Фитр садақаси фақирларга ғамхўрлик, уларга ҳайит кунини хурсандчилик билан ўзказишлари учун кўмакдир, уни берганлар учун эса, Рамазонда йўл қўйилган баъзи камчиликларга каффоратдир. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу) айтади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) фитр садақасини рўзадорга беҳуда ишлар ва ёмон сўзлардан покланиш бўлиши учун, мискинлар учун егулик бўлиши учун буюрдилар” (Абу Довуд ривояти).
Фитр садақаси кумуш нисобидаги, ҳожатидан ортиқча молга эга мусулмонга вожиб бўлади. Ана шу миқдордаги мулкка эга киши фитр садақасини ўзи ва ёш болаларидан бериши вожиб. Балоғатга етган фарзандлари ва хотини учун фитр садақа бериши вожиб эмас. Агар балоғатга етган фарзандлари ва аёли учун, улар айтишмаса ҳам, фитр садақасини берса, улар зиммасидан фитр садақаси соқит бўлади.
Фитр садақасининг вожиб бўлиш вақти ҳайит куни тонг отиш пайтидир. Шунинг учун, ҳайит кечаси туғилган чақалоқдан ҳам фитр садақа бериш вожиб бўлади. Ҳомила ва ҳайит кунидан олдин вафот этганлар учун фитр садақаси вожиб бўлмайди.
Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) айтади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) фитр садақасини одамлар намозга чиқмасдан олдин беришни буюрдилар”. Аммо бу вақтдан олдин, масалан, Рамазон кириши билан берса ҳам бўлади. Лекин намозга чиқишдан олдин бериш мустаҳабдир. Фитр садақаси вожиб бўлиб, уни беролмай қолган киши зиммасидан соқит бўлмайди.
Фитр садақаси буғдой, буғдой уни ёки ёрмасидан ё майиздан ёки хурмо ё арпадан берилади. Буғдой ё унинг уни ёки ёрмасидан ва майиздан ярим соъ (тахминан 2 кг.), арпа ва хурмодан бир соъдир. Мазкур нарсаларнинг қийматини ҳам берса бўлади.
Фитр садақаси закотга ҳақдор бўлган кишиларга берилади.
Жамшид Шодиев тайёрлади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Нафсимиз муаммо сабаб гоҳ тушар тушкунликка,
Ечим боғич ечгудек, ўрин борми маҳзунликка?!
Бахт нима? Саодат мол-дунёда-ми ёки мансабда? Жавоблар турли, лекин келинг мана бу аёлнинг саодатига бир назар солайлик:
Эр ўз аёли билан жанжаллашиб қолди ва: “Сени албатта бахтсиз қиламан!”, деди. Аёл эса ҳотиржамлик билан: “Бундай қила олмайсиз”, деди. Эр ажабланиб деди: “Нима учун?” Аёл бундай жавоб берди: “Агар бахт мол-мулкда бўлганида сиз мени ундан маҳрум қилардингиз, агар зеб-зийнатларда бўлганида уларни мендан олиб қўярдингиз, лекин бахт сиз ёки бошқа инсонлар эгалик қила олмайдиган нарсада. Менинг бахтим иймонимда, иймоним эса қалбимда. Қалбимга фақат Аллоҳгина эгалик қилишга қодир”.
Мана шу ҳақиқий бахт, чинакам саодат – иймон неъматидир. Бу бахтни фақатгина Аллоҳнинг муҳаббати қалби, фикри ва нафсининг туб-тубига етиб борганларгина ҳис эта олади. Бандаларига ҳақиқий бахт-саодатни ато этувчи яккаю ягона бўлган Зот Аллоҳдир. Шундай экан Унга итоат ва ибодат этиб саодатни сўранг, бахтни У томондан қидиринг.
Ушбу саодатни топиш эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келтирган ҳақиқий динни ўрганиш билан бўлади. Ким ушбу йўлни англаса унга чайлада ухлаши, қаттиқ жойда ётиши ёки бир бурда нон билан кифояланиши ҳам дунёдаги энг бахтиёр инсон бўлишига тўсқинлик қила олмайди. Ким бу йўлдан адашса унинг умри маҳзунлик ва барча нарсадан маҳрум бўлиш билан тўлиб кетади.
Шуъла: Тўғри, биз яшашимиз учун мол-мулкка муҳтож бўламиз. Лекин бу биз мол-дунё учун яшашимиз лозимлигини билдирмайди!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Дунёдаги энг бахтли аёл" китобидан