03.12.2021 y. Dunyo – oxirat ekinzori
DUNYo – OHIRAT EKINZORI
Muhtaram azizlar! Ma'lumki, dunyo hayoti mo'min-musulmonlarga berilgan katta imkoniyat bo'lib, bundan foydalanib, har bir banda dunyo va oxiratini obod qilishi zarur. Dinimiz ko'rsatmalariga ko'ra, kishi dunyosini deb oxiratini va oxiratini deb dunyosini unutmasligi lozim. Kishi dunyo hayoti davrida oxiratiga katta zaxiralar qilishga doimo harakatda bo'lmog'i – dinimiz talabidir. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday marhamat qilgan:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
ya'ni: Ey, imon keltirganlar! Allohdan qo'rqingiz va (har bir) jon (egasi) ertangi kun (qiyomat) uchun nimani (qanday amalni) taqdim etganiga qarasin! Allohdan qo'rqingiz! albatta, Alloh qilayotgan amallaringizdan xabardordir (Hashr surasi 18-oyat).
Demak, dunyo hayotini g'animat bilib, unda yolg'iz Allohga ibodat qilishimiz, hamisha dinimiz, xalqimiz va Vatanimiz uchun manfaatli, xayrli amallar ustida bo'lishimiz kerak.
Alloh taolo dunyo hayoti haqida oyati karimada shunday o'xshatma qilgan:
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ
فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِرًا
ya'ni: “(Ey, Muhammad! Odamlarga) dunyo hayoti misolini keltiring. (U) xuddi bir suv kabidirki, Biz uni osmondan yog'dirgach, (bahorda) u sababli er o'simliklari (bir-biriga) aralashib (qalinlashib) ketur, so'ngra (kuzda) shamollar uchirib ketadigan xashakka aylanib qolur. Alloh hamma narsaga qodir zotdir” (Kahf surasi 45-oyat).
Inson umrining bahori – yoshlik davri va kuzi – keksalik ayyomi ekani haqida misol keltirilmoqda. Demak, insonni umri go'yo bir bahor va kuzdan iborat qisqa muddat ekan.
Dunyo hayoti juda ham qisqa muddat ekani haqida Payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam shunday deganlar:
وَاللهِ مَا الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مِثْلَ مَا يَجْعَلُ أَحَدُكُمْ إِصْبَعَهُ فِي الْيَمِّ ، فَلْيَنْظُرْ بِمَ يَرْجِعُ
ya'ni: “Bu dunyo oxirat oldida hech narsa emas. Faqatgina sizlardan biringiz barmog'ini dengizga solganiga o'xshaydi. Nazar solsinchi, barmog'iga nima ilashibdi” (Imom Muslim rivoyatlari).
Ushbu hadisi sharifda oxirat hayoti dengizdagi suvga va dunyo hayoti esa, dengizga solingan barmoqqa yopishgan suvga o'xshatilmoqda. Demak, insonni dunyodagi hayoti juda ham kam muddat ekan. Lekin afsuski, shunga qaramasdan ko'pchiligimizda dunyoga bo'lgan muhabbatimiz juda ham kuchlidir. Bu haqda Alloh taolo bunday degan:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
ya'ni: “Ey, insonlar! Albatta, Allohning va'dasi haqdir. Bas, sizlarni dunyo hayoti sira aldab qo'ymasin! Yana sizlarni aldamchi (shayton) aldab qo'ymasin!” (Fotir surasi 5-oyat). Ya'ni sizlarga shayton Alloh nomidan va'da qilib: “Gunoh ishlarni qilaveringiz! Toat-ibodat shart emas, Alloh kechiruvchidir” kabi so'zlar bilan aldab qo'ymasin!
Banda dunyo matosiga aldanmasligi va unga mukkasidan ketmasligi uchun ulamolarimiz tomonidan quyidagi narsalarga amal qilish tavsiya qilingan:
Dunyo hayoti vaqtincha ekani va oxirat hayoti abadiy bo'lishiga imoni komil bo'lishi kerak. Bu haqda Alloh taolo shunday degan:
إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآَخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ
ya'ni: “Albatta, oxiratga imon keltirmaydigan kimsalarning (qilayotgan) amallarini o'zlariga chiroyli ko'rsatib qo'ygandirmiz. Bas, ular gangib yuraveradilar” (Naml surasi 4-oyat).
Darhaqiqat, oxirat hayotini abadiy ekaniga imoni komil bo'lgan kishi dunyo hayotiga mukkasidan ketmaydi. Afsuski, hozirgi kunda ba'zilarni ko'rsangiz xuddi o'lmaydigan kishidek bor imkoniyatini molu davlat topish va ayshu ishrat qilishga sarflab, Alloh buyurgan ibodatlarni unutib, oxiratini esdan chiqaradi. Bunday kishilarni oxiratdagi ahvoli juda og'ir bo'ladi. Bu haqda Alloh taolo bunday degan:
وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى * قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيراً * قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آَيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى
ya'ni: “Kim Mening eslatmamdan yuz o'girsa, unga tang-tor hayot bo'ladi va Qiyomat kuni uni ko'r holida tiriltiramiz. U: “Parvardigoro, nega meni ko'r holda tiriltirding? Axir ko'ruvchi edim-ku?!” dedi. U Zot: “Ha, shunday: senga oyatlarimiz kelganida ularni unutding. Sen ham bugun shunday “unutilursan”, dedi” (Toho surasi 124-126 oyatlar).
Banda dunyo matosiga aldanmasligi va unga mukkasidan ketmasligi uchun dunyo hayoti oxirat uchun ekinzor ekanini anglab etishi kerak. Har bir mo'min-musulmon dunyo hayoti vaqtincha va foniy ekani, oxirat hayoti abadiy va tugamas ekanini yaxshi anglasa, dunyo hayotidagi vaqtini qadriga etadi va undan unumli foydalanadi. Bahor faslida dehqon o'z eriga urug' ekib, uni parvarishlab, kuzda hosil olgani kabi, biz ham bu dunyodagi qisqa umrimizda oxiratdagi abadiy hayotimiz uchun hosil tayyorlaymiz. Ibn Umar raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sallallohu alayhi vasallam elkamdan tutib turib:
كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيْبٌ أَوْ كَعَابِرِ سَبِيْلٍ
(رواه الإمام البخاري عن ابن عمر رضي الله عنهما)
ya'ni: “Bu dunyoda xuddi musofir yoki yo'lovchidek bo'ling”, – dedilar (Imom Buxoriy rivoyatlari).
Darhaqiqat, musofir kishi turgan joyidan tez fursatda o'zini asl manziliga ketishini bilgani uchun ham turgan joyiga asosiy e'tiborini qaratmaydi. Balki asosiy e'tiborini asl vatanini obod qilishga qaratadi. Bizni dunyodagi holatimiz ham musofir kabi bo'lishi kerak ekan.
Dunyo hayoti oxirat uchun ekinzor bo'lganidan keyin har bir mo'min-musulmon kishi barcha yaxshi va savobli ishlarda boshqalar bilan musobaqa qilishga harakat qilishi kerak. Abu Hurayra raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, faqir muhojirlar Rasululloh sallallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib: “Mol-dunyosi ko'plar darajotlarni va doimiy ne'matni olib ketdilar”, – deyishdi. U Zot: “Nega bunday deyapsizlar?” – dedilar. Ular: “Biz namoz o'qiganimizdek namoz o'qishadi. Biz ro'za tutganimizdek ro'za tutishadi. Ular sadaqa ham qilishadi. Biz sadaqa qila olmaymiz. Ular qul ozod qilishadi, biz ozod qila olmaymiz”, – dedilar. Shunda Rasululloh alayhissalom bunday dedilar:
أَفَلَا أُعَلِّمُكُمْ شَيْئًا تُدْرِكُونَ بِهِ مَنْ سَبَقَكُمْ، وَتَسْبِقُونَ بِهِ مَنْ بَعْدَكُمْ، وَلَا يَكُونُ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِنْكُمْ إِلَّا مَنْ صَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعْتُمْ؟ قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللهِ، قَالَ: تُسَبِّحُونَ وَتُكَبِّرُونَ وَتَحْمَدُونَ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ مَرَّةً
(متفق عليه)
ya'ni: “Sizni o'zingizdan oldingilarga etib olishingiz, o'zingizdan keyingilardan o'tib ketishingizga sabab bo'ladigan, sizdan hech kim afzal bo'lmaydigan, faqat siz qilganni qilsagina bo'ladigan narsaga dalolat qilaymi?” – dedilar. Ular: “Ha, ey Allohning Rasuli”, – deyishdi. U Zot: “Har namozdan keyin o'ttiz uch marta tasbeh, takbir va hamd aytasiz”, – dedilar (Muttafaqun alayh).
Banda dunyo matosiga aldanmasligi va unga mukkasidan ketmasligi uchun har bir ishini Alloh taolo ko'rib turganini his qilib, taqvoni lozim tutishi kerak. Alloh taolo bu haqda shunday degan:
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ
ya'ni: “Qanday yaxshi amal qilsangiz ham Alloh biladi. Ozuqa g'amlab olinglar, eng yaxshi ozuqa taqvodir. Ey, oqillar, azobimdan qo'rqinglar!” (Baqara surasi 197-oyat).
Darhaqiqat, “har bir ishimni Alloh ko'rib turibdi” degan e'tiqodda bajarayotgan kishi topayotgan molini haloldan bo'lishiga harakat qilib, birovni haqqidan hazar qiladi va har bir ishida oxiratga zaxira qilishga urinadi.
Banda dunyo matosiga aldanmasligi va unga mukkasidan ketmasligi uchun qo'lidagi mol-mulkiga qanoatli bo'lishi kerak. Mo'minning saodati – Alloh unga rizq qilib bergan narsaga rozi bo'lishidir. Allohning Razzoq sifatiga imon keltirib, Unga haqiqiy tavakkul qilish, borga ham, yo'qqa ham shukr qilish – qanoatdir. Payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam turmushning barcha jabhasida qanoatli edilar. U Zot alayhissalom bunday derdilar:
لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ
(رواه الإمام البخاري عن أبي هريرة رضي الله عنه)
ya'ni: “Boylik – mol-dunyoning ko'pligida emas, balki ko'ngil to'qligidadir” (Imom Buxoriy rivoyatlari).
Qanoatli kishi faqirlikdan qo'rqmaydi, baxillik ham qilmaydi. Gunohdan saqlanadi, ezgulikda bardavom bo'ladi. Agar u Alloh bergan narsaga ozmi-ko'pmi, qanoat qilsa, ikki dunyoda ham tanglik ko'rmaydi. Ming afsuski, arzimagan dunyo matosini deb, birovlar bilan talashib, urishgan hatto bir qorindan tushgan aka-ukalar ham arzimagan dunyo matohini talashib, yuz ko'rmas bo'lishlari musulmonchilikka aslo to'g'ri kelmaydi.
Banda dunyo matosiga aldanmasligi va unga mukkasidan ketmasligi uchun molu dunyoda o'zidan pastdagi kishilarga qarashi kerak. Payg'ambarimiz alayhissalom bu haqda bunday deganlar:
انْظُرُوا إِلَى مَنْ هو أَسفَل مِنْكُمْ وَلا تَنْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ فَوقَكُم؛ فهُوَ أَجْدَرُ ألَّا تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللهِ عَلَيْكُمْ
(رواه الإمام الترمذي عن أبي هريرة رضي الله عنه)
ya'ni: “Mol-dunyoda o'zingizdan pastga qarang! O'zingizdan yuqoriga qaramang! Ana shunda, Allohning sizga bergan ne'matini tahqirlab qo'ymaysiz” (Imom Termiziy rivoyatlari).
Muammolarimiz shundaki, bor ne'matlarimiz shukrini qilmasdan, qo'limizdagi narsaga emas, birovning qo'lidagi narsaga qaraymiz. Bilmaymizki, boshqalar qo'lidagi narsalarga qarashimiz o'z qo'limizdagi narsalardan foydalanish lazzatini yo'q qiladi.
Hulosa qiladigan bo'lsak, dunyo hayoti bandalarga katta-katta savobli amallarni bajarib olishga imkoniyat va fursat ekan, bundan unumli foydalanib, zimmamizdagi ibodatlarni vaqtida bajarib, muhtojlarga yordam va xayr-saxovat qilib, o'zgalar bilan muomala va munosabatimizni chiroyli aylab, barcha yaxshi va savobli ishlarda peshqadam bo'lishimiz maqsadga muvofiq bo'ladi.
Muhtaram jamoat! Joriy yil 8 dekabr' – O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilingan kun. Qomusimizda inson huquqlari, burch va vazifalari bilan birga vijdon erkinligi ham alohida kafolatlab qo'yilgan. Bundan tashqari inson qadri buyukligi, uni kim bo'lishidan qat'iy nazar sha'ni va qadr-qimmati himoyalanishi ta'kidlangan. Jumladan, 48-moddada bunday deyilgan: “Fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari, erkinliklari, sha'ni va qadr-qimmatini hurmat qilishga majburdirlar”.
Kishilik jamiyatida qonunlarning ahamiyati juda ham katta. Darhaqiqat, adolatli qonunlar – xalq farovonligi hamda dunyo va oxirat obodligining asosidir.
Hurmatli azizlar! Kelasi yil uchun “Hidoyat” va “Mo'minalar” jurnallari hamda “Islom nuri” gazetasiga obuna bo'lish boshlangan. Ushbu nashrlarni o'qiganda, yurtimiz va dunyo musulmonlari hayoti bilan tanishish barobarida ilm ham o'rganasiz. Yil bo'yi o'zingiz va xonadon ahlingiz Islom ma'rifatidan foyda oladi. Qolaversa, ilm yo'lida pok niyat va ixlos bilan harakat qilish bandaga jannat yo'lini oson qiladi. Hadisi sharifda shunday deyiladi:
﴿وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقاً يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْماً، سَهَّلَ اللهُ لَهُ طَرِيقاً إِلَى الجَنَّةِ﴾ )رواه الامامُ مسلم عن أَبي هريرة رضي الله عنه)
ya'ni: “Kim ilm izlab yo'lga chiqsa, Alloh unga jannat yo'lini oson qilib qo'yadi” (Imom Muslim rivoyatlari).
Demak, musulmon kishi har kuni dini va o'z sohasini o'rganish uchun vaqt ajratishi – ayni muddaodir. Shunday ekan, ushbu gazeta-jurnallarga obuna bo'ling va gazeta, jurnal o'qib, ilmingizni boyiting!
Alloh taolo barchamizga dunyo hayoti qadriga etib, holi hayotlik davrimizda ikki dunyomizni obod qiladigan xayrli amallarni qilishni nasib aylasin! Omin!
Muhtaram imom-domla! Kelgusi juma ma'ruzasi “Safar va unga oid odoblar” mavzusida bo'ladi, inshaalloh.
Chin usta qoldimi? (qidiryapman)
Bugunning gapi
“Uch xonali xonadonimni ta’mirlatish uchun ikki oy muddatga kelishib usta tushirgandim, olti oyda zo‘rg‘a chala-chulpa qilib ishini tugatdi...”
“Ustalar nega bunaqa-a? Uyini ta’mirlatib, ustalardan roziman, degan odamni uchratmadim...”
“Ko‘pchiligi odamga firib beradi: ishni vaqtida bajarmaydi, ta’mir ishlari tugagach, boshida kelishilgan narxdan ikki barobar ko‘p mablag‘ so‘raydi...”
Yuqoridagi gaplar – uyini, xonadonini ta’mirlatib, ustalardan kuygan kishilarning dod-faryodlari.
Bugungi kunda jamiyatda ayrim ustalarning o‘z ishini vijdonan bajarmasligi, sifatsiz materiallar ishlatishi, vaqtni cho‘zishi yoki turli nayranglar bilan buyurtmachini aldashi, afsuski, ko‘pchilikni tashvishga solish barobarida shu kasb egalariga nisbatan ishonchning susayishiga yoki butunlay yo‘qolishiga olib kelyapti.
Yaxshi niyatda uyini, xonadonini ta’mirlatmoqchi bo‘lgan kishi usta ishlatgan tanishlaridan so‘rab-surishtirishi tayin. Yaqinda men ham xonadonimni ta’mirlatmoqchi bo‘lib usta izladim. Tanish-bilishlardan, do‘stlarimdan so‘rasam, yarmidan ko‘pi ustalardan nolidi. Bu holat nafaqat moliyaviy zarar, ayni paytda insonlar o‘rtasidagi ishonchning yo‘qolishiga ham sabab bo‘lmyaptimi?!
Islom ta’limotida halol mehnat, omonatdorlik va rostgo‘ylik yuksak fazilat ekani ta’kidlanadi. Alloh taolo Qur’oni karimda: “Darhaqiqat, Alloh omonatni o‘z egalariga topshirishingiz va odamlar o‘rtasida hukm qilganingizda adolat bilan hukm qilishingizga buyurar. Albatta, Alloh sizlarga yaxshigina nasihat qilur. Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi Zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).
Ustalik – yaxshi kasb. Usta omonatdor bo‘lsa, odamlarning hojatini ravo qiladi, ko‘pga foydasi tegadi. Buyurtmachi o‘z molini, mablag‘ini ustaga ishonib topshiradi. Usta shu ishonchni oqlashi, ishni puxta va vijdonan bajarishi shart.
Uy – insonning boshpanasi. Uning har bir g‘ishti ezgu niyat bilan qo‘yiladi, har bir devori umid bilan ko‘tariladi. Ammo, afsuski, ba’zan ayrim ustalar imorat qurish yoki ta’mirlashda nayrang qiladilar. Usta tashqi tomondan devorni silliq suvaydi, ammo ichidagi yoriqlarni berkitadi. Bo‘yoqning yaltirog‘i ko‘zni quvnatadi, lekin ortidagi nuqson vaqt o‘tishi bilan ko‘zga tashlanadi.
Yangi ta’mirlangan xonadondan hali bo‘yoq hidi ketmay turib shiftda yoriqlar paydo bo‘ladi, eshiklar qiyshayib qoladi, pol esa g‘ichirlab imorat egasining asabini buzadi. Buyurtmachi ustaga bergan mablag‘iga ichi achiydi.
Ba’zi ustalar sifatli qurilish materiali olish uchun berilgan pulga arzon mahsulot sotib oladi. Qolgan mablag‘ni esa “mehnat haqim” deb o‘maradi. Sementga qumni ortiqcha qo‘shadi, temir yoki armaturani ingichkarog‘iga almashtiradi, mis simlar o‘rniga alyuminini tortadi.
Yana shunday ustalar ham borki, bir haftada tugatishga kelishilgan ishni bir oygacha cho‘zadi. Bahona ham tayyor: “Material kelmadi”, “Yordamchim betob bo‘lib qoldi”, “Ertaga tugatib beramiz” va hokazo.
Eng yomoni, ustaning qo‘lidan chiqqan uy bir yil o‘tar-o‘tmas yana ta’mirga muhtoj bo‘lib qoladi. Bu hunar emas, hiyladir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim bizni aldasa, bizdan emas”, deganlar (Imom Muslim rivoyati). Bu hadis har qanday sohadagi firibgarlikni qamrab oladi. Agar usta arzon yoki sifatsiz materialni qimmatbaho deb ko‘rsatsa, ishni ataylab chala bajarsa yoki keyin yana ta’mirga muhtoj bo‘ladigan qilib ishlasa, bu aldamchilikdan, firibgarlikdan boshqa narsa emas. Afsuski, bugun ko‘pchilik ustalar hiyla va nayrangni kasb qilib olganlar. Buning oqibatida na o‘zlari baraka topadilar, na buyurtmachi ularga bergan mablag‘iga rozi bo‘ladi.
Haqiqiy usta, o‘z ishini vijdonan qiladigan kishi boshqacha bo‘ladi. U har bir ishini bekamu ko‘st bajaradi. Chunki u odamlardan yashirgan nuqsonni, albatta, Alloh taolo ko‘rib, bilib turishini yaxshi anglaydi. Unday ustalar o‘zlariga Alloh taoloning: “Albatta, Alloh chiroyli (ish) qiluvchilarni yaxshi ko‘radi” (Baqara surasi, 195) oyatini hamda Nabiy alayhissalomning: “Alloh taolo o‘z ishini chiroyli, puxta qiladigan kishini yaxshi ko‘radi” (Imom Tabaroniy rivoyati), degan muborak hadislarini o‘zlariga shior qilib olgan bo‘ladilar. Lekin, afsuski, hozir bunday ustalarni topish amrimahol. Borlari ham “qo‘lma-qo‘l”.
Omonatdor ustalar qurgan uylar, yillar o‘tsa ham, yaxshilik bilan eslanadi. Ularning haqlariga xayrli duolar qilinadi. Birgina misol, bizning Sangijumon qishlog‘imizdagi ko‘p uylarni pachirlik usta Turdimurod bobo (Alloh makonini jannat qilsin!) qurgan. O‘sha paytlarda (1960–1990 yillar) vassajuft qilingan shiftlarga ustaning imoratni qurib bitirgan sanasini bitish an’ana bo‘lgan. Har safar qishloqqa borib uyga kirsam, usta boboning “imzosi”ga ko‘zib tushadi va Qur’oni karim oyatlaridan tilovat qilib, u kishining ruhlariga bag‘ishlayman.
Bugun ba’zi ustalarning ishni kelishilgan muddatda tugatmasligi; sifatsiz qurilish materiallaridan foydalanishi; narxni asossiz oshirishi; kamchiliklarni yashirishi; bir necha oy o‘tib yana ta’mir qilishga majbur bo‘ladigan darajada ish tutishi katta gunohdir. Bunday xatti-harakatlar oqibatida buyurtmachi moddiy zarar ko‘radi, asabiylashadi, vaqt yo‘qotadi va eng achinarlisi, odamlar o‘rtasidagi ishonch susayadi.
Halol rizqning barakasi uning ko‘pligida emas, balki pokligidadir. Aldamchilik bilan, hiyla-nayrang ishlatib topilgan mablag‘ foyda bo‘lib ko‘rinsa-da, unda baraka bo‘lmaydi. Shuning uchun har bir usta o‘z qo‘li bilan topayotgan rizqining halolligi haqida o‘ylashi, har bir mix, har bir g‘isht, har bir sim yoki har bir ta’mir uchun qiyomat kuni hisob berilishini unutmasligi kerak.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rahimahulloh:
- Men ham (har bir shaxs) jamiyatning a’zosiman. Uy qurmoqchiman, lekin quruvchilik qo‘limdan kelmaydi. Demak, ustaga ehtiyojim bor. Uning oldiga borib, uy qurmoqchiman, shartnoma tuzaylik, deyman. Ustalar kasbi ortidan rizq topadi. Ular bilan kelishib, bugungi naxr bo‘yicha muayyan summa belgilanadi. Muddati va sifat ko‘rsatkichlari kelishib olinadi. Hozirga kunda, Alloh biluvchiroq, ustaman deganlarning 70 foizi aldamchi, nayrangboz, hiylakor: kelishilgan kunda belgilangan manzilga yetib kelmaydi, ishga kech kelib, erta ketadi, vazifasini puxta bajarmaydi, ishini bitirmasdan oldin pul so‘raydi. Takasaltang, taralla-bedod qilib yuradi. Uyning egasi ham xijolatda qoladi. Aksariyati shunaqa. Bunday ustalarga kim ishonadi? Ularga kim ish beradi? Bunday toifalar o‘ziga o‘zi qiladi, ular omadsizlikni o‘zlariga chorlab oladilar.
O‘ttiz foiz haqiqiy ustalar bor. Ular o‘z kasbi bilan faxrlanadi. Guruhlari bor, shogirdlari, ustozlari bor. Hammasini qoyillatib, asbob-anjomlarini chiroyli qilib qo‘yishgan. Shartnopmani tuzadi, vaqtida ishga keladi, belgilangan muddatda qurilishni yoki ta’mir ishlarini tugatadi, ish haqini olib ketadi. Buyurtmachi ham rozi, usta ham rozi. Bunday kishilarning ishida unum, baraka bo‘ladi. Topgan pullari barakali bo‘ladi.
Haqiqiy usta faqat qurilish yoki ta’mirlashni emas, balki odamlarning ishonchini ham qozonadi. Vijdon bilan qilingan har bir ish ibodatga aylanadi. Aldamchilik va nayrang bilan bajarilgan ish esa vaqtinchalik foyda keltirsa ham, dunyoda obro‘ni to‘kadi, rizq qiyilishiga sabab bo‘ladi, oxiratda esa javobgarlikni keltiradi.
Tolibjon NIZOM
