Dinda g'uluvga ketish man etiladi
Muqaddas dinimizda har bir o'rinda mo'datillikga targ'ib qilingandir. Bu hoh ibodat masalasida bo'lsin hoh ijtimoiy hayotda bo'lsin o'rta hol bo'lishga buyurilingandir. Dinimizda shunday yomon jihat borki bu ham bo'lsa dinda g'uluvga ketishdir.
G'uluv so'zi (arabcha so'z bo'lib — ruxsat berilgan chegaradan chiqish degan ma'noni bildiradi).
Alloh taolo o'z kalomida oldingi qavmlardan g'uluvga ketganlarning holatini bayon qilib quyidagicha marhamat qmladi:
«Ayting: Ey ahli kitoblar! Diningizda haddan oshmangiz va oldindan adashgan va ko'plarni, adashtirgan hamda to'g'ri yo'ldan chalg'iganlarning xavoyi nafslariga ergashmangiz!» (Moida, 77).
Imom Navaviy esa g'uluvni “shariatda talab etilgan narsaga qo'shimcha kiritish” deb atagan.
Abdul Karim Yunus Al-Hatibning ta'rifi quyidagicha: “G'uluv — biror narsada mubolag'a qilib, unda haddan oshish va mo''tadillik chegarasidan chiqishdir” deb ta'rif berganlar.
G'uluv – bir narsada chuqur ketish va ortiqcha urinishdir. Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam g'uluvdan qaytarib, shunday deganlar: «Dinda g'uluv ketishdan saqlaninglar! Sizlardan ilgarigilar dinda g'uluv ketish sababligina halok bo'lishgan» (Ahmad, Nasoiy, Ibn Moja va boshqalar rivoyati, As-silsilatus-sahiha: 1283).
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Uch kishilik guruh Nabiy sollallohu alayhi va sallamning zavjalarining uylariga Nabiy sollallohu alayhi va sallamning ibodatlari haqida so'rab keldi. Bas, ularga (bu haqda) xabar berilganida xuddi u (ibodat)ni oz sanaganday bo'ldilar. Shunda ular:
“Biz qayoqdayu, Nabiy sollallohu alayhi va sallam qayoqdalar, u zotning o'tganu qolgan gunohlari mag'firat qilingan”, dedilar.
Ulardan biri:
“Men abadul abad tunlarni namoz o'qish bilan o'tkazaman”, dedi. Boshqasi esa:
“Men umrbod ro'za tutaman, og'zim ochiq yurmayman”, dedi. Yana boshqa biri:
“Men ayollardan chetda bo'laman, abadul abad uylanmayman”, dedi.
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ularning oldilariga kelib:
“Shunday, shunday, deganlar sizlarmi?! Ammo Allohga qasamki, men Allohdan eng qo'rquvchirog'ingizman va Unga eng taqvodoringizman. Lekin ro'za ham tutaman, og'zim ochiq ham bo'ladi. Namoz ham o'qiyman, uxlayman ham, ayollarga uylanaman ham. Bas, kim mening sunnatimdan yuz o'girsa, mendan emas”, dedilar”.
Ikki shayx va Nasaiy rivoyat qilganlar. (“Hadis va Hayot” kitobidan).
Ming afsuslar bo'lsinkim so'ngi vaqtlarda ayniqsa yoshlarimiz orasida dinda g'uluvga, ketish mutaassiblik holatlari ko'plab uchrab turmoqda. Bu illatlarni oldini olishda avvalambor ota-onalar farzandlari bilan yaxshi munosabatda bo'lishliklari, diniy ehtiyojlarini qondirishda internet tarmoqlaridagi turli xil mutaassib va e'tiqodda adashgan shaxslardan emas yurtimizdagi rasmiy diniy ulamolardan o'zlarini qiziqtirgan masalalarini so'rab olishliklari lozimdir. Shundagina biz farzandlarimizni dinda g'uluvga ketishdan asragan bo'lamiz, Inshaalloh!!!
Nurullo Mahkamov,
Chust tuman “Said Nasimxon to'ra” jome masjidi imom-xatibi
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
