Jaholatga qarshi ma'rifat bilan
Nazar solsangiz, dunyo yaralishida aksar zalvarli yaratilmish mavjudotlar ettilik borasida so'z ketadi. Yurtboshimiz Shavkat Mirziyoev tomonidan Yangi O'zbekiston taraqqiyot strategiyasi ham aynan etti yo'nalishdan iborat etib belgilangani bejiz emas.
Yetti ustuvor vazifani amalga oshirishga ulug' niyatlar bilan qadam qo'yilmoqda. Albatta, bu o'ziga yarasha katta xayriyat va barakotni tilak-istak qilib, hujjatlarga jo etilganidir. Muhtaram Prezidentimizning lavozimga kirishish tantanali marosimiga bag'ishlangan Oliy Majlis palatalari qo'shma majlisidagi nutqida Taraqqiyot strategiyasining ettita eng ustuvor yo'nalishlari haqida qisqacha to'xtalib o'tgan edi.
Mazkur ustuvor vazifalarning beshinchisida «Muqaddas islom dinimizning insonparvarlik g'oyalarini targ'ib etish, «Jaholatga qarshi – ma'rifat» tamoyili asosida unib-o'sib kelayotgan yoshlarimizni sog'lom e'tiqod ruhida tarbiyalashga alohida ahamiyat beramiz. Sizlarga ma'lumki, O'zbekiston – ulkan imkoniyat va boyliklarga ega mamlakat. Lekin bizning eng katta boyligimiz – turli millat va elatlar, diniy konfessiyalar vakillari o'rtasidagi tinchlik va barqarorlik, o'zaro hurmat va hamjihatlikdir, desam, o'ylaymanki, barchangiz bu fikrga qo'shilasiz».
Haqiqatda, o'tgan qisqa davr ichida jamiyatimizning bosh mezoni ma'naviyat hamda muqaddas dinimizning insonparvarlik g'oyalarini targ'ib etish, «jaholatga qarshi – ma'rifat» tamoyili asosida beqiyos o'zgarishlar bo'ldiki, bu o'zgarish barcha jabhalarda, jumladan, dinimiz sohasida ham imkoniyatlarning tojiga aylandi. E'tibor qilsangiz, Davlatimiz rahbarining tegishli qarorlari bilan islom dini rivoji yo'lida beqiyos xizmat qilgan buyuk muhaddis bobolarimizning diniy va ilmiy-ma'naviy merosini o'rganish va targ'ib etish maqsadida Samarqandda – Imom Buxoriy, Surxondaryoda – Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari, shuningdek, Toshkentda O'zbekiston xalqaro islom akademiyasi, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ish olib bormoqda.
Toshkent shahrida barpo etilayotgan O'zbekistondagi islom tsivilizatsiyasi markazi xalqimizning boy diniy-ma'naviy merosini chuqur o'rganish va dunyoga targ'ib etish, yosh avlodimizni milliy va umumbashariy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda beqiyos o'rin tutadigan ilm-ma'rifat markaziga aylanadi. Tashkil etilgan xalqaro markazlar oldiga sakkiz banddan o'n bir bandgacha bo'lgan muhim vazifalar belgilab berildi. Bu bilan markazlar ma'naviy-ma'rifiy ishlarni kuchaytirishga, hozirgi va kelgusi rivojlanishimiz uchun xizmat qilishga mustahkam poydevor bo'la oladi.
Birgina Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi faoliyatiga to'xtaladigan bo'lsak, markaz oz fursatda Misr, Turkiya, Malayziya, Buyuk Britaniya, Frantsiya, Germaniyadagi xalqaro islom markazlari bilan hamkorlik aloqalarini o'rnatib, birgalikda yirik ilmiy loyihalarni yo'lga qo'ymoqda. Uch yil davomida Markaz tomonidan buyuk allomalarimizning 30 ga yaqin asari tarjima qilindi. Yaqinda Markaz olimlari tomonidan Imom Moturidiyning dunyoga mashhur «Ta'vilot al-Qur'on» kitobi ilk marta o'zbek tiliga o'girildi. Hech mubolag'asiz, ayni noyob asar Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan 1100 yildan so'ng xalqimizga o'z ona tilida qaytarib berildi.
O'zining bebaho asarlari bilan islom dini rivojiga ulkan hissa qo'shgan Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Mahmud Zamaxshariy, Burhoniddin Marg'inoniy kabi allomalarimiz asarlarini o'rganish, tadqiq etish, o'zbek tilida ularning tarjima va sharhlarini, tanqidiy matnlarini tayyorlash – oson ish emas va hammaning ham qo'lidan kelmaydi. Buning uchun qancha bilim va tajriba, qancha sabr-toqat kerak. Eng muhimi, Alloh bergan iste'dod, nozik did va farosat darkor.
Bir so'z bilan aytganda ushbu markazlar xalqimizga islom dinining asl ta'limotlarini etkazishga xizmat qilmoqda. Yoshlarimizning yot oqimlar ta'siriga tushishining oldini olish, ularni ilm-fanga rag'batlantirish, yuksak axloqiy qadriyatlar asosida tarbiyalashda «Jaholatga qarshi ma'rifat» ezgu g'oyasi asosida faoliyat yurituvchi ushbu muassasalar o'ta muhim ahamiyatga ega.
Bundan tashqari, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Dorimiydek ulug' ajdodlarimiz asos solgan hadis maktablari faoliyatini qayta tiklash va rivojlantirish, ular qoldirgan boy ilmiy merosni o'rganish maqsadida Samarqandda Hadis ilmi maktabi ochildi. Eng zamonaviy jihozlar, pedagogik texnologiyalar bilan ta'minlangan ushbu ta'lim muassasasiga dunyoning mashhur Al-Azhar universitetidan professor-o'qituvchilar jalb etildi.
Buxoro viloyatidagi mashhur diniy ta'lim muassasasining musulmon dunyosidagi o'rni va nufuzi, diniy xodimlar tayyorlashdagi ahamiyatini e'tiborga olib, Mir Arab oliy madrasasi tashkil etildi. Qayd etish joizki, Mir Arab madrasasi o'z faoliyati davrida nafaqat mamlakatimiz, balki Markaziy Osiyo davlatlari uchun ham diniy va dunyoviy bilimlarni puxta o'zlashtirgan kadrlarni etishtirib chiqargan. Bugun Rossiya, Ozarbayjon, Qozog'iston, Qirg'iziston, Tojikiston kabi davlatlardagi nufuzli ulamolar aynan Mir Arab madrasasining bitiruvchilari hisoblanadi.
Qolaversa, Yurtboshimiz 2017 yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida ishtirok etib, xalqaro maydonda islom diniga nisbatan kuzatilayotgan bir yoqlama salbiy munosabatga nisbatan o'zining qat'iy pozitsiyasini muxtasar ifoda qilib, jumladan, shunday degandi: «Biz muqaddas dinimizni zo'ravonlik va qon to'kish bilan bir qatorga qo'yadiganlarni qat'iy qoralaymiz va ular bilan hech qachon murosa qila olmaymiz. Islom dini bizni ezgulik va tinchlikka, asl insoniy fazilatlarni asrab-avaylashga da'vat etadi».
Birlashgan Millatlar Tashkilotida O'zbekiston rahbari jahon hamjamiyatiga O'zbekistondagi Islom tsivilizatsiyasi markazini tashkil etish loyihasi haqida ham so'zladi. Islom tsivilizatsiyasi markazi o'z g'oyasi va ahamiyatiga ko'ra betakror loyiha bo'lib, islom dinining ilmiy-ma'naviy boyligi, bunyodkorlik salohiyatini namoyish etishga qaratilgan.
O'tgan yillar davomida Prezidentimiz Islom tsivilizatsiyasi markazi binosining qurilish maydoniga bir necha bor tashrif buyurib, uning ahamiyati, xalqimiz, xususan, yoshlarimizni ezgu umuminsoniy g'oyalar ruhida tarbiyalashdagi o'rni to'g'risida muhim taklif va tashabbuslarni bildirdi.
Shuningdek, O'zbekiston rahbari tashabbusi bilan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi yalpi majlisida «Ma'rifat va diniy bag'rikenglik to'g'risida»gi maxsus rezolyutsiya qabul qilindi. Rezolyutsiya Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a'zo 100 dan oshiq davlatlar tomonidan qo'llab-quvvatlandi. Ushbu rezolyutsiya bag'rikenglik va o'zaro hurmatni qaror toptirish, diniy erkinlikni ta'minlash, e'tiqod qiluvchilarning huquqlarini himoya qilish, ularning kamsitilishiga yo'l qo'ymaslik bo'yicha sa'y-harakatlarni qo'llab-quvvatlaydi.
Shu ma'noda, mamlakatimizdagi xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tomonidan dunyoning etakchi islomshunoslik markazlari bilan hamkorlikda buyuk allomalarimizning ilmiy merosiga bag'ishlangan xalqaro konferentsiyalar o'tkazilmoqda. Hususan, 2020 yilning 3-4 mart kunlari Samarqand shahrida «Imom Moturidiy va moturidiya ta'limoti: o'tmish va bugun» mavzusidagi xalqaro konferentsiya yuqori saviyada tashkil etildi. Konferentsiyada dunyoning 15 mamlakatidan 55 nafar taniqli ulamolar, muftiylar, moturidiyshunos ekspertlar, 100 nafar mahalliy olim va tadqiqotchilar qatnashdi. Jumladan, Misr Bosh imomi, Al-Azhar majmuasi shayxi Ahmad Tayyib boshchiligidagi 19 nafar misrlik martabali diniy arboblarning ishtiroki konferentsiyaning xalqaro maqomini yanada oshirdi. Ahmad Tayyib o'sha konferentsiyaning yuqori saviyada tashkil qilingani, yuksak darajada e'tibor ko'rsatilgani hamda «Samarqand shahrining faxriy fuqarosi» maqomiga munosib ko'rilgani uchun O'zbekiston Prezidentiga chuqur minnatdorligini aytgandi.
Shukurki, so'nggi 5 yilda mamlakatimizda diniy-ma'rifiy yo'nalishdagi izchil islohotlar ko'lami va ahamiyati jihatidan g'oyat muhim hisoblanib, O'zbekistonning musulmon dunyosida islom tsivilizatsiyasi markazi sifatida e'tirof etilishiga sabab bo'lmoqda.
Abdulhay Tursunov,
O'zbekiston musulmonlari idorasining
Namangan viloyatidagi vakili,
viloyat bosh imomi
Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda
Ba’zi shaharlarni kitobdan o‘qib tanimaysiz — ularni ko‘rish, his qilish, ko‘hna devorlariga boqish, tor ko‘chalaridagi tarix nafasini tuyish kerak. Buxoro dunyodagi ana shunday betakror, g‘aroyib shaharlardan biri hisoblanadi.
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
