09 Апрел, 2026, 20 Шаввол, 1447
09 Апрел, 2026, 20 Шаввол, 1447
Аллоҳ таоло Хижр сурасининг 9-оятида:
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
“Албатта, зикрни Биз нозил қилдик ва, албатта, уни Биз муҳофаза қилурмиз.(Ушбу зикр
– Қуръон), деб марҳамат қилган.
Бугун биз қўлимизга тутиб турган Қуръоин карим бу – калом, Аллоҳ таоло Ўз Расули Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга юборган сўзлари. Унинг битта ҳам сўзи ўзгармаган. Бугун сизга Қуръони каримнинг дунёдаги энг қадимий қўлёзмалари сифатида сақланиб қолган нусхалари ҳақида хабар берамиз
«Бирмингем Қуръони» 2015 йил Буюк Британиядаги Бирмингем университети кутубхонасидан топилган. У мусулмонларнинг муқаддас Китобининг энг қадим нусхаларидан бири ҳисобланади. Қўлёзма 645 йиллар атрофида ёзилган деб тахмин қилинади. Бу вақтда Пайғамбаримиз алайҳиссалом боқий дунёга кўчмаган эдилар.
Қуръони каримнинг ушбу нусхаси 1972 йил Яманнинг Сана шаҳридаги Буюк масжидни таъмирлаш чоғида топилган. Қўлёзма бузоқ терисига ёзилган. У 646, 671 йилларда ёзилган деб тахмин қилинади.
Бу қўлёзма VIII асрда ёзилган дейилади. Қуръони каримнинг ушбу қўлёзмасининг 99 фоизи сақланиб қолган. Фақат 23 бети йўқолган.
Самарқанд қўлёзмаси ҳам VIII асрда ёзилган дейилади. Хабарларга кўра, уни учинчи халифа Усмон розияллоҳу анҳу (644-656) ўз қўллари билан ёзганлар.
Санкт-Петербургдаги Россия миллий кутубхонасида сақланаётган қўлёзма – Петербург нусхаси деб аталади. Қуръони каримнинг Петербург нусхаси бизнинг давримизгача етиб келган энг қадимий нусхаларидан бири саналади. У VII аср охирлари ва VIII юзйиллик бошларида ёзилган дейилади. Қуръоннинг ушбу қўлёзмасининг 98 саҳифаси сақланиб қолган. Улар Франция, Ватикан, Англия ва Россия кутубхоналарида сақланади. Датируется концом 7го началом 8 века. Сохранились 98 страниц этой рукописи Корана, хранятся в библиотеке Франции, Ватикане, Англии и России.
Ҳаворанг Қуръон – Қуръони каримнинг IX-XX асрлар орасида тунис куфий ёзувида ҳаворангда ёзилган. Қўлёзма Қуръони карим нусхаларининг энг бадиий ва қимматбаҳо нусхаларидан саналади. У Тунис миллий кутубхонасида сақланади.
Қўлёзма тўлиқ сақланиб қолган. У Дублинда сақланади. Қўлёзмани ҳижрий 391 йилда Ибн ал-Баваб номи билан машҳур бўлган бағдодлик хаттот Абу Ҳасан Алин ёзган.
Қуръони каримнинг Андалусдаги куфий хатида ёзилган нусхаси XII асрда битилган, дейилади.
Қуръони каримнинг пергаментга ёзилган ушбу нусхаси XIII асрда ёзилган. мағрибча услубда ёзилгани боис “мағриб қўлёзмаси” деб аталган.
XIII юзйилликда ёзилган ушбу қўлёзма Ислом Испаниясидан сақланиб қолган энг ноёб манба саналади. Ушбу нусха Севиляда 1226 (624 ҳижрий) йилда ёзилган. Қўлёзма Германиянинг Мюнхен шаҳридаги Баваря давлат кутубхонасида сақланади.
ЎМИ Матбуот хизмати
"Ҳамишалиғ таъкид этур эдим: хон бўлсанг-да боғ ярат, гадой бўлсанг-да боғ ярат — бир кунмас бир кун мевасини татирсан..."
Амир Темур.
Тарих саҳнасида ўзининг ўрнига эга , бутун дунёни ўз адолати билан ларзага келтирган , Александр Македонийский, Юлий Сезар, Меҳмет ИИИ каби дунё забардаст подшоҳлари қаторида тилга олинувчи , ХИлл аср боши ХлВ асрда бошланган низолар шу асрнинг 60- йилларига келиб бутун мамлакатни саросимага солиб турган парокандалик вақтида саркардалик ва қийин вазиятларда тўғри йўлни топа билиш қобилияти билан Эрон, Ироқ , Олтин Ўрда , Туркия , Озарбайжон, Ҳиндистон , ҳаттоки айрим Европа давлавлатлари билан амалда тенг келадиган улкан давлат барпо этган шахснинг ҳаётига яна бир бор назар ташласак...
Кеш (ҳозирги Шаҳрисабз) шаҳри яқинидаги Хўжа Илғор қишлоғида яшовчи (ҳозир Яккабоғ тумани ҳудудида) муштипар она- бухоролик Такина хотун, баҳодир ота эса барлос уруғининг ва Чағатой улусининг эътиборли бекларидан бири бўлган Амир Тарағай хонадонининг дунёни хабт этувчи ёш гўдаги бўлмиш Амир Темурнинг ёшлиги ҳақида маълумотлар кам учраса-да, айрим манбаларга қараганда, у ёшлигида хат-савод чиқариб, ўз даврининг тиббиёт, риёзиёт, фалакиёт, меъморчилик ва тарих илмларини ўрганган. Бундан ташқари 12 ёшида Қуръони Каримни йод билганлиги , шатранж ўйинининг устаси бўлганлиги ҳақида маълумотлар ҳам йўқ эмас .
Амир Темур билан суҳбатлашиш шарафига муяссар бўлган буюк араб файласуфи Ибн Халдун жаҳонгир турк, араб, форс халқлари тарихини, диний, дунёвий ва фалсафий билимларнинг мураккаб жиҳатларигача яхши ўзлаштирганини таъкидлайди.
Ўзининг саркардалик маҳорати билан кўплаб ҳарбий юришларни олиб борган. Тарихда эса фақат жанг-у жадаллар билан банд бўлган ҳукмдор эмас , балки юртнинг ободончилиги, равнақи илм-маърифатини кенг ёйилишида ўз ҳиссасини қўшган ҳукмдордир . Хусусан , Яқин ва Ўрта Шарқ бўйлаб Мовароуннаҳр савдо-сотиқ, иқтисод ва маданият марказига айланишида, Самарқанд, Тошкент, Термиз, Марв, Дамашқ каби қадимий шаҳарларни ижтимоий-иқтисодий ривожланишида, шаҳарларни ободонлаштиришда ҳиссаси ниҳоятда беқиёсдир.
Амир Темур саройида кўплаб илм-маърифат алломалари Мавлоно Абдужаббор Хоразмий, Мавлоно Шамсуддин Мунши, Мавлоно Абдулло Лисон, Мавлоно Бадриддин Аҳмад, Мавлоно Нуъмониддин Хоразмий, Хожа Афзал, Мавлоно Алоуддин Коший, Жалол Хокийлар Соҳибқироннинг марҳаматидан баҳраманд бўлиб, унинг хизматида бўлдилар. Амир Темур илм-фаннинг риёзиёт, ҳандаса, меъморчилик, фалакиёт, адабиёт, тарих, мусиқа каби соҳалари равнақига катта эътибор бериб, соҳиби ҳунарлар билан қилган суҳбатлари ҳақида француз олими Лянгле шундай ёзади: “Темур олимларга серилтифот эди. Билимдонлиги билан бир қаторда софдиллигини кўрган кишиларга ишонч биддирарди. У тарихчилар, файласуфлар, шунингдек, илм-фан, идора ва бошқа ишларда истеъдодли бўлган барча кишилар билан суҳбатлашиш учун кўпинча тахтдан тушиб, уларнинг ёнига келарди. Чунки Темур бу соҳаларга ғамхўрлик қилишга асосий эътиборини берарди”.
Агар банда Аллоҳ розилиги учун дунёда ўз амалларини бажарар экан , албатта Аллоҳ таоло у амалларининг савобини қиёматга қадар боқий қилиб қўяр экан. Бу сўзларимизга Амир Темур қилган барча ишларни мисол келтирсак бўлади.
Ҳар қанча фахр этсанг арзийди, ўзбек,
Балқибсан бир зотнинг юксак шонида.
Темурбек юлдузи Олтин қозиқдек
Чарақлар буюклар каҳкашонида.
Тўрақулова Оиша
"Жўйбори Калон" таълим муассасаси 1-курс талабаси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 