Бугун, 7 декабрь куни Индонезиянинг Жакарта шаҳридаги “Истиқлол” жоме масжиди имом-хатиби Насаруддин Умар бошчилигидаги делегация диний идорага ташриф буюрди. Меҳмонларни Дин ишлари бўйича қўмита раиси Ортиқбек Юсупов, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов ва Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари қабул қилдилар.
Дастлаб О.Юсупов Ўзбекистонда дин соҳасида амалга оширилаётган ишлар, муҳтарам Президентимиз ташаббуслари билан Ўзбекистонда Ислом цивилизацияси маркази, Самарқандда Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот маркази ташкил этилаётгани, ихтисослашган илмий мактаблар ўз фаолиятини бошлагани ҳақида сўзлаб берди. У ўз сўзида зиёрат туризмини ривожлантириш бўйича қилинаётган саъй-ҳаракатлар тўғрисида алоҳида тўхталиб, индонезияликларни руҳий озуқа оладиган ва инсон қалби ором топиб, маънавий юксалишига хизмат қиладиган табаррук қадамжоларимизни зиёрат қилишга таклиф этди.
Мулоқотда муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари сўз олиб, Ўзбекистон ва Индонезия ўртасидаги ҳамкорлик кўп йиллардан давом этиб келаётганини билдирдилар. Индонезия давлатининг собиқ президенти жаноб Сухарто 1989-1996 йиллар оралиғида бир неча бор юртимизга ташриф буюргани, хусусан, Самарқанд вилоятига сафарини Имом Бухорий ҳоки поки қўним топган масканга юксак эҳтиром кўрсатиш билан бошлаганини муфтий ҳазратлари алоҳида эҳтимом билан эсга олдилар.
Учрашувда Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси А.Абдуҳакимов сўз олиб, Президентимиз ташаббуси билан сайёҳлик соҳасига катта эътибор қаратилаётгани, Индонезия билан туризм йўналишида жуда катта ишлар режалаштирилгани ҳақида сўзлади. Бу борада барча чора-тадбирларни уюштириш, чартер рейсларни ташкил этиш ва виза тартибларини соддалаштириш борасида Ўзбекистон томони тайёр эканини А.Абдуҳакимов маълум қилди.Шундан сўнг, мартабали меҳмон Насаруддин Умар жаноблари ўзининг фикр-мулоҳазаларини қуйидагича баён қилди:
– Мен Жакарта шаҳридаги “Истиқлол” жоме масжиди имом-хатиби ҳисобланаман. Ушбу масжид имом-хатиби мамлакат Президенти томонидан тайинланади ва у барча Индонезиядаги масжидлар фаолиятини мувофиқлаштиради. Биз Ўзбекистондаги зиёратгоҳларни кўриб ҳайратландик ва юқоридаги гаплардан илҳомланиб, албатта, мен Индонезиядаги Ўзбекистоннинг туризм соҳаси бўйича вакили бўлишга тайёрман.
Бизда умра сафарлари айни пайтда Туркия орқали амалга оширилади. Зиёратчилар ушбу мамлакатда уч кун бўлишида. Агар юртингизни Туркия билан қиёслаш мумкин бўлса, мамлакатингизда жуда ҳам катта зиёрат туризми учун имконият бор. Айниқса, тарихий обидалар, осори атиқалар ва тарихий воқеаларнинг адоғи йўқ, – деди жаноб Насаруддин Умар.
Мартабали меҳмон сўзида давом этиб, Индонезия давлатидан бир ойда 300 минг зиёратчи Туркия орқали умра сафарига бориши, агар улар мамлакатимиздаги табаррук жойлар тўғрисида хабар топишса, албатта, ҳеч иккиланмай Ўзбекистонни танлашларини таъкидлади.
Мулоқот давомида зиёрат туризмини ривожлантириш учун Жакарта–Тошкент йўналишида тўғридан-тўғри рейс очиш, сайёҳлик визаси беришни жорий этиш, Ўзбекистоннинг туризм салоҳиятини билдирадиган ихчам ва лўнда шиор танлаш, тажрибали мутахассислар иш услубидан фойдаланиш жуда катта натижа бериши алоҳида қайд этилди.
Ташриф самимий ва дўстона руҳда ўтди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Стресс – чўчиш, хавфсираш каби ҳолатлар билан кечадиган руҳий ҳолат. Ҳар бир одам бундай ҳолатларни бошдан ўтказади. Гоҳида ишдаги муаммолар, гоҳида оилавий келишмовчиликлар ё бирор фарзандимизнинг бетоблиги ё моддий қийинчилик руҳий ҳолатимизга таъсир қилади.
Стресс хавотирланиш ёки бирор ишга аралашиб қолиш ё бўлмаса ички кураш натижасида пайдо бўлади. Хусусан, бу каби ҳолатлар мактаб ёшида болаликдан ўспиринликка қадам қўйиш, кексалик ёшига етиш ёки 45–50 ёшдан ошган аёлларда климакс каби умрнинг турли босқичларига ўтиш пайтларида кучаяди. Бундай пайтда кўпинча ланж бўлиб, ҳеч нима ёқмай қолиши кузатилади. Вақт ўтиб бу каби ҳолатлар ўтиб кетади. Бироқ сурункали тус олса, бундай ёқимсиз ҳолат узоқ давом этиши мумкин.
Тушкунликнинг кўринишлари сифатида қуйидагиларни санаб ўтамиз:
– Кишининг ўз вазифаси ёки амалига нисбатан тушкунлиги.
– Бемор одамнинг касаллик сабаб стрессга тушиши.
– Она фарзанди келадиган вақтидан кечиккандаги хавотири.
– Топширилган имтиҳон натижаси ҳақида қайғуриш.
– Оилавий келишмовчиликлар, ажралишлар.
Бундан бошқа яна кўплаб ҳолларда ҳам инсон тушкунлик, стрессни бошидан ўтказиши мумкин.
Кўп ҳолларда стрессга тушган кишилар ўзларида хотиржамликни ҳис қилишмаётганидан нолишади, шунингдек, ошқозон-ичак фаолиятининг бузилгани ва қориндаги оғриқлар ёки хафақон[1], тез-тез ҳожатталаб бўлиш, совқотиш, қизиш, жавдираш ёки жинсий ҳаётнинг издан чиқиши кабилардан ҳам арз қилишади. Баъзилар арзимаган нарсага ҳам тушкунликка тушадилар ва уларни ғам-алам, доимий шикоят қуршаб олади. Натижада эса бундай кишиларнинг кунлари безовталик, тушкунлик ва ғамгинликда ўтади.
Агарда сиз стресс, тушкунликдан қутулмоқчи бўлсангиз, нафсингизга бир назар солинг. Бундай ҳолатлардан қутулишингизга ёрдам берадиган баъзи тавсияларни тақдим этамиз:
Келажак борасида базовталанманг, ризқнинг камлигидан хавфсираманг. Зеро, ризқ берувчи Аллоҳ. «Осмонда эса, сизларнинг ризқларингиз (яъни, Ерда мўл ҳосил бўлишига сабаб бўлгувчи ёмғир) ва сизларга ваъда қилинаётган нарса (яъни, жаннат) бордир»[2].
Ўтган ишларни ҳадеб ўйлайверманг, йўқотганларингизга ачинманг. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир ҳадисларида: “Сенга бирор иш етса, “агарда бунақа қилганимда, фалондақа бўларди”, демагин. Аксинча, “Аллоҳ тақдирни битиб қўйган, Ўзи хоҳлагани бўлди”, дегин. Зеро, “агарда” калимаси шайтоннинг ишига йўл очади”[3], дея марҳамат қилганлар.
Аллоҳ тақдирингизга, пешонангизга нимани битган бўлса, барчасига рози бўлинг. Мўмин банда ҳаёт синовларидан чўчимайди. Зеро, мўминнинг барча ишлари яхшиликдан иборатдир. Бу борада Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Мўминнинг иши ажр, унинг ҳамма иши ўзи учун хайрдир. Бунақаси фақат мўмин учундир. Унга хурсандчилик етса, шукр қилади, бу унга хайр бўлади. Агар бошига ёмон иш тушса, сабр қилади ва бу ҳам у учун яхшилик бўлади”[4].
Аллоҳ таолонинг неъматларига эътиборли бўлинг ва шукр қилинг. Зеро, Аллоҳ таоло Иброҳим сурасининг 34-
оятида: «...Агар Аллоҳнинг неъматларини санасангиз, саноғига етолмайсиз...» , дейди.
Ўз ўрнида бошқаларга ҳам эътиборли бўлинг, худбин бўлманг. Ҳар куни бирор-бир инсоннинг табассумига сабаб бўладиган яхшилик қилинг.
Сарвари коинот айтадилар: “Амаллар орасида энг яхшиси – мўмин биродарингнинг (қалби)га хурсандчилик олиб киришинг ёки унинг қарзини тўлаб қўйишинг ёки уни нон билан бўлса ҳам таомлантиришингдир”.
Ҳассон Шамсий Пошонинг
“Жаннат бўстонидаги оилавий оқшомлар” номли китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Илҳом Оҳунд, Абдулбосит Абдулвоҳид таржимаси.
[1] Юракнинг тез уриб кетиши.
[2] Зориёт сураси, 22-оят.
[3] Имом Муслим ривояти.
[4] Имом Муслим ривояти.