29 июндан 3 июлгача Astana Finance Days конференцияси онлайн форматда ўтказилиб, унда ўзгарувчан дунёдаги бозорларнинг ривожланиши ва пандемиянинг жаҳон иқтисодиётига таъсири муҳокама қилинди.
Қозоқ ва хорижлик экспертлар иқтисодий вазият қандай ўзгараётгани, ҳаётимизга қандай таъсир қилаётгани ва яқин орада қандай технологиялар "энди аввалгидек бўлмайди"ган дунёнинг ажралмас қисмига айланиши мумкинлигини муҳокама қилишди. Хусусан, жаҳон иқтисодиёти, молиявий технологиялар, капитал бозори, Остона халқаро молия маркази ҳуқуқи, ислом молияси ва инсон капиталини ривожлантириш каби соҳаларга эътибор қаратилди. Ислом молияси нима ва у Марказий Осиё ва дунёда қандай ривожланмоқда? Қозоғистонда бу йўналишнинг истиқболлари қандай? Остона халқаро молия маркази минтақадаги биринчи платформа бўлиб, бизнесларни тез ўсиб бораётган ва истиқболли инвестиция сегментига – ИСЛОМИЙ молияга мунтазам кириш имконини беради.
Ислом молиясининг энг йирик соҳаси ислом банкидир, ундан ташқари суғурта (такафул) ва ислом капитали бозори фаол ривожланмоқда. Қозоғистон давлат ва муниципал лойиҳалар учун ҳам, хусусий лойиҳалар учун ҳам муқобил молиялаштириш манбаларини яратиш мақсадида ислом молияси саноатини ривожлантиришни режалаштирмоқда. Бунинг учун мамлакат ва Остона халқаро молия маркази энг яхши халқаро амалиёт ва стандартларга жавоб берадиган барча зарур инфратузилма ва норматив-ҳуқуқий базани яратди. Inbusiness.kz хабарига кўра, Остона халқаро молия марказидаги исломий молиявий хизматлар саноати ислом банклари, активларни бошқариш бўйича компаниялар, инвестиция фондлари, такафул ва ретакафул компаниялари, бошқа ислом молиявий ташкилотлари, шунингдек, етакчи халқаро ислом молия институтларининг иштирокчиларини ўз ичига олади.
Пандемия ислом молия секторига қандай таъсир қилади? "Wahed Invest" компаниясининг бош стратеги Мэҳди Бенслиман фикрича, коронавирус пандемияси фонида кузатилаётган ҳозирги иқтисодий инқироз глобал иқтисодиёт учун ташвишли қўнғироққа айланган. Шунинг учун бозор иштирокчилари пул топиш усулларига яқиндан қарашлари лозим. Шу билан бирга, ислом молия соҳасида фаолият юритаётган компаниялар инқироздан яхши натижалар билан чиқиши мумкин. "Бу инқироз биз учун инвестиция контекстида ишлаш усулини ўзгартиришга чақириқ. Улар экологик жиҳатларга урғу берган ҳолда янада барқарор бўлиши керак", - дейди нотиқ.
Инқироздан сўнг Мэҳди Бенслиман ислом молия соҳасидаги компаниялар "инвестиция ва молиялаштириш бўйича яхши позицияларга"эга бўлади, деб ҳисоблайди. Натижада ҳозирги инқироз ислом молия институтлари ривожланишининг кейинги босқичини бошлаши мумкин.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ғафлатда қолманг! Бароат кечаси: ризқлар тақсимланади, қисматлар белгиланади, гуноҳлар мағфират этилади
Бароат сўзи қандай маънони англатади?
“Бароат” сўзи араб тилида “озод бўлиш”, “нажот топиш” деган маъноларни англатади. Бу кечанинг бундай номланишига сабаб, унда Аллоҳ таолонинг раҳмати ва фазли ила беҳисоб инсонлар дўзахдан нажот топадилар.
Бароат кечаси қандай кеча?
Онамиз Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мендан: “Эй Оиша бу кеча қандай кеча эканини биласизми?” деб сўрадилар. Мен: “Аллоҳ ва Унинг Расули билувчироқ”, дедим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бу шаъбоннинг ўн бешинчи кечасидир. Аллоҳ азза ва жалла бу кеча бандаларига раҳмат назари билан қарайди ва мағфират сўровчиларни мағфират этади, раҳм сўровчиларга раҳм қилади, дилларида мусулмонларга нисбатан гина, адоват сақловчи кишиларни қандай бўлса, шундай ҳолатда қўйиб қўяди”, дедилар (Имом Байҳақий ривояти).
Бароат кечасида нималар содир бўлади?
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бу кечада (шаъбоннинг ўн бешинчи кечасида) нималар бўлишини биласизми?” дедилар.
Оиша розияллоҳу анҳо: “Ё Аллоҳнинг Расули, бу кечада нималар бўлади?” дедилар.
У зот алайҳиссалом: “У кечада Одам болаларининг бу йилда туғиладиганлари ва бу йилда вафот этадиганлари ёзилади ва у кечада уларнинг амаллари кўтарилиб, ризқлари нозил бўлади”, дедилар (Имом Байҳақий ривояти).
Бароат кечасида гуноҳлар мағфират қилинади
Ҳазрат Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Аллоҳ таоло шаъбоннинг ўн бешинчи кечаси дунё осмонига (Ўзининг шаънига мувофиқ) тушади ва Аллоҳга ширк келтирган ва қалбида гина, кудурат бор кишидан бошқа барчани мағфират қилади” (Имом Байҳақий ривояти).
Бароат кечасида дуолар қабул бўлади
Усмон ибн Абул Осс розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Қачон шаъбоннинг ўн бешинчи кечаси бўлса, бас, (Аллоҳ таоло тарафидан) бир нидо қилувчи нидо қилади: “Бирорта мағфират сўровчи борми, Мен уни мағфират қиламан! Бирор нарса сўровчи борми, Мен унга бераман”, дейди. Шу вақтда ким сўраса, унга берилади. Зинокор ҳотин ва мушрикдан бошқа”.
Бароат кечасида одамлар дўзахдан озод қилинади
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: Жаброил алайҳиссалом менинг олдимга келиб: “Бу шаъбоннинг ўн бешинчи кечасидир. Аллоҳ таоло бу кечада кўп одамларни дўзахдан озод қилади. Уларнинг адади Калб қабиласи қўйларининг жунларидан ҳам зиёда бўлади. Фақат бу кечада Аллоҳ таолога ширк келтирган, гиначи ва қариндошлик алоқаларини узувчи, изорини (манманлик билан) тўпиғидан пастга тушириб юрувчи, ота-онасига оқ бўлувчи ва хамр ичувчи кишиларга раҳмат назари билан қарамайди”, дедилар (Имом Байҳақий ривояти).
Бароат кечасида қандай амалларни бажариш лозим?
1. Хуфтон ва бомдод намозини жамоат билан адо этинг.
2. Истиғфор айтишни кўпайтиринг.
“Астағфируллоҳуллазий лаа илааҳа иллаа ҳувал ҳайюл қаййум ва атуубу илайҳи”.
3. Ўзингиз ва барча уммат учун хайрли дуолар қилинг.
Айниқса,
أَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عِقَابِكَ وَأَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ جَلَّ وَجْهُكَ لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ
“Аъузу би афвика мин ъиқобик ва аъузу биризока мин сахотик ва аъузу бика минка жалла важҳука лаа уҳсий санаан алайка анта камаа аснайта ъалаа нафсика” дуосини ўқиш лозим.
4. Тоқатингиз етганича зикрлар, нафл ибодатлар, Қуръон тиловати қилинг.
Хусусан,
سبحان الله والحمد لله ولا إله إلا الله والله أكبر ولا حولَ ولا قوةَ إلا بالله العلي العظيم
“Субҳааналлоҳи валҳамдулиллаҳи ва лаа илаҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар. Ва лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳил ъалиййил ъазийм” зикрини кўп айтиш тавсия этилади.
5. Шаъбоннинг ўн бешинчи куни рўза тутинг.
Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Қачон Шаъбоннинг ўн бешинчи кечаси бўлса, унинг кечасини бедор ўтказинглар, кундузининг рўзасини тутинглар. Чунки ўшанда Аллоҳ қуёш ботиш пайтида дунё осмонига тушади ва тонг отгунича: “Қани, истиғфор айтувчи борми, уни мағфират қиламан. Қани, ризқ сўровчи борми, унга ризқ бераман. Қани, балога учраган борми, унга офият бераман. Қани фалон, фалон” (дейди), дедилар (Имом Ибн Можа ривояти).
Бароат кечасини бедор ўтказганга жаннат вожиб бўлади
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким бешта кечани бедор ўтказса, жаннат унга вожиб бўлади – тарвия, арафа, қурбонлик, фитр ва шаъбоннинг ўн бешинчи кечаларидир”, дедилар.
Аллоҳ таоло барча мўмин-мусулмонларни бу муборак ойнинг фазилатларидан тўлиқ баҳраманд этсин. Рамазон ойига соғ-саломат етказсин.
Даврон НУРМУҲАММАД