Saudiya Arabistoni Podshohligi Islom ishlari, da'vat va irshod vazirligi tomonidan Kasablanka shahrida tashkil etilgan “Jasur” Islom ko'rgazmasini Marokash xalqi katta mamnuniyat bilan qarshi oldi.
“IQNA” saytining “Al Youm” nashriga tayanib xabar berishicha, “Jasur” islom ko'rgazmasi Saudiya Arabistoni Podshohligi Islom ishlari, da'vat va irshod vazirligi tomonidan Marokash Podshohligi Vaqf vazirligi bilan hamkorlikda tashkil etilgan. Ushbu ko'rgazma hozirda Kasablankadagi Hasan II masjidi fondida o'tkazilmoqda.
Ushbu ko'rgazmada Makka va Madinadan olingan tarixiy qo'lyozma va nodir Islom yozuvlari, fotosurat va hujjatli fil'mlar, tarixiy masjidlar, Qur'on musobaqalari, Islom xattotligi ko'rgazmalari o'rin olgan. Ziyoratchilar virtual reallik texnologiyasidan foydalangan holda haj ziyoratini ham ado etish to'g'risidagi ma'lumotlarga ega bo'lishi mumkin.
Marokash maktablarining ko'plab talabalari ham ushbu ko'rgazmaga tashrif buyurishdi va Saudiya Arabistonidagi islom madaniyatining turli ko'rinishlari bilan tanishishdi. Virtual reallik texnologiyasidan foydalangan holda, bu talabalar Makka shahridagi Masjidul Haromga tashrif buyurib, Haj va Umra marosimlari bilan tanishdi. Bundan tashqari, ular Shahada, Sahih va Rushd kabi maxsus diniy ilovalar bilan ishlashni o'rgandi.
Ushbu ko'rgazma ishtirokchilari “Qirol Fahd” majmuasining Qur'oni karim nashri stendida ham bo'lishib, Qur'oni karim nusxalarini sovg'a sifatida olishdi.
Mazkur ko'rgazmaga tashrif buyurganlar uning mutasaddilarining islomiy asarlarni tanitish va Qur'oni Karimga xizmat ko'rsatish borasidagi sa'y-harakatlarini yuqori baholadilar va minnatdorchilik bildirdi.
O'zbekiston musulmonlari idorasi xodimi
Ilyosxon domla AHMYeDOV tayyorladi
1. Olimning to‘liq ismi sharifi Muhammad ibn Muhammad ibn Mahmud Abu Mansur Moturidiy Samarqandiy Ansoriy.
2. Kamoliddin Bayoziyning tahqiqiga ko‘ra bu zotning nasabi ulug‘ sahobiy Abu Ayyub Ansoriyga borib taqaladi.
3. Abu Mansur Moturidiyning qaysi yilda tug‘ilgani aniq ma’lum emas. Ammo ustozi Muhammad ibn Muqotil Roziy hijriy 248 (milodiy 862) yilda vafot etgani aytilgan. Shunga ko‘ra, Abu Mansur Moturidiy hijriy 240 (milodiy 854) yildan oldin tug‘ilgani taxmin qilinadi.
4. Imom Moturidiy ko‘plab ustozlardan ta’lim olgan. Quyidagilar ularning eng mashhurlari:
5. Ushbu olimlar Imom Moturidiyni Imom Abu Hanifa rahimahullohgacha bo‘lgan sanadini bog‘lovchi ustozlar hisoblanadi.
6. Imom Moturidiyning shogirdlari uning ilimy merosini davom ettirib, bu ta’limotni rivojlantirganlar. Masalan:
7. Abu Mansur Moturidiy tafsir, usulul fiqh va aqoid kabi shar’iy ilmlarning turli yo‘nalishlari bo‘yicha asarlar ta’lif etgan.
8. Tafsir yo‘nalishi bo‘yicha “Ta’vilotu ahli sunna” nomli tafsir yozgan.
9. Usulul fiqh yo‘nalishida “Ma’xozush sharoi’” (Shar’iy hukmlar manbasi) va “Jadal” (Ilmiy bahslar) nomli ikkita kitob yozgan.
10. Ulamolar Abu Mansur Moturidiy aqoid ilmi bo‘yicha yozgan asarlarini o‘rganib chiqib, ularni uch turga ajratganlar:
11. Abdulhay Laknaviy “al-Favoidul-bahiya” asarida Imom Abu Mansur Moturidiyni mutakallimlar imomi va musulmonlarning to‘g‘ri aqidasini asoslab bergan buyuk alloma sifatida tavsiflaydi. Uning ta’kidlashicha, Imom Moturidiy benazir asarlar yaratib, botil aqida vakillarining buzg‘unchi g‘oyalariga raddiyalar bergan.
12. Ulamolar aytadilarki, Hujjatul Islom (Islom dini hujjati) deyilganda faqat Imom G‘azoliy tushunilganidek, Imomul hudo (to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi) deyilganda ham faqat Imom Moturidiy tushuniladi.
13. Butun hayotini ilm ma’rifat o‘rganish va uni yoyish bilan o‘tkazgan Abu Mansur Moturidiy rahmatullohi alayh hijriy 333 (milodiy 945) yilda taxminan to‘qson besh yoshida Samarqandda vafot etgan va Chokardiza qabristoniga dafn etilgan.
14. 2020 yil O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi huzurida “Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi” tashkil etilgan.
15. Shuningdek, 2025 yil mart oyida Davlatimiz rahbari tomonidan buyuk olimga yuksak hurmat ifodasi o‘laroq “Imom Moturidiy tavalludining 1155 yilligini keng nishonlash to‘g‘risida”gi qaror qabul qilindi.