Шу йилнинг муборак Рамазон ойида муҳтарам юртбошимиз “Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф” мажмуасининг очилиш маросимида бу жойда уламолар, диний соха ходимларининг илмий суҳбатларини уюштириш, уларнинг малакасини ошириш ҳамда Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг илмий меросларини ўрганиб, кенг тарғиб қилиш юзасидан тавсиялар берган эдилар. Зеро, умрини дин хизмати, илм равнақи йўлида сарф этган буюк аллома раҳматуллоҳи алайҳ ўзлари ҳаётлик чоғларида илм аҳли, уламолар, шогирдлари билан кўплаб илмий суҳбатлар, анжуманлар ўтказар эдилар. Ана шу эзгу анъана яна давом эттирилмоқда. Эндиликда, шайх ҳазратлари номлари билан аталгувчи мазкур мажмуанинг махсус мажлислар залида маҳаллий ва халқаро миқёсда илмий анжуманлар, мунаввар суҳбатлар, динимиз, халқимиз учун манфаатли тадбирлар ўтказилади.
Бугун, 4 июль куни биринчи бор ушбу мажмуада “Ҳанафийлик – мўътадил мазҳаб” номли диний соха ходимларининг анжумани ташкил этилди.
Аввало анжуман айнан мазҳаблар мавзусида ўтказилиши бежиз эмас. Зеро Шайх ҳазратлари мусулмонларни доим буюк уламолар, улуғ мужтаҳид зотлар йўлини маҳкам тутишга, умматнинг бирлиги, тотувлигини таъминлашга, ихтилофларга барҳам беришга чақириб келганлар. Бу йўлда йирик асарлар таълиф этган эдилар.
Чиндан ҳам бугун ана шу меросни ўрганиш, нафақат диёримиз, балки минтақамизда кенг тарқалган Ҳанафий мазҳабида мустаҳкам бўлиб, ихтилоф ва фитналарнинг олдини олиш ҳар қачонгидан ҳам зарур бўлиб қолди. Бугун ҳар ердан турли воситалар орқали мусулмонларни чалғитиб, мазҳабларни инкор қилаётган, уламоларни рад этиб, Қуръон ва суннатдан ўзича мустақил ҳукм чиқариш даъвосини қилаётган саводи чала кимсалар ислом умматини адаштиряпти, тафриқа ва ихтилофларга сабаб бўляпти.
Анжуманда иштирок этган Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари ва бошқа нотиқлар ўз чиқишларида “Мужтаҳид уламоларнинг таърифи”, “Мазҳабларнинг келиб чиқиши ва ислом оламидаги аҳамияти”, “Имом Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳнинг ҳадис илмидаги ўрни” каби мавзуларда маъруза қилдилар.
Шунингдек тадбирда ЎМИ раиси ўринбосари, шайх Абдулазиз Мансуров "Ислом динида мўтадиллик" мавзусида, ЎМИ Котибият бўлими мудири Муҳаммадайюб Хомидов "Имом Абу Ҳанифанинг ҳадис борасидаги ўрни" мавзусида маърузалари билан иштирок этдилар.
Уламолар мужтаҳид даражасига етмаган кишилар муайян мазҳабни ушлашлари лозим, деб айтганлар. Доктор Ваҳба Зуҳайл: “Фиқҳий мазҳабларнинг ихтилоф ва фитналарга, қонли тўқнашувларга олиб келганини билмаймиз. Йирик тўқнашувлар ақидавий масалаларда бўлган”, деб айтган.
Баъзилар Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳни кам ҳадис билганликда ноўрин айблайди. Ваҳоланки ул зот ҳадисларни аниқлшда талаблари шу даражада юқори эдики, уни фақат муҳаддислар англай олардилар. Ўзларининг талабларига кўра энг ишончли деб билган ҳадисларинигина “Муснад”га киритган ва фиқҳий масалаларда қўллаган эдилар. Абу Ҳанифа ҳадисни тушунишда, идрок этишда кўп муҳаддислар етиб бормаган нуқтага етиб бордилар. Бу борада ул зот шундай деган эдилар: Аллоҳнинг динида ўз раъйингиз билан ҳеч бир сўз айта кўрманг. Ҳадисга эргашинг. Ким ҳадисдан четга чиқса адашади.
Ана шу мукаммал фиқҳ мактабига асос солган, илм ва тақвода пешқадам бўлган зотларга ҳурматсизлик қилаётган, ислом оламининг мужтаҳиди мутлақларидан ўз фикрини устун қўйиб, мусулмонларни чалғитаётган, мазҳабга тош отаётган кимсаларга холис, илмий, асосли раддия бериш, диний саводсизликка барҳам бериш, фитналарнинг олдини олиш бугун ҳар бир имом-хатиб, исломшунос мударриснинг вазифаси эканлиги таъкидланди.




















Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Аллоҳ таоло одамзодга ақл, эс-ҳушга қўшиб дид, фаросат деган улуғ неъматларни берганки, уларни ишлатган, ишлата олган киши ҳар доим ҳамма жойда эъзоз ва қадр топган. Илло, ишлата олмаган кишининг ўзидан бошқаларни айблаши айни аҳмоқлик, жоҳиллик ва нодонликдир.
Қуръони каримни оёқлари остига олиб тепкилаётганини тасвирга тушириб, ижтимоий тармоқлар орқали тарқатган кимсанинг хатти-ҳаракатлари юртимиз мўмин-мусулмонларининг нафратини уйғотди, ғазабини келтирди. Рост-да, ақлли, соғлом киши шундай ишни қилиши у ёқда турсин, ҳатто хаёлига ҳам келтиришининг ўзи даҳшатли-ку.
Ислом шиорлари улуғланади, диний масалаларга нафақат ҳар бир мусулмон, айни пайтда барча кишилар ҳурмат билан муносабатда бўлиши ҳам одамийлик нуқтаи назаридан, ҳам ҳуқуқий жиҳатдан зарурдир.
Аллоҳ таолонинг шиорларини оёқости қилиш, улардан бирортасини масхаралаш, камситиш, беҳурмат қилиш, хўрлаш, менсимаслик, хор қилиш мўмин кишининг диндан чиқишига сабаб бўлади (Аллоҳ асрасин!).
Ислом таълимотига кўра, “шиор” сўзи “нишон”, “белги”, “аломат” маъноларини билдиради. Аллоҳ таолонинг динининг кўзга кўринган ва шон-шавкати аломати бўлган нарсалар шиор ҳисобланади. Мусҳафи шариф, ояти карималар кўчирилган варақлар шуларнинг энг олд сафида туради.
Аллоҳ таоло Ислом шиорларини қадрлашга тарғиб этган ва уларни топташ, масхаралашдан қаттиқ қайтарган. Жумладан, Ҳақ таоло Қуръони каримда: “(Гап) шудир. Яна кимки Аллоҳнинг шиорлари (қурбонликлар)ни улуғ деб билса, бас, албатта, (бу) дилларнинг тақвосидандир” (Ҳаж сураси, 32 оят), – деб хитоб қилган.
Савбон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шариатнинг шиорини паст санаганларни қаттиқ қоралаб бундай деганлар: «“Аниқ биламанки, умматим ичидаги баъзи кимсалар Қиёмат кунида Тиҳома тоғи каби улкан ҳасанотлар билан оппоқ бўлиб келишади, лекин Аллоҳ таоло уларнинг амалларини тўзиган чанг каби қилиб қўяди”. Шунда Cавбон розияллоҳу анҳу: “Ё Раcулуллоҳ, бизга уларни cифатлаб, очиқ баён қилиб берсангиз, билмасдан ўшалардан бўлиб қолмайлик!” деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Улар cизларнинг биродарларингиз, cизларга ўхшаган одамлардир. Улар ҳам cиз каби тунлари ибодат қилади. Лекин улар шундай одамларки, ёлғиз қолган вақтларида шариатнинг шиорларини топтайдилар”, – дедилар (Имом Ибн Можа ривояти).
Қуръони каримнинг даражаси шу қадар улуғки, ҳатто Мусҳафни таҳоратсиз ушлаб бўлмайди. Қуръонни ушламоқчи бўлган одам таҳоратли бўлиши вожибдир. Аллоҳ таоло: «Уни фақат покланганларгина ушлайдир», деган (Воқеа сураси, 79-оят).
Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қуръонни пок одамгина ушлайди”, дедилар (Имом Табароний ривояти).
Шунингдек, Аллоҳ таолонинг Китобини унинг мавқеига муносиб, чиройли ғилофда сақлаш вожиблиги, тозалигига этибор қаратиш, муносиб жойга қўйиш ҳам вожибдир.
Уламолар: “Қуръони каримни ахлатга ташлаган одам кофир бўлади”, дейишган. Каломуллоҳнинг ҳурматини жойига қўймайдиган одамга Мусҳафни сотиш ҳаром.
“Саҳиҳи Бухорий” ва “Саҳиҳи Муслим”да Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мусҳаф душманнинг қўлига тушиб қолиш хавфи бўлса, Мусҳаф билан душман ерларига сафар қилишдан қайтарганлари келтирилган.
Уламоларнинг фатволарида бундай дейилади: “Ким азонни масхара қилса ёки Қуръони каримни енгил санаб оёқости қилса, шаръий илмларни ёхуд уламоларни масхара қилса, ибодатларни енгил санаб бажармаса, масжидни масхара қилса, кофир бўлади” (“Ғамзу уюнил басоир шарҳ ашбоҳ ван-назоир” китоби).
Биз Қуръони каримни улуғлашни солиҳ салафлардан ўрганишимиз керак. Имом Қатода раҳимаҳуллоҳ: “Қуръони карим ўқиганимдан буён пиёз емадим”, деган бўлса, Имом Мужоҳид раҳимаҳуллоҳ: “Қуръон ўқиётиб сизни эсноқ тутиб қолса, эсноғингиз кетгунича ўқимай туринг”, деган.
Аллоҳнинрг оятларини оёқости қилаётган кимсалар наҳотки Имом Нававий раҳимаҳуллоҳнинг: “Кимдир сизга Мусҳаф берса, уни тик турган ҳолда олинг. Чунки уламо ва азиз кишилар келганда туриш мустаҳаб саналади. Мусҳаф (учун туриш) авлороқдир”, деганини англамаса...
Қуръони каримни хорлаш, масхаралаш, қадрини ерга уриш кофир ва мунофиқ кимсаларнинг ишидир. Бу ҳақда ояти каримада бундай дейилади: “Кофир бўлганларга бу дунё зийнатли қилиб қўйилган. Улар имон келтирганлар устидан куладилар. Ҳолбуки, қиёмат куни тақволи бўлганлар улардан баланддирлар” (Бақара сураси, 212-оят).
Ислом шиорларини, хусусан, Қуръони каримни масхара қилиш мўминга ҳам, соғлом ақл эгасига ҳам мутлақо ярашмайди. Айниқса, мамлакатимиз аҳолисининг асосий қисми Ислом динига эътиқод қилар экан, халқимизнинг миллий ва диний қадриятларини ҳурмат қилиш ҳар бир Ўзбекистон фуқаросининг бурчидир.
Толибжон НИЗОМ