Айни муборак Рамазон ойида дунёнинг барча минтақаларидаги мўмин-мусулмонлар Исломнинг беш фарзидан бири – рўза амалини адо этмоқда.
Эрта тонгдан кун ботгунга қадар давом этадиган рўзадорлик вақти дунёнинг турли жойларида бир-биридан фарқ қилади. Айниқса, шимолий қутбга яқин мамлакатларда ёз кунлари узоқ давом этгани учун бу ерларда саҳраликдан ифторликка бўлган муддат ҳам узоқроқ бўлади.
Шу кунларда дунё бўйича рўза вақтлари 21 соатдан 11 соатгача бўлган оралиқни ташкил этмоқда. Жумладан, Исландияда бу вақт 20 соату 17 дақиқани (яъни соат 02:27 дан 22:44 гача), Финляндия ва Гренландияда 19 соат 25 ва 19 соат 21 дақиқа бўлмоқда.
Бу йил Рамазон ойида рўзадорлик вақти энг қисқа бўлган мамлакат Чили бўлиб, ушбу давлат мусулмонлари ҳозирги кунда 10 соат 33 дақиқа давомида рўза тутишмоқда. Бу вақтни Исландия билан солиштирганда 10 соат 44 дақиқага қисқа, деганидир.
Шунингдек, рўза тутиш вақти 12 соатдан кам бўлган давлатларни ҳам санаб ўтамиз. Мисол учун, Янги Зелландия (11 соат 35 дақиқа) ва Жанубий Африка Республикаси (11 соат 47 дақиқа), Бразилия ва Австралия мусулмонлари эса мос равишда 11 соат 59 дақиқадан рўза тутишмоқда.
Бундан ташқари, Бирлашган Араб Амирликларида мусулмонлар саҳарликдан то ифторликкача бўлган вақт 14 соат 52 дақиқа бўлмоқда.
Ўзбекистонда эса рўзадорлик вақти 16 соат беш дақиқани ташкил этмоқда. Дунё мамлакатлари билан солиштирганда Юртимиз мусулмонлари деярли ўртача вақт давомида рўзла амалини адо этмоқда.
Аллоҳ таоло Ўзи мукофотини берадиган рўза амалини ихлос билан мукаммал адо этишни барча мўмин-мусулмонларга насиб қилсин!
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Ҳадисшунослик илмида улуғ даражага кўтарилган аждодларимиз мероси ислом оламида ҳамиша қадрли саналади. Ал-Бухорий, Имом Муслим, Исо ат-Термизий ва шу каби бошқа илм аҳлларининг маънавий ва мантиқий қарашлари замонлар ошса-да, янги-янги тадқиқотларга асос бўлиб келмоқда. Шулар ичидан “Ҳадис илмида амир ал-мўминийн” деган шарафли номга сазовор бўлган Имом ал-Бухорий алоҳида эътиборга молик олимдир.
Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Самарқанд вилоятининг Пайариқ туманида буюк муҳаддис бобомизнинг мажмуаси у кишининг ислом оламида тутган юксак мавқеи, салоҳиятига муносиб тарзда қайтадан бунёд этилди. Зиёратчиларга ҳар томонлама қулай шароит яратилди.
Президент Шавкат Мирзиёев 19 март куни Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Дарҳақиқат, мазкур мажмуа чин маънода нафақат Самарқанднинг, балки янги Ўзбекистоннинг дурдонаси бўлиб қад ростлади.
– Имом Бухорий мажмуаси илгари бир кунда 12 минг зиёратчига хизмат кўрсатган бўлса, ҳозир кунига 65 минг нафар зиёратчини қабул қилиш қувватига эга, – деди Имом Бухорий мажмуаси директори Шаҳобиддин Арзиқулов. – Майдони 45 гектарни ташкил этувчи мажмуада 10 минг кишига мўлжалланган улкан масжид, маъмурият биноси, 154 устунли, миллий услубдаги муҳташам айвон қурилди. Шунингдек, тўрт юлдузли, уч юлдузли меҳмонхоналар, оилавий меҳмон уйлари ҳамда автотураргоҳ барпо этилди. Мазкур объектлар тўлиқ коммуникация тармоқлари билан таъминланиб, ҳудудида ободонлаштириш ишлари амалга оширилган.
Мажмуа таркибида энг илғор ахборот технологиялари асосида 9 павильондан иборат ноёб инновацион музей барпо этилди. У ислом оламида муҳаддислар султони дея эътироф этилган Имом Бухорийнинг ҳаёти ва илмий мероси, ислом маърифати ривожига қўшган ҳиссасини намоён этади.
Дарҳақиқат, ислом тарихини, маърифатини юртимиздан етишиб чиққан буюк олиму уламоларнинг номларисиз тасаввур этиб бўлмайди.
– Ҳадис илми ҳақида гап кетса, аввало заминимиздан етишиб чиққан уламолар мероси ёдимизга келади, – деди Имом Бухорий жоме масжиди имом ноиби Муҳаммадшокир Насриддинов. – Ёшлигидан ақл-идрокли, ўткир зеҳнли ва маърифатга ҳаваси кучли бўлиб, турли илм-фанларни зўр қизиқиш билан эгаллаган Имом Бухорий ҳазратлари ўн ёшидан бошлаб ўз юртидаги турли ривоятчилардан эшитган ҳадисларни, шунингдек, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак ва Вакий каби олимларнинг ҳадис тўпламларини мутолаа қилиб, ёдлаган, устози Шайх Доҳилий билан ҳадис ривоятчилари ҳақидаги қизғин баҳсларда қатнашган. 825 йили ўн олти яшар ал-Бухорий онаси ва акаси Аҳмад билан Ҳижозга йўл олади. Макка ва Мадинани зиёрат қилиб, ўз билимини янада ошириш мақсадида ўша пайтда илм-фаннинг йирик марказларидан ҳисобланган Дамашқ, Қоҳира, Басра, Куфа, Бағдод каби шаҳарларда яшайди. Ҳадис билан бир қаторда фиқҳ илмидан ҳам таълим олади, йирик олимлар даврасида илмий баҳслару мунозараларда қатнашади ва дарс ҳам беради. Имом ал-Бухорий ҳаётининг кўп қисми хорижий элларда, мусофирчиликда ўтади.
У зотнинг “Саҳиҳи Бухорий” китоби дунёда тан олинган энг мўътабар олтита ҳадис китобининг биридир. Аллома бобомиз 20 дан ортиқ асар ёзганлар. Улар то ҳануз дину диёнатимизни мустаҳкамлаш йўлида ислом умматига хизмат қилиб келмоқда. Имом Бухорий маънавий мероси эътиқодда улкан маънони акс эттиради. Ул зотнинг буюк изланишлари, билими, камолоти зиёратчилар, жумладан, ёшлар учун намуна бўлиб келмоқда.
Давлатимиз раҳбари таъкидлаганларидек, бу даргоҳни зиёрат қилиб, унинг маънавий муҳитидан баҳраманд бўлган инсон, айниқса, ёшлар ислом динининг асл маъносини англаб етади, тўғри йўлдан адашмайди.
Абдулазиз РУСТАМОВ,
Ёқуб МЕЛИБОЕВ (видео),