Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448

Нима учун “Саҳиҳи Бухорий” айнан ният ҳақидаги ҳадис билан бошланган?

23.03.2018   7185   4 min.
Нима учун “Саҳиҳи Бухорий” айнан ният ҳақидаги ҳадис билан бошланган?

Юртимиз мустақилликка эришганидан кейин кўплаб асарлар ўзбек тилига таржима қилинди ва араб тилини билмайдиган кишиларга бемалол асл манбаларга мурожаат қилиш имкони туғилди. 

Имом Бухорийнинг “Саҳиҳи Бухорий” китобини ўқиш давомида кишини қизиқтирган савол пайдо бўлади. Бу савол қуйидагича: “Нима учун “Саҳиҳи Бухорий” айнан ният ҳақидаги ҳадис билан бошланган? 

Энг ишонарли ҳадис тўплами ҳисобланган “Саҳиҳи Бухорий” асари мустақиллик шарофати туфайли икки марта минглаб нусхада нашр этилди ва деярли ҳар бир ўзбек хонадонига кириб борган. Ўқувчиларнинг мана шундай улуғ китобни олиб, ўқиб чиқиши, ўзини қизиқтирган савол билан мурожаат қилиши бошқаларни ҳам илмдан баҳраманд қилади. 

Яҳё ибн Саид ривоят қилади: “Умар ибн Хаттоб минбарда турганларида: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг бундай деганларини эшитганман”, дедилар: “Дарҳақиқат, амаллар ниятга боғлиқдир. Ҳар кимга ният қилгани бўлади. 

...Кимнинг нияти ҳижратдан дунё топиш бўлса, дунёга эришади, кимнинг нияти хотин олиш бўлса, унга никоҳланади. Демак, қандай ниятда ҳижрат қилган бўлса, ўша эътиборга олинади” (Имом Бухорий). 

Имом Шофиъий: “Илмнинг ярми шу ҳадисда”, деганлар. Кўпчилик фақиҳлар “ҳар бир амалда ният фарз”, дейишади. Банда нияти яхшилиги билан ўз эҳтиёжи, талаби йўлидаги барча иш ва ҳаракатлардан савоб олади, оддий амалини ибодат даражасига кўтаради. 

Машҳур “Сунан” соҳиби Абу Довуд Сижистоний ўзи тўплаган беш юз минг ҳадис орасидан бор-йўғи 4800 тасини танлаб, улардан тўрттаси бир кишининг дини учун кифоя қилишини айтиб ўтган ва улар орасида энг биринчиси ният ҳақидаги ҳадис эканини таъкидлаган. 

Бир одам Макка шаҳрида Умму Қайс исмли аёлга уйланишни айтганида аёл унга Мадинага ҳижрат қилмагунича тегмаслигини шарт қилади, у киши Умму Қайсга уйланиш ниятида Мадинага кўчиб боради. Борган кунидан эътиборан у “Умму Қайс муҳожири”, деб тилга олина бошлайди (Ибн Ҳажар, “Фатҳул Борий”, 1/10). 

Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) келтирган рисолатга ишонган саҳобалар қийинчиликларга қарамай, ҳамма нарсаларини ташлаб Мадинага ҳижрат қилишларидан мақсад фақат Аллоҳ розилиги бўлгани ва бу йўлда ҳар хил азоб-уқубатларни енгиб ўтганлари тарихдан маълум. Ўзи истаган аёлга уйланиш учун сафарга отланган киши билан Расулуллоҳнинг буйруғига итоат этиб, ҳижрат қилган саҳобалар бир хил сафар қилган бўлсаларда, уларнинг ниятлари бошқа-бошқа эди. Дунёвий истагини қондириш учун йўлга чиққан киши ҳам мақсадига етишди, бироқ Аллоҳ ва Унинг Расулининг буйруғига итоат этган саҳобалар қозонган улуғ ажр-савоблардан бебаҳра қолди. 

Ислом дини яхши ниятсиз ва мақсадсиз амалларни беҳуда ҳисоблайди. 

Шу боис мўмин киши нималар қилаётганини англаб, ақл-идрок билан иш тутиши лозим. Мисол учун, ташқи кўринишидан Аллоҳга ибодат қилаётган кишининг нияти ибодат бўлмаса, унинг намози ибодат ўрнига ўтмагани каби кундузлари ейиш-ичиш ва жинсий яқинликдан ўзини тийган киши ҳам холис ният қилмаса, унинг рўзаси қабул бўлмайди. Бир ривоятда: “Мўмин кишининг нияти амалидан яхшироқ” (Имом Табароний, “Ал-Муъжам ал-кабир”, 6/185), дейилган. 

Баъзи олимлар буни: “Мўминнинг нияти ниятсиз амалидан яхшироқдир” (Ибн Абдулбарр, “Ат-Тамҳид”, 19/205), деб шарҳлашган. Яна ҳам тушунарлироқ бўлиши учун бу ривоятни қуйидагича шарҳлаш мумкин: “Аллоҳ таоло мўмин бандасини жаннатда амали билан эмас, балки нияти билан абадий қолдиради. Агар амали билан мукофотлантирса, бу мукофот абадий ҳаётни ифода этмайди. Чунки амал саноқли йиллар билан чегараланган, унинг бадали мислича ва бир неча баробар қилиб берилиши мумкин. Аллоҳ таоло бандаларини ниятлари туфайли абадий жаннатда қолдиради. Зеро, мўмин бандага абадий ҳаёт берилса, у Аллоҳга абадий итоат қилишни ният қилади. Шунинг учун Аллоҳ таоло унинг мукофотини ҳам абадий қилади (Абу Бакр Аҳмад ибн Марвон ад-Диноварий, “Ал-Мужоласа ва жавоҳирул илм”, 4/202).

 

“Сўраган эдингиз” китоби асосида тайёрланди

ЎМИ Матбуот хизмати

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Нуфузли делегация билан учрашув бўлиб ўтди

16.11.2026   687   3 min.
Нуфузли делегация билан учрашув бўлиб ўтди

Ўзбекистон сўнгги йилларда бутун дунё афкор оммасининг диққат марказига айланди, десак, айни ҳақиқатни айтган бўламиз. Юртимиз ҳар куни, ҳар ҳафта халқаро анжуманларга мезбонлик қилаётганини ҳаммамиз оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар орқали ўқиб, кузатиб боряпмиз.

Шарқ гавҳари дея таърифланадиган Самарқанд шу йил 18-19 ноябрь кунлари XIV Глобал Вақф анжуманига мезбонлиқ қилади. “Вақф ва исломий ижтимоий молияга янгича ёндашув: бошқарув, стандартлар, инновациялар ва барқарор ривожланиш йўллари” мавзусида ўтказиладиган тадбирда 30 мамлакатдан 150 нафарга яқин давлат ва халқаро ташкилотлар вакиллари, уламолар, соҳа экспертлари иштирок этиши кутилаётгани ҳам юқоридаги фикримизни тасдиқлайди.

Бугун, 16 ноябрь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари, “Вақф” хайрия жамоат фонди бошқаруви раҳбари Зайниддин домла Эшонқулов Малайзиянинг Халқаро Вақф Ҳаракатлари Кенгаши (International Waqf Action Council – iWAQF) президенти Датук Др. Моҳд Ғаззолий ҳамда Малайзия халқаро ислом университети профессори, Др. Нур Осиё бинти Муҳаммад билан учрашув ўтказди.

Зайниддин домла дастлаб меҳмонларга Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг самимий саломлари ва эзгу тилакларини етказди.

Сўнгра Диний идора тарихи, сўнгги йилларда муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуслари билан Янги Ўзбекистонда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган улкан ислоҳотлар, шу жумладан, “Вақф” хайрия жамоат фонди ташкил этилгани, бугунги кунда фонднинг фаолияти тобора такомиллашиб, ривожланиб бораётгани ҳақида меҳмонларга атрофлича маълумот берди.

Мулоқот давомида халқаро вақф тизимида Ўзбекистоннинг иштирокини кенгайтириш, вақф ва хайрия фаолиятини ривожлантириш, таълим ҳамда илмий йўналишларда ўзаро тажриба алмашиш масалалари муҳокама қилинди.

Бугунги кунда World Zakat and Waqf Forum халқаро ҳамжамияти кўплаб мамлакатлар вакилларини бирлаштирган. Ўзбекистоннинг ушбу ҳамжамиятга аъзо бўлиши мамлакатимиз вақф тизимининг халқаро алоқаларини кенгайтиришда муҳим аҳамият касб этади.

Учрашувда амалий ҳамкорлик масалалари ҳам муҳокама қилиниб, хусусан, Малайзиянинг Имом Бухорий халқаро университети магистратура босқичини тамомлаётган ўзбекистонлик талабага Малайзиядаги вақф ташкилотларидан бирида амалиёт ўташ имкониятини яратиш бўйича келишувга эришилди. Бу орқали талабанинг вақф маблағларини бошқариш, хайрия лойиҳаларини ташкил этиш ва соҳадаги илғор тажрибаларни ўрганиши кўзда тутилган.

Шунингдек, Ўзбекистон ва Малайзия ўртасида вақф ва хайрия соҳасида тажриба алмашиш, қўшма лойиҳаларни амалга ошириш ҳамда таълим ва илмий тадқиқотлар йўналишларидаги ҳамкорликни ривожлантириш истиқболлари юзасидан ҳам фикр алмашилди.

Бундан ташқари, диний-маърифий таълим, илмий тадқиқотлар, мутахассислар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш йўналишларида ҳамкорликни ривожлантириш истиқболлари муҳокама қилинди.

Мазкур учрашув Ўзбекистон ва Малайзия ўртасида вақф соҳасидаги алоқаларни янада мустаҳкамлаш, халқаро ҳамкорлик кўламини янада кенгайтириш ҳамда илғор тажрибаларни миллий амалиётга татбиқ этишда муҳим қадам бўлиб хизмат қилади, иншоаллоҳ.

“Вақф” хайрия жамоат фонди Матбуот хизмати

 

Ўзбекистон янгиликлари