Бир савол сўрасам: Тўрт нафар қизнинг отаси фарзандларининг уволига қолди-ми?
— Тўрт нафар қизим бор. Эрим қиз туққаним учун бизни ташлаб уйдан чиқиб кетган. Ҳозирда умуман хабар олмайди. Шу фарзандларнинг уволи тутади-ми? Динимизда бундай оталар ҳақида нима дейилган?
— Аллоҳ таоло Қуръони Каримда бундай марҳамат қилади:
﴿لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴾
“Осмонлару ернинг мулки Аллоҳникидир. У зот хоҳлаган нарсасини яратур. У зот хоҳлаган кишисига қизлар ҳадя этур ва хоҳлаган кишисига ўғиллар ҳадя этур. Ёки уларни жуфтлаб ўғил-қиз қилиб берур ва хоҳлаган кишисини туғмас қилур. Албатта, У зот ўта билгувчи ва ўта қодирдир” (Шуро сураси, 49-50 – оятлар).
Инсонга ҳамма нарсани фақат Аллоҳ таоло беришининг ёрқин намунаси фарзанд масаласида кўринади. Айни шу масалада инсон ўзининг ожизлигини ҳис этади. Ўз хоҳишига кўра бирон нарсани бор қила олмаслигини, Аллоҳ таолонинг мадади ва иноятига муҳтож бўлиб туришини англаб етади.
Абу Саъийд Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кимнинг учта қизи бўлса ёки учта синглиси бўлса ёхуд икки қизи ёки икки синглиси бўлса, у уларнинг суҳбатини яхши қилган бўлса ва уларнинг ҳаққида Аллоҳга тақво қилган бўлса, унга жаннат берилур”, дедилар (Имом Термизий, Имом Абу Довуд ривояти).
Қиз кўргани учун аёл айбдор-ми?! Кимга қандай фарзанд ато этишни Аллоҳ таолонинг Ўзи билади. Саволда кўзда тутилган эркак пасткашлик қилган, Аллоҳ таолонинг қазои қадарига рози бўлмаган, аёлини масъулликда айблаб, унга туҳмат қилган, ўзининг зиммасидаги оталик масъулиятини ҳис қилмаган, нафақа деган муҳим вожиб амални тарк этган кимса ҳисобланади. Агар у ўзини тузатиб, тавба қилиб, оиласини қайтариб олиб келмаса, дунёда ҳам, охиратда ҳам оғир аҳволда қолади. Валлоҳу аълам!
Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ
Туркияда Амир Темур ва Темурийлар Ренессансига бағишланган симпозиум бўлиб ўтади
2026 йил 6–7 октябрь кунлари Анқара шаҳрида Амир Темур ва Темурийлар Ренессансига бағишланган Халқаро симпозиум ўтказилади. Тадбир Туркия Фанлар академияси (TÜBA), Анқара Йилдирим Боязид университети, Ўзбекистоннинг Туркиядаги элчихонаси ҳамда Темурийлар тарихи давлат музейи ҳамкорлигида ташкил этилмоқда, хабар бермоқда iccu.uz.
Симпозиумда Амир Темур шахсияти ва Темурийлар даврининг илм-фан, маданият ва санъат тараққиётидаги ўрни, шунингдек, ушбу даврда юзага келган илмий ва маданий юксалиш жараёнлари муҳокама қилиниши кўзда тутилган. Темурийлар Ренессанси Марказий Осиё тарихида илм-фан, меъморлик, адабиёт, санъат ва маънавий ҳаёт юксак тараққий этган муҳим тарихий даврлардан бири. Самарқанд, Ҳирот, Бухоро, Балх ва бошқа шаҳарлар илм ва маданият марказларига айланиб, бу ерларда фаолият юритган олимлар ва ижодкорлар жаҳон цивилизацияси тараққиётига салмоқли ҳисса қўшган.
Бу тарихий меросни ўрганиш ва унинг замонавий аҳамиятини очиб бериш Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг илмий-маърифий фаолиятида ҳам муҳим йўналишлардан бири ҳисобланади. Марказ экспозициясида ҳам Темурийлар даврининг илм-фан ва маданият тараққиётидаги ўрни, буюк алломалар илмий мероси ҳамда ушбу даврда шаклланган юксак маданий муҳит кенг ёритилган.
Айниқса, Амир Темур даврида Самарқанднинг улкан сиёсий марказдан ташқари, илм-фан ва маданият маскани сифатида шаклланиши, кейинчалик Мирзо Улуғбек даврида астрономия ва математика соҳаларида юксак илмий натижаларга эришилиши Темурийлар Ренессансининг муҳим жиҳатларидан саналади.
Шу нуқтаи назардан, Анқарада ўтказилаётган халқаро симпозиум Темурийлар даври меросини халқаро илмий мулоқот доирасида янада чуқур ўрганиш, турли мамлакат олимлари ўртасида фикр алмашиш ва ушбу даврнинг жаҳон цивилизацияси тарихидаги ўрнини тадқиқ этишга хизмат қилади.
Маълумот учун: 2026 йилда буюк давлат арбоби ва саркарда Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги кенг нишонланмоқда. Шу муносабат билан Ўзбекистонда Амир Темур ва Темурийлар меросини ўрганиш ва халқаро миқёсда тарғиб этишга қаратилган қатор илмий-маърифий тадбирлар ўтказилмоқда. Жумладан, 9–10 апрель кунлари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Ўзбекистон Фанлар академияси билан ҳамкорликда Амир Темур таваллудининг 690 йиллигига бағишланган халқаро илмий конференция ўтказилди. Анжуманда маҳаллий ва хорижий олимлар, темуршунос мутахассислар иштирок этиб, Амир Темур ва Темурийлар цивилизациясининг жаҳон тарихи, илм-фани ва маданиятидаги ўрни муҳокама қилинди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
- «
- »