Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
11 Март, 2026   |   22 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:24
Қуёш
06:42
Пешин
12:38
Аср
16:39
Шом
18:29
Хуфтон
19:41
Bismillah
11 Март, 2026, 22 Рамазон, 1447

Уколни ихтиро қилган, биринчи тиш шифокори ва саратонни илк бор жарроҳлик йўли билан даволаган мусулмон олимини биласизми?

21.01.2021   2696   1 min.
Уколни ихтиро қилган, биринчи тиш шифокори ва саратонни илк бор жарроҳлик йўли билан даволаган мусулмон олимини биласизми?

Абулқосим Заҳровий дорини беморнинг қонига аралаштириб (томирдан) юборилса, унинг таъсири тез бўлишини тажрибалар орқали кашф қилди. Шунинг учун у киши ҳозирги кунимизгача ишлатиб келинаётган тиббий шприц- уколнинг ихтирочиси саналади.

Бу зот ўша даврда Андалусияда энг буюк жарроҳ дея танилган. Шу сабабдан уни «замонавий хирургиянинг отаси» деб ҳам сифатлашади. Унинг қаламига мансуб улкан қомусий қўлланма «Ат-Тасриф лиман ъажаза ъанит таълиф» китоби бўлиб, ўттиз жилддан иборатдир.

Мусулмон тиббиёт олими Абулқосим Заҳровий тарихдаги биринчи стоматолог - тиш жарроҳи ҳам эканини биласизми?

Ушбу олим тиш жароҳати учун махсус ускуналарни ихтиро қилган. Ундан ташқари тишни текисловчи ускунани ҳам ясаган. У тиш текислашда тилла ва кумуш иплардан фойдаланган.

Ўзи таълиф этган китобида тишни суғуриш, милк остидаги синган илдизни суғуриш ҳақида тўхталган. У оғиз, милк ва тишга етадиган касалликлар муолажаси ҳақида ҳам бир фасл ёзган.

Ундан ташқари, Абулқосим Заҳровий тарихда биринчи бўлиб, кўкрак бези саратонини жарроҳлик йўли билан даволаган. У 200 дан ортиқ жарроҳлик асбобларни ихтиро қилган олим ҳисобланади. У саратонни бошланғич даврида тўлиғича олиб ташлаш имкони бўлса, даволаш мумкин дейди.

Олим Испаниянинг Мадинатуз Заҳро шаҳрида 936-мелодий сана туғилиб, 1013-мелодий санада Қуртуба шаҳрида вафот этган. X – XI асрларда яшаб ижод қилган. Европада уни «Абулькасис - Al-Zahrawi Albucasis» деб номлашган.

Бобур Аҳмад тайёрлади

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуни қўрқитган оят

11.03.2026   252   2 min.
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуни қўрқитган оят

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

“Нисо” сурасида шундай бир оят борки, у Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳуни қаттиқ ўйга солган ва у киши: “Бу Қуръондаги энг қўрқинчли оятлардан бири” деб айтганлар. Оят:


﴿مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ﴾


“Ким ёмонлик қилса, ўша (ёмонлик) билан жазоланади” (Нисо сураси, 123-оят).

Бу оятни эшитганда саҳобалар жуда қаттиқ хавотирга тушганлар. Чунки инсон ҳаётида хатолар, камчиликлар, гуноҳлар бўлиб туради. Саҳобалар: “Агар ҳар бир ёмон иш учун жазо бўлса, унда биздан ким нажот топади?” деб ташвишга тушганлар. Ривоят қилинишича, Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу бу оятни эшитиб: “Ё Аллоҳнинг Расули! Агар ҳар бир ёмон иш учун жазо бўлса, биз ҳалок бўламиз-ку?” деб сўраганлар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Эй Абу Бакр! Сен касал бўлмайсанми? Сен чарчамайсанми? Сен ғам-ташвишга ботмайсанми?” деб сўрадилар. Абу Бакр розияллоҳу анҳу: “Албатта шундай ҳолатларга тушаман”, деб жавоб бердилар. Шунда Пайғамбаримиз алайҳиссалом: “Мана шу нарсалар сен қилган хатоларинг учун каффоратдир”, дедилар.

Уламолар бу оятни бундай тушунтиришган:
Инсон қилган ёмон ишларининг жазоси фақат охиратда эмас, балки дунёда ҳам баъзан каффорат билан тўланади:
- Касаллик,
- Ташвиш,
- Мусибат,
- Қийинчилик,
- Қалбдаги изтироб.

Булар мўминни гуноҳлардан поклайди. Шунинг учун бу оятда икки хислат жамланган:
- Адолат — ҳар бир амал ҳисобга олинади.
- Раҳмат — Аллоҳ бандасини дунёда поклаб туради.

Яна уламолар айтадилар:
Нисо сураси инсонни икки қанот билан қўллайди:
- Хавф (қўрқув).
- Ражо (умид).
Шунинг учун бу сура мўминнинг қалбини тарбия қиладиган энг таъсирли суралардан бири.

Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ

Мақолалар