Юртимиздан Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий каби жаҳонга донғи кетган буюк алломалар етишиб чиққан. Ушбу китобда улуғ муҳаддис Имом Бухорий ҳақида сўз боради.
Имом Бухорий таржимаи ҳолини тўлиқ ёритиш кўп вақтни, кўп манбаларни ўрганиб, чиқишни талаб қилади. Бухорийнинг таржимаи ҳолини батафсил ёзишга катта жилдлик китоб ҳам камлик қилади. Лекин ҳечдан кўра кеч деганларидек, ушбу китобда улуғ алломанинг таржимаи ҳолидан муҳим нуқталари қаламга олинган.
“Муҳсинхон Тўра Эшон” жоме масжиди имом ноиби Ҳасан Расулов таржима қилган ушбу китоб XIX асрнинг иккинчи ярми ХХ асрнинг биринчи ярмида фаолият олиб борган олимлардан бири Муҳаммад Жамолиддин Қосимий қаламига мансуб. У муҳаддис, муфассир сифатида ислом уламолари орасида қаламга олинган.
Олимнинг ушбу “Имом Бухорий ҳаёти” асарида Имом Бухорий ҳаётларига дахлдор маълумотлар қисқа сатрларда, ортиқча тафсилот ва талқинларсиз берилиши бу китобнинг асосий услубидир. Унда Имом Бухорий ҳақида ўзбек тилидаги бошқа манбаларда учрамайдиган маълумотларнинг ҳам келтирилиши эътиборлидир.
Рисолада буюк ватандошимиз – “Ҳадис илмининг султони” Имом Бухорий бобомизнинг ҳаёти ва илмий-маънавий мероси ёритилган. Алломанинг устоз ва шогирдлари, асарлари ҳақида маълумотлар, асарларидан намуналар келтирилган.
Рисола соҳа мутахассисларига, талабаларга ва кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Имом Саълабий раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Абу Муҳаммад Халил ибн Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Масъуд Музаккар раҳимаҳуллоҳнинг бундай деганларини эшитдим: “Баъзи улуғлардан бундай ҳикоя келтирилган:
“Мансур ибн Аммор айтади: “Бир хароба жойга кирдим. У ерда қўрқув билан намоз ўқиётган йигитни кўрдим. Ичимда: “Албатта, бу йигитда бир гап бор. Эҳтимол, у Аллоҳ азза ва жалланинг валий дўстларидан бўлса”, дедим. Намоз ўқиб бўлгунича кутиб турдим. Намозидан салом бергач, унга салом бердим. У алик олди. Унга: “Жаҳаннамда бир водий борлигини билмадингиз-ми? Аллоҳ таоло у ҳақида бундай деган:
كَلَّا إِنَّهَا لَظَى
“Йўқ! Албатта у (жаҳаннам) кучли алангадир”.
نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى
“Бошнинг терисини сидириб олувчидир”. (Бош териси шилиб олинган дўзахийга Аллоҳ таоло яна янги тери ато этади. Жаҳаннам ўти эса яна уни шилиб олади ва шу тариқа тўхтовсиз давом этаверади.)
تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى
“У чақирадир; орқага кетган ва юз ўгирганни” (Маориж сураси, 15-17-оятлар).
Оятни эшитган йигит чуқур нафас олди-да, ҳўнграб йиғлаб юборди, оҳ тортди-ю, ҳушидан кетди. Ўзига келганда, менга: “Яна Қуръон оятидан ўқиб беринг!” деди. Мен:
وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ
“Ёқилғиси одамлар ва тош бўлган” (Бақара сураси, 24-оят) деган оятни ўқидим. Оятни эшитиши биланоқ жони узилиб, ерга йиқилди.
Либосини кўтариб, кўксини очсам, кўкраги устига:
فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ
“Бас, у розилик ҳаётидадир”
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ
“Олий жаннатдадир”
قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ
“Унинг мевалари яқиндир” (Ҳааққоҳ сураси, 21-23-оятлар) деган оятлар ёзилганини кўрдим.
Кеч бўлгач, уйқуга ётдим. Тушимда уни тўшак устида, бошига тож кийиб ўтирган ҳолда кўрдим. Ундан: “Аллоҳ таоло сени нима қилди?” деб сўрадим. Шунда у: “У Зот менга Бадр аҳлининг савобини берди ва яна зиёда қилди”, деб жавоб берди. Мен яна ундан: “Нега сенга уларнинг савоби мислича савоб берди?” десам, у: “Чунки улар кофирларнинг қиличлари билан ўлдирилдилар. Мен эса Маликул Ғаффорнинг қиличи билан ўлдирилдим”, деб жавоб берди.
Ушбу қиссани олим Ёфиъий “Ровзур раёҳийн фий ҳикаятис солиҳийн” китобида келтирган.
Аҳмад ибн Иброҳим Саълабийнинг
"Қуръон ошиқлари" китобидан