doirasidagina baholash uning konsepsiyasini to‘liq ifodalamaydi. Zamonaviy muzey faqat eksponat saqlaydigan joy emas. U tadqiqot, ta’lim, raqamlashtirish va xalqaro ilmiy muloqot markaziga aylanishi mumkin. O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi konsepsiyasida ham ana shu yondashuv muhim o‘rin tutadi.
Qadimiy qo‘lyozma — shunchaki tarixiy buyum emas. U til, tarix, matnshunoslik, kodikologiya, san’at, materialshunoslik va raqamli texnologiyalar nuqtayi nazaridan tadqiq qilinishi mumkin bo‘lgan murakkab manba. Arxeologik merosni o‘rganishda esa geoinformatsion tizimlar, raqamli modellashtirish, 3D texnologiyalar va boshqa zamonaviy usullardan foydalanish imkoniyatlari kengaymoqda. Shunday qilib, madaniy merosni o‘rganishning o‘zi fanlararo jarayonga aylanmoqda.
O‘tmishni sun’iy intellekt bilan bog‘lash
Texnologiyalar madaniy merosni o‘rganish usullarini ham o‘zgartirmoqda.
Qo‘lyozmalarni yuqori sifatda raqamlashtirish, matnlarni elektron bazalarga kiritish, sun’iy intellekt yordamida matnlarni tahlil qilish, 3D modellar yaratish va virtual muhitlarda tarixiy obyektlarni qayta tiklash imkoniyatlari ilmiy tadqiqotlar uchun yangi yo‘nalishlarni ochmoqda.
Bu yerda muhim nuqta bor. Texnologiya tarixning o‘rnini bosmaydi — u tarixni yangi avlod uchun tushunarli va tadqiqot uchun yanada ochiq qiladi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining konsepsiyasi ham o‘tmishdagi ilmiy merosni zamonaviy texnologiyalar bilan bog‘lashga qaratilgan.
Bu yondashuv tarixiy bilimni arxiv va kitoblar doirasidan chiqarib, xalqaro tadqiqotchilar, talabalar va keng jamoatchilik uchun ochiq intellektual resursga aylantirish imkonini beradi.
«Ma’rifat bilan jaholatga qarshi»
Islom sivilizatsiyasining ilmiy merosini o‘rganishning yana bir ahamiyati bor.
Global axborot makonida din, tarix va madaniyat haqida turli xil, ba’zan bir-biriga zid tasavvurlar yuzaga kelganda tarixiy merosni ilmiy asosda tushuntirish nafaqat madaniy, balki ma’rifiy ahamiyatga ham ega.
Islom sivilizatsiyasi tarixini faqat diniy marosimlar yoki siyosiy voqealar orqali emas, balki matematika, tibbiyot, astronomiya, falsafa, geografiya, me’morchilik va boshqa sohalardagi yutuqlar bilan birga o‘rganish uning murakkab va ko‘p qirrali tabiatini yaxshiroq anglash imkonini beradi.
Shu ma’noda ma’rifat tarixiy bilimni zamonaviy axborot muhitidagi noto‘g‘ri talqinlarga qarshi muhim vositaga aylantirishi mumkin.
O‘zbekistonning yangi xalqaro ilmiy platformasi
Islom sivilizatsiyasi bir mamlakat yoki bir xalqning merosi emas. U Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq, Shimoliy Afrika, Janubiy Osiyo va boshqa hududlarni qamrab olgan keng tarixiy va intellektual makonni ifodalaydi. Shu sababli bu merosni o‘rganish ham xalqaro hamkorlikni talab qiladi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi oldidagi muhim vazifalardan biri ham turli mamlakatlarning olimlari, universitetlari, muzeylari va ilmiy-tadqiqot markazlari o‘rtasida muloqotni kuchaytirishdan iborat.
Bu O‘zbekistonning o‘z tarixiy merosini dunyoga tanitish bilan birga, mamlakatni global gumanitar tadqiqotlarning faol ishtirokchisi sifatida namoyon etishiga xizmat qilishi mumkin.
Uchinchi Renessansning asosiy kuchi
Uchinchi Renessans haqida gap ketganda, masala faqat yangi binolar qurish yoki yangi muassasalar tashkil etishdan iborat emas. Asosiy savol boshqa: O‘zbekiston o‘zining boy ilmiy merosini zamonaviy bilim va innovatsiyalarga qanday aylantira oladi? Bu savolning javobi ilm-fan, ta’lim, texnologiya, madaniyat va inson kapitalining bir nuqtada birlashishini talab qiladi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ahamiyati ham shu nuqtada namoyon bo‘ladi. U tarixiy merosni saqlash bilan birga, uni tadqiq qilish, raqamlashtirish, xalqaro ilmiy muloqotga olib chiqish va yangi avlodga yetkazish uchun platformaga aylanishi ko‘zda tutilmoqda.
Shu ma’noda Markazni o‘tmishga bag‘ishlangan inshoot emas, kelajakka yo‘naltirilgan intellektual investitsiya sifatida baholash mumkin.
Chunki sivilizatsiyaning haqiqiy qiymati faqat uning o‘tmishda yaratgan merosi bilan emas, balki bu meros yangi avlod uchun qanday yangi bilim va g‘oyalarga aylanishi bilan ham o‘lchanadi.
Xorazmiyning hisoblash usullaridan bugungi algoritmlargacha, Beruniyning kompleks tadqiqotlaridan zamonaviy fanlararo loyihalargacha, Ulug‘bek rasadxonasidan raqamli astronomiyagacha bo‘lgan yo‘l bir haqiqatni ko‘rsatadi: ilm taraqqiyoti chegaralar emas, muloqot va hamkorlik orqali tezlashadi.
Ehtimol, Uchinchi Renessansning eng muhim vazifasi ham ana shunda — ajdodlar yaratgan bilimlarni shunchaki eslash emas, balki ulardan yangi bilimlar yaratish uchun foydalanish. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi esa ana shu g‘oya atrofida shakllanayotgan yangi intellektual muhitning muhim platformalaridan biridir.
Muallif: Abulfayz Sayidasqarov, iccu.uz
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
