Abulqosim Zahroviy dorini bemorning qoniga aralashtirib (tomirdan) yuborilsa, uning ta'siri tez bo'lishini tajribalar orqali kashf qildi. Shuning uchun u kishi hozirgi kunimizgacha ishlatib kelinayotgan tibbiy shprits- ukolning ixtirochisi sanaladi.
Bu zot o'sha davrda Andalusiyada eng buyuk jarroh deya tanilgan. Shu sababdan uni «zamonaviy xirurgiyaning otasi» deb ham sifatlashadi. Uning qalamiga mansub ulkan qomusiy qo'llanma «At-Tasrif liman 'ajaza 'anit ta'lif» kitobi bo'lib, o'ttiz jilddan iboratdir.
Musulmon tibbiyot olimi Abulqosim Zahroviy tarixdagi birinchi stomatolog - tish jarrohi ham ekanini bilasizmi?
Ushbu olim tish jarohati uchun maxsus uskunalarni ixtiro qilgan. Undan tashqari tishni tekislovchi uskunani ham yasagan. U tish tekislashda tilla va kumush iplardan foydalangan.
O'zi ta'lif etgan kitobida tishni sug'urish, milk ostidagi singan ildizni sug'urish haqida to'xtalgan. U og'iz, milk va tishga etadigan kasalliklar muolajasi haqida ham bir fasl yozgan.
Undan tashqari, Abulqosim Zahroviy tarixda birinchi bo'lib, ko'krak bezi saratonini jarrohlik yo'li bilan davolagan. U 200 dan ortiq jarrohlik asboblarni ixtiro qilgan olim hisoblanadi. U saratonni boshlang'ich davrida to'lig'icha olib tashlash imkoni bo'lsa, davolash mumkin deydi.
Olim Ispaniyaning Madinatuz Zahro shahrida 936-melodiy sana tug'ilib, 1013-melodiy sanada Qurtuba shahrida vafot etgan. X – XI asrlarda yashab ijod qilgan. Yevropada uni «Abul'kasis - Al-Zahrawi Albucasis» deb nomlashgan.
Bobur Ahmad tayyorladi
O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan xorijlik ustoz sifatida so‘nggi yillarda bu mamlakatda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarni yuksak baholashni istardim. Ayniqsa, ma’naviy-ma’rifiy sohani rivojlantirish, diniy bag‘rikenglikni mustahkamlash va inson qadrini ulug‘lashga qaratilgan sa’y-harakatlar o‘zining amaliy natijalarini yaqqol namoyon etmoqda.
Xususan, bu yilgi muborak Ramazon oyida Davlat Rahbari tomonidan katta mablag‘ ajratilib, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash, joylarda iftorlik va xayriya tadbirlarini keng tashkil etish borasida amalga oshirilayotgan ishlar jamiyatda mehr-shafqat va hamjihatlik ruhini yanada kuchaytirmoqda. Bu kabi ezgu ishlar xalq manfaati yo‘lida davlat va jamoatchilik hamjihatligining yorqin namunasi bo‘lib xizmat qilmoqda.
Shuningdek, diniy ta’lim muassasalarini rivojlantirish, masjidlar infratuzilmasini yaxshilash, imom-xatiblar va soha mutaxassislarining bilim va ko‘nikmalarini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar ham alohida e’tiborga loyiq. Ma’rifiy targ‘ibot ishlarining zamonaviy shakl va usullar asosida yo‘lga qo‘yilayotgani esa aholining, ayniqsa, yoshlarning to‘g‘ri ta’lim olishiga xizmat qilmoqda.
Kuzatuvchi sifatida aytish mumkinki, mazkur izchil islohotlar mamlakatda o‘zaro hurmat, bag‘rikenglik va ijtimoiy barqarorlik muhitini yanada mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Bu esa O‘zbekistonning ma’naviy taraqqiyot yo‘lida sobitqadamlik bilan ilgarilayotganini yaqqol ko‘rsatadi.
Shayx Ahmad Muhammad Ali,
Mir Arab Oliy madrasasi o‘qituvchisi