Ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳадиси шарифларида: “Мўмин барча инсонларнинг ишончли кишисидир. Тилидан ва қўлидан мусулмонларга зарари етмайдиган киши ҳақиқий мусулмондир. Ёмонликларни тарк этган киши асл муҳожирдир. Нафсим қудрати қўлида бўлган Зотга қасамки, қўшнисига зулм қиладиган киши жаннатган кирмайди” (Рамуз ал-аҳодис” ҳадислар китоби).
Ҳадиснинг бош қисмида мўминнинг ишончли киши экани, ундан бошқаларга ҳам моддий, ҳам маънавий зарар етиши гуноҳ экани уқдирилмоқда. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу ривоят қилган юқоридаги ҳадисга биноан ўзимизни тафтиш қилсак, имонимизнинг даражаси маълум бўлади.
Ҳадиснинг иккинчи қисмида айтилишича, асл муҳожир ёмонликларни тарк этган кишидир. Чунки инсоннинг яшаш жойи ўзгаргани билан ахлоқи, табиати ўзгармайди. Шунинг учун бир жойда яшаб туриб, ёмон хулқларни тарк этиш ҳақиқий муҳожирликка тенглаштирилмоқда.
Ҳадиснинг сўнгги қисмида эса жаноби Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қасам билан: “Нафсим қудрати қўлида бўлган Зотга қасамки, қўшнисига зулм қиладиган киши жаннатга кирмайди” деб таъкидлаётирлар.
Демак, жаннатга ноил бўлмоқ шартларидан бири қўшнига бирор жиҳатдан зарар етказмасликдир. Зарар етказадиган киши эса жаннатга – Аллоҳнинг буюк эҳсонига мушарраф бўлмайди. Аллоҳ барчамизни бундай бахтсизликдан асрасин.
Шайх Муҳаммад Зоҳид Қўтқунинг
“Мўминнинг сифатлари” китобидан
Падари бузрукворим шундай дедилар: "Биродар! Дарҳақиқат, илм ато қилиш ва фойда етказиш на устознинг, на воизнинг ва на насиҳат қилувчининг иши. У нарса бошқа бир Зотнинг ато этганидир. Илмни Аллоҳ беради. Бирор восита орқали беради, кимнидир сабаб ҳам қилади. Агар бирор одам илм толиби бўлиб ҳақиқий талаб ила келса, у ҳолда Аллоҳ таоло устознинг қалбида унинг учун фойдали бўладиган нарсани солиб қўяди. Йўқса, бирор кимсада ўзгага бирор фойда етказиш қудрати йўқдир. Токи, Аллоҳ таолонинг тавфиқи бўлмаса ва У Зот ирода қилмаса, бирор шахс ўзгага фойда етказа олмайди. Аллоҳ хоҳласа, бир жумла ила фойда етказиши мумкин. Агар хоҳламаса, узун ва мазмундор ваъзлар ҳаммаси бекор кетади".
Улуғларимизнинг бир гапи бор: "Толибнинг (илм) талаби баракотидан (илм) айтувчининг қалби ва тилига Аллоҳ таоло эшитувчилар учун фойдали нарсани жорий қилиб қўяди".
Дин илмининг баракалари
Шайхул ислом, Аллома Шамсул Ҳақ Афғоний раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: «Девбандаги "Дорул улум" мадрасасида ҳадис илмининг бир талабаси вафот этди. Жаноза ўқилиб, дафн қилинди. Кейин ворисларига хат юборилди. Масофа узоқлиги учун хат олти ой деганда етиб борди. Марҳумнинг қариндошлари келишди... Ректор Қори Муҳаммад Тоййиб ҳазратлари билан учрашишди ва: "Биз маййитни қабрдан қазиб олиб, юртимизга олиб кетишни хоҳлаймиз", дейишди. Қори Муҳаммад Тоййиб ҳазратлари уларга узоқ тушунтирдилар. Лекин улар жуда қайсар эди, гапга кирай дейишмасди. Шунда Қори Муҳаммад Тоййиб ҳазратлари уларни менинг ҳузуримга юбордилар. Мен ҳам уларга узоқ тушунтирдим. Улар эса: "Биз маййитни ё олиб кетамиз, ёки бутун қариндошларимиз билан бу ерга кўчиб келиб оламиз", дейишди...
Хуллас, қабр қазилди, не холки, олти ойдан кейин маййит кафанида бус-бутун ётган эди. Ундан ажиб хушбўй тараларди. Маййитнинг жасади қутига солинди ва ҳурмат юзасидан бир талаба улар билан бирга юборилди. Унинг юртига темир йўл орқали борилар эди. Темир йўл вокзалида божхона ва назоратчи ходимлар тўхтатиб: "Бу қутида маййит эмас, ноқонуний йўл ила олиб кетилаётган мушки анбар бор", деб, тобутни очишга мажбурлашди. Очиб қарасалар, не кўз билан кўрсинларки, унда ўлик жасад, аммо ҳадис илмини ўрганаётган талабанинг жасади бор эди, ундан жудаям хуш ҳид таралаётган эди.
"Насиҳатлар гулдастаси" китобидан