Baqi' qabristoniga dafn etilgan ilk sahobiy kim?
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uning vafot etganini eshitganlarida ko'z yosh to'kkanlar. Baqi' qabristoniga dafn etilgan ilk muhojir sahobiy – Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu sanaladi.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu Makkada dunyoga keldi. Otasi Maz'un ibn Habib ibn Vahb, onasi Suxayla bintu Anbas. Kunyasi Abu Soib edi.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu oilada yaxshi tarbiya ko'rib ulg'aydi. Qabilasi orasida odobi bilan ajralib turardi. Nihoyatda ziyrak, aql-zakovatli va go'zal xulqli inson edi. Hatto johiliyat davrida ham ichkilikka yaqinlashmagan. U: “Aqlimni ozdiradigan, odamlarga masxara bo'lishimga sabab bo'ladigan va o'zimga munosib bo'lmagan ayolga uylanishimga majbur qiladigan bu narsani aslo ichmayman”, deb aytardi.
O'ttiz yoshida Islomni qabul qildi. Bu haqda bunday deydi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam va u zotning oilalariga muhabbatim juda kuchli edi. Kunlarning birida Nabiy alayhissalomga vahiy nozil bo'layotganiga guvoh bo'ldim. Bu hodisa mening qalbimda iymon nuri porlashiga sabab bo'ldi”.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu kechalarini ibodat bilan o'tkazar, kunduzlari esa ro'za tutar, uyda hatto bir kunlik taom saqlamasdi. Dunyoga muhabbat qo'ymadi, obid va zohid, xayrli ishlarda peshqadam, haq yo'lda mustahkam va Islom yo'lida fidokor bo'ldi.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu mushriklarning tazyiq va tahdidi girdobida qolganida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hijrat qilishga ruxsatlari bo'lganidan so'ng ayoli, o'g'lini olib Madinaga hijrat qildi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan birga bir qancha g'azotlarda ishtirok etdi.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu Badr g'azotidan keyin kasal bo'lib qoldi. Og'ir betoblikdan so'ng Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu Ummul A'loning xonadonida vafot etdi. Bu haqda Ummul A'lo bunday deydi: “Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhuning vafotini eshitib Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uyimizga keldilar. U zot alayhissalom ko'z yosh to'kib: “Alloh va Rasulini sevardi. Ey Abu Soib. Alloh seni rahmatiga olsin! Dunyodan o'tding. Na Sen dunyoga muhabbat qilding, na u senga muhabbat qildi. U bizning qanday yaxshi birodarimiz edi”, dedilar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhuni Baqi' qabristoniga dafn etishni buyurib, janozani o'zlari o'qib berdilar.
Usmon ibn Maz'un roziyallohu anhu Baqi' qabristoniga qo'yilgan dastlabki muhojir sifatida tarixda qoldi.
Ma'lumot uchun: As'ad ibn Zurora roziyallohu anhu Baqi' qabristoniga qo'yilgan ilk ansoriy sahoba hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD
Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan ko‘cha rekonstruksiya qilinmoqda
Samarqandning tarixiy qismida turizm infratuzilmasini keng ko‘lamli yangilash ishlari davom etmoqda. Amalga oshirilayotgan loyihalarning asosiy maqsadi xorijiy sayyohlarning qolish muddatini uzaytirish, qulay shahar muhitini yaratish va bir vaqtning o‘zida mahalliy aholining hayot sifatini oshirishdan iborat.
“Samarkandskiy vestnik” nashriga ko‘ra, turizmni rivojlantirish dasturi doirasida eski shaharning 13 ta ko‘chasi bosqichma-bosqich zamonaviy piyodalar yo‘lagiga aylantirilmoqda. Bu yerda yangi xizmat ko‘rsatish obyektlari barpo etilmoqda, jamoat joylari obodonlashtirilmoqda, milliy me’morchilik an’analarini saqlab qolgan holda muhandislik kommunikatsiyalari va bino fasadlari yangilanmoqda.
Eng yirik loyihalardan biri Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan Buxoro ko‘chasini rekonstruksiya qilish bo‘ldi. Ko‘chaning 850 metr qismi to‘liq piyodalar hududiga aylantiriladi. Loyihani ishlab chiquvchilardan biri, Samarqand davlat texnika universiteti o‘qituvchisi Jasur Berdiqulovning ta’kidlashicha, ilgari bu yerda qatnov qismining torligi tufayli muntazam ravishda tirbandliklar yuzaga kelgan, qulay piyodalar yo‘laklarining yo‘qligi esa piyodalar uchun jiddiy noqulayliklar tug‘dirgan. Ishlar yakunlangach, ko‘cha xavfsiz jamoat maydoniga aylanadi. Aholi uchun alohida to‘xtash joyi ajratilgan bo‘lib, transport vositalarining kirishiga faqat zarurat tug‘ilganda maxsus xizmatlarga ruxsat beriladi. Shu bilan birga, suv, gaz, elektr va boshqa muhandislik tarmoqlari to‘liq modernizatsiya qilinmoqda.
Oltin asr mahallasida joylashgan Bag‘dod ko‘chasida ham ishlar davom etmoqda. Bu yerda 600 metrlik hudud obodonlashtirilmoqda. Loyiha doirasida zamonaviy turizm va xizmat ko‘rsatish infratuzilmasini yaratish, kichik biznes va xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish ko‘zda tutilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
