۞لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّۧنَ وَءَاتَى ٱلۡمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُوفُونَ بِعَهۡدِهِمۡ إِذَا عَٰهَدُواْۖ وَٱلصَّٰبِرِينَ فِي ٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلۡبَأۡسِۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ١٧٧
177. Юзингизни машриқ ёки мағрибга буришингизгина яхшилик эмас, Аллоҳга, қиёмат кунига, фаришталарга, китобларга, пайғамбарларга имон келтирган, ўзи яхши кўрган молини қариндошларга, етимларга, мискинларга, мусофирларга, сўровчиларга, қулларни озод қилишга берадиган, намозни адо қиладиган, закотни берадиган, аҳдлашганда вафо қиладиган, қийинчилик ва муҳтожликда, мусибат етганида сабр қиладиганлар яхшилардир. Ана шулар сиддиқдирлар, ана шулар тақволилардир.
Юзни машриқ ёки мағриб томонга (қиблага) йўналтириб, ибодат қилишларнинг ўзигина яхшилик саналмайди. Ушбу ояти каримада Аллоҳ таоло яхши инсонларнинг (аброрларнинг) бир неча сифатларини зикр этмоқда. Уларнинг энг биринчи фазилати албатта имонли бўлишларидир. Аллоҳга, қиёмат кунининг келишига, Аллоҳнинг фаришталарига, нозил қилган китобларига, юборган пайғамбарларига имон келтирган мўминларгина яхши саналади. Инсоният бахту саодати йўлида ҳар қанча улкан яхшиликлар қилмасин, буюк кашфиётлар ва ихтироларни ўйлаб топмасин, кишида имон бўлмаса, унинг яхшиликлари сариқ чақа каби қадр топмайди, савоб берилмайди. Мўминларнинг кейинги фазилатларига саховатпешалик, инсонпарварлик киради: улар энг яхши кўрган молларидан қавми-қариндошларига, етимларга, камбағал-бечораҳол кишиларга, сафарда қийналиб қолган мусофирларга, тиланчи-сўровчиларга, қулларни озод қилиш учун эҳсон қилишса, улкан ажр-савобларга сазовор бўлишади. Яна чин мўминлар намозларини ўз вақтида, барча арконларини ўрнига қўйиб адо этишади, закотларини Аллоҳ буюрган эгаларига беришади, аҳдлашишса, албатта вафо қилишади, бошларига ҳар қандай қийинчилик ва машаққат келса, чиройли сабр қилишади. Ана шундай инсонларгина содиқ мўмин ва чин тақволи саналишади, улар мўминликлари учун ҳам Аллоҳдан қўрқишади, гуноҳлардан тийилишади, Парвардигорнинг амр-фармонларида қоим туришади.
Илоҳий маълумотларга чин дилдан ишониб, ҳеч иккиланмай тасдиқ этувчи ва амал қилувчи, тили билан дили бир зотлар «сиддиқ» деб аталади. Уларнинг охиратдаги даражаси расуллар ва шаҳидлар қаторида туради. Ислом тарихида бу шарафга биринчи бўлиб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг пайғамбарликларини, меърожга чиққанларини ҳеч тараддудланмай тасдиқ этган улуғ саҳобий, Ислом давлатининг илк халифаси Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу эришганлар. Тақводорлар эса Аллоҳ таолодан қўрқувчи, У Зот тақиқлаган ишлардан четда бўлувчи, қабоҳат ва кароҳиятли нарсалардан ҳазар қилувчи кишилардир. Аллоҳнинг уқубати ва азобларидан сақланиш учун Унинг буйруқларини бажариш, қайтариқларидан четланиш «тақво» дейилади. Тақво Аллоҳ таолодан қўрқиш, ҳаром ва шубҳали нарсалардан тийилишдир. Бундай хислат соҳиби тақводор (муттақий) саналади. Тақводор киши ишончли саналади, ундан ҳеч ким зиён кўрмайди. Исломда барча инсонлар бири-бири билан тенгдир, улар фақат тақволари билан ажралиб туришади. Қуръони каримда: «Аллоҳ наздида сизларнинг энг ҳурматлироғингиз тақводорроғингиздир», дейилган.
BBC Studios’нинг Евроосиёдаги тижорий вакили Сергей Становкиннинг таъкидлашича, Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Тошкентда ўтган «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми Ўзбекистоннинг ўз тарихи ва цивилизацион меросини глобал аудиторияга мустақил овоз билан етказишга қаратилган янги медиа майдонига айланди, хабар бермоқда iccu.uz.
Сергей Становкин, BBC Studios’нинг Евроосиёдаги тижорий вакили
– Ушбу медиафорумнинг аҳамияти жуда катта. Профессионал оммавий ахборот воситалари вакилларини бир майдонга жамлаш ахборот муҳитида мутлақо бошқа натижа беради. Бугун блогерлик жадал ривожланаётган муҳим йўналишлардан бири бўлса-да, анъанавий ОАВнинг ўз аудиторияси, таъсир доираси, ишонч даражаси ва таҳририй сиёсати бор. Шу боис бу тадбирнинг айнан медиафорум шаклида ўтказилаётгани ва унда кўплаб халқаро ОАВ вакиллари иштирок этаётгани алоҳида аҳамиятга эга.
Эндиликда муҳим вазифа — халқаро медиа кун тартибида Марказий Осиё ва Ўзбекистонга янада кенг ўрин бериш. Бунинг учун Ўзбекистон ва Ислом цивилизацияси маркази ўз овози, ўз контенти ва самарали коммуникацияларига эга бўлиши керак. Чунки Ислом цивилизацияси марказининг дунёга айтадиган гапи, тақдим этадиган мазмуни бор.
Ислом цивилизацияси марказининг ташкил этилиши ҳам шу нуқтаи назардан жуда муҳим. У нафақат мамлакатлар ўртасида, балки ўтмиш ва келажак ўртасида ҳам кўприк яратади. Тарихни англаш келажакни тўғри қуришга ёрдам беради. BBC’да “Ўзбекистон — цивилизациялар чорраҳаси” рекламавий кампанияси бўлганида, мен бу ҳақда кўп ўйлаган эдим. Менимча, Ислом цивилизацияси маркази ҳам гуманитар соҳадаги ана шундай муҳим чорраҳалардан бири — у одамларни Тошкентга, Ўзбекистонга чорлайди ва турли мамлакатларни яқинлаштиради.
Ўзбекистонни халқаро маданий мулоқот учун муҳим майдонга айлантираётган асосий жиҳат — унинг фаоллиги ва ташаббускорлиги. Бу иқтисодиётда ҳам, маданиятда ҳам яққол кўринмоқда. Айниқса, келажакка қаратилган қараш Ўзбекистонни ажратиб туради. Ўтмишни ўрганиш жуда муҳим, аммо келажак ҳақида гапириш ва ривожланиш йўналишини белгилаш ҳам шунчалик аҳамиятли. Ана шунда янги ҳамкорлар ва янги тарафдорлар пайдо бўлади. Ўзбекистон буни жуда яхши амалга оширмоқда. Шу боис унинг дўстлари ва ҳамкорлари кўп. Ишончим комилки, Ўзбекистонни катта ва порлоқ келажак кутмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати