Ijtimoiy tarmoqlarning xatari
Inson salomatligi u oziqlanayotgan suv va ne'matlar sofligiga bog'lik bo'lganidek, shaxs dunyoqarashining sog'lomligi va ilm saviyasi o'zlashtirayotgan ma'lumot va bilimlarining manbalariga bog'liqdir. Shu sababdan, davrimizda internet tarmog'idan foydalanish odobi ijtimoiy odoblarning eng ahamiyatlilaridan biri xisoblanadi.
Aslida internet, ayniqsa ijtimoiy tarmoqlarni tashkil etishdan asosiy maqsad ilm olish imkoniyatlarini osonlashtirish, o'zaro munosabatlarda qulaylik yaratish edi. Biroq bugungi kunga kelib, ularning vazifalari tobora kengayib, maqsadlari xam turlanib bormoqda.
Har narsaning yaxshi va yomon tarafi bo'lganidek, súngi paytlarda ijtimoiy tarmoklarning xam jiddiy xatarlari yuzaga chikmokda. Jumladan , ayni davrda ayrim buzgunchi okimlarning internetdan úz garazi yúlida keng foydalanayotgani , yoshlarni úz domiga
tortayotgani, ayrim saytdarda bexayolik, turli fitnalar jamiyatni beqarorlashtiruvchi yolg'on ma'lumotlar berilayotganini kuzatishimiz mumkin. Shuning uchun xam xalqimiz xususan, yoshlarni ana shunday xatarlardan ogoh etish xar bir ziyoli ma'rifatparvar insonning eng dolzarb vazifasiga aylanib bormoqda. Hozirgi davrida eng asosiy muammoga aylangan illatlardan biri-yolg'on axboratdir. Ayniksa, ijtimoiy tarmoqlarda turli asossiz ma'lumotlarni tarqatish, turli bo'xtonlar va uydirmalarni urchitish xolatlari ko'plab uchramoqda. Ayrim soddadil musulmonlar mana shunday uydirmalarga ishonib, yolgon va bo'xtonga sherik bo'lib qolmoqdalar. Eng achinarlisi-ko'pincha tarqatilgan yolg'on ma'lumotlar oqibatida insonning obro' va sha'ni toptalmoqda, shariatimizda qaytarilgan katta gunohlarga yo'l ochilmoqda.
Shariatimizga ko'ra, xar bir musulmonning sha'ni va obro'sini to'kish xuddi qonini to'kish yoki molini o'zlashtirish kabi boshqa musulmon uchun xaromdir.
So'ngi yillarda internet siyosiy kurashlar maydoni, turli xil manfaatlarning kuchli quroliga xam aylanib bormoqda.
Buzgunchi to'dalar, ijtimoiy tarmoqlar imkoniyatlaridan keng foydalangan holda odamlarn, ayniksa yoshlarni to'g'ri yo'ldan adashtirish, ulardan o'zlarining garazli maksadlari yo'lida foydalanish, jamiyatda nifok chikarish xamda eng achinarlisi urush olovini yokishga urinishmokda va bunga ma'lum ma'noda erishishmokdalar xam. Bunga yakin tariximizda “arab baxori” deb nom olgan ziddiyatlar misol bo'ladi.
Internet va ijtimoiy tarmoklar orkali dindan, shariatdan gapirayotgan, lekin aslida kimligi xam, kimdan talim olgani xam noma'lum kimsalardan din olinmaydi. Chunki fatvo bu din demakdir. Shuning uchun mashxur tobein Muxammad ibn siyrin raxmatulloxi alayxi “bu ilm-dindir. Dinlaringizni kimdan olayotganingizga karanglar” deganlar. (imom muslim rivoyati).
Ijtimoiy tarmoklar orkali dinimizga bo'layotgan zararlardan yana biri xar bir yurtning peshkadam olimlarini taxkirlash, tuxmat-bo'xton so'zlari bilan obro'sizlantirish, ularni nifokda ayblashdir. Ularning bundan o'ylagan maksadlari musulmon ommasini ilmiy raxbarsiz koldirib, o'zlariga ergashtirish va boshkarishdir, albatta, ijtimoiy tarmoklarni butkul yomonga chikarishga xakkimiz yo'q. Hammamiz xam yangiliklardan xabardor bo'lish, dunyokarashimizni ústirish maksadida internet tarmogiga murojat kilamiz. Muhimi ulardan okilona foydalansak, xususan yoshlarni aklan va ruxan to'g'ri tarbiya topishida, turli yot karashlar ta'siriga tushib kolmasliklariga xushyor bo'lsak, maksadga muvofik bo'ladi.
Z.Sobirov
Urganch shahar “Miskin bobo” masjidi imom noibi
Zeki Kaymaz: Kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyoda yorqin yulduz sifatida ko‘raman
Turk tili instituti Ilmiy kengashi a’zosi, filolog olim, professor Zeki Kaymaz O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali yurtdoshlarimizga o‘zining samimiy tabrigi va ezgu tilaklarini yo‘lladi.
– Avvalo, O‘zbekiston xalqini istiqlolning 35 yilligi munosabati bilan chin ko‘ngildan tabriklayman. O‘ttiz besh yil oz vaqt emas. Men yuz yildan oshgan mustaqil Turkiya fuqarosi sifatida Sizlarga ham yana ko‘p asrlar mustaqillik shodiyonasini nishonlashingizni tilayman.
Tarixga nazar tashlasak, Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston bilan yaqin munosabatda bo‘lib kelganmiz. Ayniqsa, Turkiyadagi milliy ozodlik kurashi davrida bizga bu diyordan jo‘natilgan ko‘makni doimo katta minnatdorlik bilan yodga olamiz.
Qardosh o‘zbek xalqi biz uchun doimo yaqin birodar, qalin do‘st bo‘lib kelgan. O‘zbekistonning bugungi taraqqiyoti bizni juda mamnun qiladi. Ushbu zaminga har borganimda go‘zal va obod mamlakatni ko‘ramaz. Yurtingizda madaniyat va ma’rifat o‘choqlari bisyor. Albatta, bu tamaddun va sivilizatsiyaning ildizlari uzoq o‘tmishga borib taqaladi.
Markaziy Osiyodagi ilk o‘rta asrlardagi Birinchi renessans hamda Amir Temur asos solgan Ikkinchi renessans davrlarida bu zaminda buyuk sivilizatsiya shakllandi. Toshkentda bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi, Imom Moturidiy ziyoratgohi kabi madaniy-ma’naviy maskanlar islom olamida muhim ahamiyatga ega.
Geostrategik mavqei nuqtayi nazaridan, men kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyo, xususan, Markaziy Osiyo davlatlari orasida yorqin yulduz sifatida ko‘raman.
Buning sabablari bor, albatta. Avvalo, mamlakatdagi kuchli iqtisodiyot. Qolaversa, chuqur ildizlarga ega bo‘lgan boy madaniyat va tarix. Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi mustahkam do‘stlik va yaqin hamkorlik aloqalari ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Tilagim – do‘stlik rishtalarimiz yanada mustahkamlansin, davlatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlik aloqalari yuqori darajaga ko‘tarilsin.
Yana bir bor mustaqillik bayrami bilan chin qalbimdan tabriklayman va o‘zbek xalqiga samimiy salomlarimni yo‘llayman.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
