1. Оғиз сўлагини ташқарига чиқармай ютиб юборса рўзаси очилмайди. Сўлакни оғзидан ташқарига чиқариб, сўнгра қайта оғзига солиб ютса, рўзаси очилади (“Фатовойи Оламгирия”).
2. Оғзини сув билан чайгандан кейин қолган сув юқини сўлагига қўшиб ичига ютиб юборса, шунингдек, димоғига келган бурун суюқлигини томоғига тортиб юборса, рўзаси очилмайди (“Фатовойи Оламгирия”, “Муҳит”).
3. Рўзадор тишлари орасида қолган таом қолдиқларини ютса, улар нўхотдан катта бўлмаса, рўзаси очилмайди. Аммо тишлари орасида қолган таом қолдиқларини ташқарига чиқариб, сўнгра қайта оғзига солиб ютса, нўхотдан кичик бўлса ҳам рўзаси очилади. Каффорат вожиб бўлиш бўлмаслигида ихтилофли фатволар мавжуд. Вожиб бўлмаслигига фақиҳ Абу Лайс Самарқандийдан ривоят бор (“Фатовойи Оламгирия”).
4. Рўзадорнинг томоғига чанг, тутун, пашша, чивин каби нарсалар кирса, рўзаси очилмайди. Шунингдек, рўзадор кундузи эҳтилом бўлиб қолса ҳам рўзаси очилмайди (“Фатовойи Оламгирия”, “Мухтасар”).
5. Рўзадорнинг бир икки томчи кўз ёши ёки юзидан оққан тер оғзига кириб, томоғидан ўтиб кетса, рўзаси очилмайди. Аммо бу миқдордан зиёд бўлиб, оғзида кўпгина шўрликни сезса рўзаси очилади (“Фатовойи Оламгирия”). \
6. Баданнинг табиий майда тешикчаларидан (икки махраждан бошқа) кирган сув каби нарсалар билан рўза очилмайди. Кўзига дори томизганда гарчи томоғида унинг таъми, мазаси билинса ҳам рўза очилмайди (“Фатовойи Оламгирия”).
7. Газлама тўқувчи рўзадор иш жараёнида бўялган ип толаларини оғзига солганида кўкми, қизилми, сариқми ёки бошқа рангларми оғзига юқиб, сўлакларига аралашиб томоғидан ўтиб кетса, рўзаси очилади (“Фатовойи Оламгирия”).
8. Рўзадорнинг тиши қонаб, у қонни ютиб юборса, каффоратсиз қазонинг ўзини тутади. Тиш милкидан чиққан қонни сўлак билан бирга қўшиб ютиб юборса, қон билан сўлакдан қайси бири ортиқ ёки кам миқдорда бўлишига қаралади. Агар қон ортиқ бўлса ёки сўлак билан баробар бўлса, рўза очилади. Борди-ю сўлак ортиқ бўлса, рўза очилмайди (“Фатовойи Оламгирия”).
9. Фитр садақаси вожиб бўлган киши уни ўз вақтида адо эта олмаса, зиммасидан соқит бўлмайди. Уни барибир адо этиши лозим бўлади (“Ҳидоя”).
Фатво ҳайъати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Миср Бош имоми, “Ал-Азҳар” мажмуаси раҳбари Шайх Аҳмад Тоййиб бундай дейди:
Сўнгги йилларда “Каъбани тавоф қилишдан кўра, камбағалларни тавоф қилинг”, “Қурбонлик учун сарфланадиган маблағни садақа қилиш уни сўйишдан яхшироқ”, “Оч инсоннинг оғзидаги бир луқма мингта масжид қуришдан афзал” каби нотўғри тушунчалар кенг тарқалмоқда.
Бу каби чақириқлар Ислом шиорларидан бўлган амалларни камситиш ва одамларни улардан қайтаришга қаратилган ҳаракатдир. Эҳтимол, бундай фикрларни илгари сураётган кишилар диннинг асл моҳияти ва унинг аҳкомларидан етарлича хабардор эмасдирлар.
Фақир, мискин ва муҳтож инсонлар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида ҳам бўлган, бугун ҳам бор. Аммо ўтган асрлар давомида уламолардан ёки солиҳ зотлардан ҳеч ким бундай гапларни айтмаган.
Нега:
– ҳафтада икки марта гўшт сотиб олманг, ойда бир марта олиб, қолган маблағни камбағалларга беринг, дейилмайди?
Нега:
– сигарет чекманг, унинг пулини муҳтожларга эҳсон қилинг, дейилмайди?
Нега:
– тўй ва маросимларни ихчамлаштириб, ортиқча харажатларни камбағалларга сарфланг, дейилмайди?
Нега:
– ёзги дам олиш масканларига борманг, ўша маблағни муҳтожларга ажратинг, дейилмайди?
Нега айнан иккиси ҳам фазилатли ва савобли бўлган амаллар ўзаро таққосланади?
Бундай даъволар кўпинча диннинг қадриятларига путур етказишни мақсад қилган кимсалар томонидан ўйлаб топилади. Энг ачинарлиси эса, аксарият ҳолларда бу каби гапларни айтаётганларнинг ўзлари муҳтожларга ғамхўрлик қилишда фаол эмаслар.
Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Ким Аллоҳнинг шиорларини улуғласа, бас, албатта, бу қалблар тақвосидандир” (Ҳаж сураси, 32-оят).
Даврон НУРМУҲАММАД