Mazhabsizlik dinsizlik darvozasidir!
Hindistonda ilk bor bemazhablik va vahhobiylik bayrog'ini ko'targan olimlardan biri Abu Sa'id Muhammad Husayn Batolaviy (1256-1338 h./1840-1920 m.) hisoblanadi. U XIX asr oxiri – XX asr boshlaridagi o'sha davrning ahli hadislari jamoatining etakchilaridan hisoblangan. Uning “Sahihi Buxoriy”ga yozgan “Minah al-Boriy” nomli sharhi, “Mishkot al-masobeh”ga bitgan ta'liqot – ilmiy izohlari va boshqa ko'pgina asarlari mavjud. U o'z davrida juda mashhur bo'lgan “Isho'at as-sunna” (“Sunnatni yoyish”) nomli majallasi zamonaviy salafiylikning ibtidoiy harakatlaridan bo'lib, bemazhablikning yoyilishiga katta hissa qo'shgan majallalardan sanaladi.
Garchi mazkur majalla o'z davrida vahhobiylik va zamonaviy salafiylik targ'ibotchisi bo'lsa-da, unda qodiyoniylarga va qur'oniylar kabi yangi chiqqan firqalarga raddiyalar ham uchrab turgan. 1908 yillargacha chop qilingan “Isho'at as-sunnat”ning oxirgi sonlaridan birida bunday haqiqat oshkor qilingan edi:
“ELLIK YILLIK TAJRIBADAN MA_''LUM BO'LDIKI, BYeMAZHABLIK DINSIZLIKNING DARVOZASI EKAN!”
Bu haqiqat umr bo'yi mazhablarni yoqtirmasdan, ularga ta'na qilib kelgan, mazhablarga ergashish va “taqlid”ni harom sanab kelgan Muhammad Husayn Batolaviyning hayotiy tajribasi natijasida chiqargan insofona e'tirofi edi. Ha, bu bemazhablik targ'ibotchisi bo'lib kelgan “Isho'at as-sunna”ning haq ehtirofi edi.
Ha, haqiqat shuki, bekorga ulamolar: “Mazhabsizlik dinsizlik ustiga qurilgan ko'prikdir”, “Mazhabsizlik dinsizlikka olib boruvchi xatarli bid'at”, deb aytishmagan ekan. Bemazhab bo'lishdan saqlaning!
Mazhablar ichra hanafiylik – Payg'ambarimiz alayhissalom davriga eng yaqin, oyat va hadislarni eng mantiqiy tushunib, hayotga tatbiq qila olgan mazhab hisoblanadi.
© Hamidulloh Beruniy
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
