Тил инсоннинг энг мукаррам, шу билан бирга энг хатарли азоси ҳамдир. Агар инсон уни яхшиликга ишлатса, улкан ажр-мукофотларга эга бўлади, бордию ёмонликга ишлатса уни ортидан маломатга қолиши тайин. Шунинг учун ҳам Пайғамбар соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “Одам боласининг кўпчилик хатолари тилидан” [1] деганлар.
Инсонни абадий саодатга эришишиб жаннатга кириши, ёки бахтсиз бўлиб дўзахга киришишининг ҳам асосий сабабчиси тилидир. Абу Ҳурайра розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинади: “Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам, инсонларни жаннатга киритадиган амалларнинг кўпроғи ҳақида сўралганларида: “Аллоҳга тақво қилиш ва чиройли хулқ” дедилар. Инсонларни дўзахга киритадиган нарсаларнинг аксари ҳақида сўралганларида эса: “Оғиз ва фарж” [2] дедилар. Демак инсоннинг нажот топишига Аллоҳга бўлган тақвоси ва чиройли хулқи сабабчи бўлса, ҳалокатга учрашига тилини лағвдан, авратини зинодан сақламаслиги сабаб бўлар экан. Жобир розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “ Ким менга икки жағи ва икки оёғи ўртасидаги нарсани сақлашни кафолатини берса, мен унга жаннат кафолатини бераман. Бирор бир садақа Аллоҳ азза ва жаллага яхши сўздан кўра маҳбуброқ эмас” [3] дедилар.
Сўзнинг аҳамияти шунчалик муҳимки инсон биргина сўзи билан мусулмон бўлиши ёки диндан чиқиши, инсонлар ўртасини ислоҳ қилиши ёки бузиши мумкин. Шундай экан Аллоҳ таъоло неъмат қилиб берган тилларимизни фақат хайрли амалларга ишлатмоғимиз ва уни Аллоҳ ва Росули қайтарган нарсалардан тиймоғимиз лозим. Анас розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “Токи тилини сақламагунича бирортангиз ҳам иймоннинг ҳақиқатига ета олмайди” [4] дедилар. Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам ҳадиси шарифда марҳамат қилганларидек иймоннинг ҳақиқатига етиш мақсадида тилимизни ундан сақлашимиз керак бўлган нарсаларни яна бир бор эслатиб ўтишни лозим деб билдик. Чунки Аллоҳ таоло: “ (Эй, Муҳаммад соллоллоҳу аълайҳи васаллам) Эслатинг! Зеро, эслатма мўминларга манфаат етказур”[5] деган.
“Ислом нури” жоме масжиди имом хатиби,
Тошкент Ислом институти ўқитувчиси А. Собиров.
[1] Табароний ва Ибн Абуддунё ривояти.Ваҳид Абдуссалом Болий. Ҳифзуллисан 5-бет.1990-йил Макка-и мукаррама.
[2] Термизий ривоят қилиб саҳиҳ деган 3.245 Ваҳид Абдуссалом Болий. Ҳифзуллисан 5-бет. 1990-йил Макка-и мукаррама.
[3] Имом Байҳақий. Шуъабул-иймон, 4- жуз, тилни сақлаш боби 4915- ҳадис. 1990-йил Байрут. Дарул кутубил иълмийя.
[4] Имом Байҳақий. Шуъабул-иймон, 4- жуз, тилни сақлаш боби 5005- ҳадис. 1990-йил Байрут. Дарул кутубил иълмийя.
[5] Зориёт сураси 55-оят.Шайх Абдулазиз Мансур. Қуръони карим маъноларининг таржимава тафсири. 2009-йил Тошкент. ТИУ нашриёти.
Тадбир аввалида Музаффар Камилов Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Миромонович Мирзиёевнинг хатмона муносабати билан барча битирувчилар ҳамда ёшларга йўллаган алоҳида саломи ва самимий қутловларини етказди.
Таъкидланганидек, бугунги кунда давлатимиз ва халқимиз хизмати, миллат ҳамда дин ривожи йўлида сидқидилдан бел боғлаган ёшларга эътибор қаратиш, уларнинг илмий ҳамда амалий салоҳиятини қўллаб-қувватлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.
Музаффар Камилов ўз нутқида институт битирувчиларининг кўрсаткичлари, уларнинг бир қанча йўналишларда ижоза ва халқаро тил сертификатларига эга экани ҳамда пухта илмий ва тизимли йўналиш шакллантирганини алоҳида эътироф этди.
Диний-маърифий соҳада узвий ва узлуксиз таълим тизимини йўлга қўйиш – мадрасалардан бошлаб олий институтлар, бакалавриат, магистратура ва келгусида докторантура босқичларини қамраб олиш йўлидаги саъй-ҳаракатлар улкан натижалар бераётгани таъкидланди.
Тошкент ислом институти кўп йиллар давомида давлат ва жамоат ташкилотларида, диний соҳанинг энг масъулиятли ва ҳассос йўналишларида хизмат қилаётган етук кадрларни етиштириб берган бўлса, бугунги магистратура босқичи сифат кўрсаткичларини янги босқичга олиб чиқади. Битирувчилар олдига фақатгина республика миқёсида эмас, балки халқаро майдонда ҳам Имом Бухорий ва Имом Термизий квали улуғ алломалар юртининг илмий салоҳиятини намоён этиш вазифаси қўйилди.
Тадбирда магистратурани муваффақиятли тамомлаган хотин-қизлар вакилларининг илмий ишлари ва эришган натижалари алоҳида эътироф этилди. Жамиятда салоҳиятли ва малакали олималарга бўлган эҳтиёжни қондириш, хотин-қизларга диний-маърифий билим ва таълимни етказиш борасидаги имкониятларни янада кенгайтириш зарурлиги кўрсатиб ўтилди.
Шунингдек, битирувчиларнинг илмий изланишларини тўхтатмасликлари учун Ўзбекистон халқаро ислом академиясида мақсадли докторантура ўринларини ташкил этиш ва кейинги босқичларда уларнинг илмий салоҳиятини оширишга кўмаклашиш режалари билдирилди.
Музаффар Камилов ушбу билим даргоҳида хизмат қилган, эл-юрт ва дин ривожига беқиёс ҳисса қўшган марҳум муфтийлар ҳамда уламолар – Эшон Бобохон ҳазратлари, Зиёвуддинхон қори, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф, Усмонхон Алимов ва бошқа фидоий устозларнинг хизматларини ёдга олиб, уларнинг ҳақларига дуолар қилди. Бугунги кунда ушбу улуғвор ва масъулиятли йўлни муносиб давом эттираётган Ўзбекистон мусулмонлари идораси раҳбарияти ҳамда устозларга куч-қувват ва муваффақиятлар тиланди. Магистрларга Президент маслаҳатчиси Музаффар Комилов давлатимиз раҳбарининг 20 миллион сўмдан пул мукофоти сертификатларини тантанали равишда топширди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари сўзга чиқиб қуйидаги фикрларни билдирди:
“Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2023 йил 22 июнь куни Сурхондарё вилояти сайловчилари билан учрашувда диний таълим муассасалари салоҳиятини янада ошириш мақсадида Тошкент ислом институтида 2024 йилдан магистратура, 2025 йилдан эса докторантура босқичларида олий малакали кадрлар тайёрлаш тизимини йўлга қўйиш ташаббусини илгари сурган эди.
Мазкур ташаббус ижроси доирасида Тошкент ислом институтида “Теология (Ислом илоҳиёти, фалсафаси ва мотуридийлик таълимоти)” ҳамда “Теология (Ҳадис илмлари)” мутахассисликлари бўйича 1 ва 2-босқичларда жами 20 нафар магистрант таҳсил олмоқда.
2026 йил 11 июнь куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти тарихида илк бор магистрантларнинг магистрлик диссертациялари ҳимояси бўлиб ўтди. Мазкур муҳим воқеа мамлакатимизда диний-маърифий соҳани янги босқичга олиб чиқиш, бой илмий-маънавий меросимизни чуқур ўрганиш ҳамда соҳа учун юқори малакали илмий кадрлар тайёрлаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг амалий натижасидир.
Тошкент ислом институти магистрлик диссертациялари ҳимояси мамлакатимиз диний таълим тизими ривожидаги муҳим босқич бўлиб, мазкур жараён келгусида юқори малакали, замонавий билим ва кўникмаларга эга илмий-педагог кадрларни тайёрлашга хизмат қилади”.
Институтнинг илк 10 нафар магистранти ўқиш давомида илмий фаолиятда фаол иштирок этиб, диссертация мавзулари доирасида жами 52 та илмий мақола ва тезис нашр эттирдилар. Жумладан, 28 таси илмий журналларда, 9 таси илмий тўпламларда ва 12 таси республика ҳамда халқаро анжуман материалларида чоп этилди.
2-курс магистрантларининг ўртача ўзлаштириш кўрсаткичи 90%дан юқори бўлди. Энг юқори натижани 96+ балл билан Исмоилжон Иброҳимов, кейинги ўринларни эса 95+ балл билан Мухлиса Нарзуллаева ва Муҳаммад Аъло Мадраҳимов эгаллади.
Магистрантларнинг 8 нафари араб тили бўйича халқаро ва миллий сертификатларга эга. Жалолиддин Мамасолиев, Нурмуҳаммад Шайдуллаев ва Исмоилжон Иброҳимов Ат-Танал C1 даражасини, яна 5 нафар талаба CEFR ва Ат-Танал тизимида B2 даражасини қўлга киритган. Шунингдек, талабалар мутахассислик фанлари доирасида жами 53 та “ижоза”"га эга. Бу бўйича Исмоилжон Иброҳимов мутлоқ етакчи бўлиб, унинг шахсий ижозалари сони 18 тани ташкил этади.
Гулчеҳра Сиддиқова 2006 йилда ўтказилган 16-Республика қорилар мусобақасида мураттаб қориялар йўналиши бўйича аёл-қизлар ўртасида мутлақ 1-ўринни, 2009 йилдаги 20-Республика қорилар мусобақасида эса мужаввид қориялар йўналишида 2-ўринни эгаллаган. Иқболжон Қамбаров ва Ҳусниддин Ҳасанов Фиқҳ ҳамда Ақоид фан ойликларида мақола ёзиш бўйича совриндор бўлишган. Жалолиддин Мамасолиев шариат стандартлари бўйича нуфузли CPSS малака сертификатига эга.
Магистрантлар ўқув режасига мувофиқ 2026 йил 26 январдан Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказида, 24 февралдан эса Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида илмий амалиёт ўтаб, манбашунослик ва ноёб қўлёзмалар билан ишлаш кўникмаларини мустаҳкамладилар.
Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ўз нутқларида Тошкент ислом институти магистратура таълим босқичини илк битирувчилар муваффақиятли тамомлагани улкан тарихий воқеа бўлгани, Юртбошимизнинг ташаббуси билан уламоларимиз ва мўмин-мусулмон халқимизнинг ана шундай орзу-умидлари, ихлос билан қилган дуолари ижобат бўлганини алоҳида таъкидладилар.
Маросим давомида Муфтий ҳазратлари ҳар бир битирувчини самимий табриклаш баробарида магистрлик дипломларини тантанали равишда топширдилар.
Шундан сўнг Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Ўзбекистон мусулмонлари идораси тизимида меҳнат фаолиятини бошлаётган магистрларнинг ойлик иш ҳақига 20 фоиз миқдорида устама ҳақ тўлаб берилишини эълон қилдилар.
Бундай рағбат ва имтиёзлар диний-маърифий соҳада юқори малакали, замонавий билимларга эга илмий-педагог кадрлар авлодини шакллантиришга хизмат қилади.
ЎзА