“Oqib keluvchi” gunohlar
“Oqib keluvchi” savoblar haqida eshitganingiz bor. Ularni bir so'z bilan “sadaqai joriya” deyiladi. Oqib keluvchi gunohlar ham bor ekanligi haqidachi, eshitganmisiz? Unday bo'lsa eshiting.
Qiyomat kuni inson o'zining hisobiga yozilgan katta-katta gunohlarni ko'rib hayron qoladi. Chunki, u bu gunohlarni o'z qo'li bilan qilmagan, lekin shunga qaramay uning hisobiga yozib qo'yilgan bo'ladi. O'zi qilmagan ammo, uning nomai amaliga yozilgan gunohlarning nomini “oqib keluvchi” gunohlar deyiladi. Bu gunohlar kishi qabrida yotganida, ya'ni vafot etganidan keyin ham uning nomai amaliga yozilib boraveradi. U to'xtovsiz va davomli tarzda oqib kelaveradi. Kun o'tgan sayin ko'paya boradi, oylar, yillar davomida tog'dek-tog'dek gunohlarga aylanadi. Uning kelishini to'xtatib bo'lmaydi.
Tog'dek-tog'dek bu gunohlar qayerdan keldi, nima uchun uning hisobiga yozib qo'yildi?
“Oqib keluvchi” gunohlarning manbai insonning o'z qo'lida. U hayoti davomida qaysidir gunoh-ma'siyat ishni qiladi va boshqalar ham unga ergashib shu ishni davom ettiradi. Natijada, boshqalarning qilgan gunohlari ham uning zimasiga tushadi. Chunki, u ushbu gunoh ishning “tashabbuskori”, o'zgalar unga ergashuvchilardir.
Bugungi kunda ijtimoiy tarmoq vositalari “oqib keluvchi” gunohlarning asosiy manbaiga aylanib bormoqda. Kimlardir tomonidan o'zlarining turli xildagi behayo suratlari, video yozuvlari, boshqalar haqida tarqatilayotgan tuhmat va bo'hton so'zlar, odamlarni obro'sizlantirish, o'rtaga nifoq va fitna solish, ayniqsa diniy tafriqabozlikka sabab bo'ladigan maqola hamda audio va video yozuvlarning tarqatilishi avvalo, o'sha kishilarning qattiq gunohkor bo'lishlariga sabab bo'lsa, ikkinchidan ularni qo'llab-quvvatlovchilar, ularga ergashuvchilarning gunohlariga ham sherik bo'lishlariga olib keladi.
Alloh taolo Qur'oni Karimda ogohlantirgan:
َلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَّعَ أَثْقَالِهِمْ ۖ وَلَيُسْأَلُنَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَمَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ))
ya'ni: “Albatta, ular o'zlarining yuk (gunoh)larini ham, u yuklari bilan birga (boshqa) yuklarni ham ko'tarurlar va albatta, qiyomat kunida o'zlari to'qib olgan (yolg'on)lari to'g'risida so'ralurlar” (Ankabut surasi, 13-oyat).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qilganlar:
من دعا إلى هدًى، كان له من الأجر مثلُ أُجور من تَبِعه، لا ينقُص ذلك من أُجورهم شيئًا، ومن دعا إلى ضلالةٍ، كان عليه من الإثم مثلُ آثام من تبعه، لا ينقُصُ ذلك من آثامهم شيئًا»
(رواه مسلم)
ya'ni: “Kim hidoyatga chaqirsa, unga ergashuvchining savobidek ajr bo'ladi. Bu bilan amal qilgan kishilarning savobidan biror narsa kamaymaydi. Kim zalolatga chaqirsa, ergashuvchi kishining gunohidek unga gunoh yoziladi. Bu bilan amal qilgan kishilarning gunohidan biror narsa kamaymaydi” (Imom Muslim rivoyati).
Imom Shotibiy rahimahulloh aytadilar: Vafot etganidan keyin gunohlari ham to'xtagan kishiga jannat bo'lsin. Vafot etganidan keyin ham gunohlari yuz-ikki yuz yillar davomida to'xtamay keladigan va shu gunohlari tufayli qabrida ham, oxiratda ham azoblanadigan kishiga vayl (do'zax) bo'lsin.
Ey, birodar! Ijtimoiy tarmoqlarga qo'ygan suratlaringizni ko'zdan kechirib chiqing. U erga joylashtirgan ma'lumotlaringizni taftish qiling. Gunoh-ma'siyatga undovchi suratmi, maqolami, insonlar o'rtasida fitna-fasod, bug'zu-adovat qo'zg'atuvchi postlarmi bo'lsa vaqt o'tkazmay tezda o'chirib tashlang. Toki, boshqa insonlar sizning tarqatgan materiallaringizdan ta'sirlanib siz targ'ib qilgan gunoh ishlarni qilib ulgurmasinlar. Aks holda ularning qilgan gunohlari “oqib keluvchi” gunohga aylanib sizning hisobingizga yoziladi.
Shu bilan birga qilgan noma'qul ishingizdan tezda tavba qiling. Chunki, hech bir inson o'z ajali qachon kelishini bilmaydi.
Erhan Afyonju: O‘zbekiston – turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan zamin
Turkiyaning “CNN-Türk” telekanalida efirga uzatilgan “Tafakkur doirasi” dasturida so‘zga chiqqan taniqli olim, Milliy mudofaa universiteti rektori, professor Erhan Afyonju O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va sayyohlik salohiyati haqida fikr yuritdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Ko‘rsatuvda qatnashgan turk tarixchisi Erhan Afyonju O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan alohida geografik hudud sifatida ta’riflagan.
Olimning fikricha, juda ko‘pchilik sayyohlar O‘zbekistonni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istaydi. Chunki dunyoga mashhur Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlar ana shu zaminda joylashgan.
Turk tarixchisi yoshlarga murojaat qilib, xorijga sayohat qilishni, avvalo, Turkiy dunyo mamlakatlarini kashf etish, ajdodlar yurti bilan yaqindan tanishishdan boshlash lozim ekanini ta’kidladi.
“Yoshlarga tavsiyam shuki, hozir xorijga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz, avvalo Turkiy zaminni aylaning. Masalan, O‘zbekistonga borib, tarixiy shaharlarni ko‘rib keling, ajdodlaringiz yurti bilan tanishing. So‘ng Saljuqiylar davlati barpo etilgan zaminlarni ko‘ring”, – dedi professor.
Erhan Afyonjuning ta’kidlashicha, bunday sayohatlar yoshlar uchun har tomonlama foydali va qiziqarli bo‘lib, ularning tarixiy xotirasi va dunyoqarashini boyitadi.
“Masalan, Samarqandning go‘zalligini dunyoning ko‘p joylarida topa olmaysiz. Ayniqsa, turk yoshlari o‘z ajdodlari yashagan zaminni borib ko‘rishlari lozim”, – dedi olim.
Professor O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning asosiy beshiklaridan biri, ilm-fan markazi sifatida ham alohida e’tirof etgan.
Shuningdek, turk tarixchisi O‘zbekistonning nafaqat tarixiy va madaniy, balki geografik jihatdan ham yashash uchun qulay hudud ekanini ta’kidlagan.
Dastur davomida professor bildirgan fikr-mulohazalar Turkiya jamoatchiligi orasida O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, boy madaniy merosi va turizm salohiyatiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
