“Умумий ўрта таълим муассасалари ўқувчилари учун замонавий мактаб формасини жорий этиш тартиби тўғрисидаги НИЗОМ”нинг 9-бандига Ўзбекистон мусулмонлар идорасининг МУНОСАБАТИ
Аллоҳга шукрки, мамлакатимизда инсон манфаатларини таъминлаш, аҳолининг талаб ва эҳтиёжларини қондириш ислоҳотларнинг бош мезонига айланди. Диёримизда диний соҳада амалга оширилаётган хайрли ишлар таҳсинга сазоворки, ўзгаришлар ва енгилликлардан юртдошларимиз жуда ҳам мамнун. Айниқса, муҳтарам Президентимиз томонларидан халқимиз қон-қонига сингиб кетган Ислом дини қадриятларига берилаётган улкан эътибор мўмин-мусулмонларни чексиз қувонтирмоқда.
Шу кунларда regulation.gov.uz сайтига жойлаштирилган “Умумий ўрта таълим муассасалари ўқувчилари учун замонавий мактаб формасини жорий этиш тартиби тўғрисидаги НИЗОМ”ни халқимиз талаб ва истакларига мос шаклда бўлиши нуқтаи назаридан фуқаролар, мутахассислар ва кенг жамоатчилик вакиллари томонидан фикр-мулоҳазалар билдирилмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси муҳокамага қўйилган ушбу НИЗОМнинг 9-бандидаги “Ўқувчилар таълим муассасаси биноси ичида бош кийимсиз юришлари лозим” жумлани чуқур мулоҳаза қилиб, хусусан, қиз бола бўлган мактаб ўқувчиларини рўмолда юришлари масаласида Диний идорага жуда кўп мурожаатлар бўлаётгани сабабли Ислом динида баён этилган масалаларга асосланган ҳолда виждон ва эътиқод эркинлиги борасидаги қонун ҳужжатларига таяниб, мазкур бандни қуйидагича баён этишни таклиф этади:
“Ўқувчиларнинг таълим муассасаси биноси ичида бош кийимда ёки бош кийимсиз юришлари ихтиёрийдир”.
Шундай ифода қилинса, миллий ва диний қадриятларимизни ҳурмат этишга, халқимизни рози қилишга ва мазкур масалага ҳуқуқий ечим топишга эришган бўламиз, иншоаллоҳ.
Ўзлигимизга назар солсак ҳам, заминимизда аёл-қизларнинг рўмол ўраб юриши қадим-қадимдан диёримизда амал қилиб келинаётган миллий урф-одат экани ва уларнинг сатри аврат талабларига мос кийинишлари эса ибо-ҳаё, ор-номус ифодаси экани маълум бўлади. Буюк тарихимизда шоира-ю адибалар Увайсий, Нодирабегим, машҳур фақиҳа Фотимаи Самарқандия, улуғ алломалар Имом Бухорий ва Баҳоуддин Нақшбанднинг волидаи муҳтарамалари илму маърифатда, ибо-ҳаёда аёл-қизларимизга ўрнак, миллатимизга фахр-ифтихор бўлган мўътабар момоларимиз ҳам ўз даврида рўмол ўраб, шарқона одоб билан юришгани ҳаммага маълум.
Демакки, рўмол қадим-қадимдан миллийлигимиз, ўзлигимизнинг ҳам ажралмас қисми бўлган. Шу нуқтаи назардан, ҳозирги кунда она сиймоси тасвирланганда сипо кийинган, енги узун, сатр аврати ёпиқ, бошига аввал кичкина рўмол ўраган, устидан катта рўмолини елкалари узра ташлаб олган аёл сиймоси гавдалантирилади.
Биз муҳокама этилаётган масалада миллий дўппи, ёз ва қиш мавсумларида кийиладиган бош кийимлар ҳақида тўхталиб ўтирмадик. Чунки, биз масаланинг энг долзарб ва нозик жиҳати ҳақида сўз юритдик.
Таҳлиллар шуни кўрсатдики, мазкур бандга халқимиз томонидан энг кўп фикр-мулоҳаза билдирилиб, таклиф ва тавсиялар тақдим этилди. Демак, мамлакатимиз аҳолисининг аксарияти билдирилган талаб ва истакларини ижобий ҳал этилишини интизорлик билан кутишмоқда.
Баён этилганлардан келиб чиқиб, тараққиётимизнинг янги босқичида, республикамизда халққа хизмат қилиш ва уни рози қилиш олий мақсад эканини эътиборга олиб, мазкур масалани фуқароларимиз истаган шаклда ижобий ҳал этилишини Ўзбекистон мусулмонлари идораси умид қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Шайбонийлар дахмаси зиёратгоҳга айлантирилади
Самарқанднинг юраги бўлган Регистон майдони ҳудудидаги Шайбонийхон ва унинг сулоласи дафн этилган маскан зиёратгоҳга айлантирилади.
Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаровнинг сўзларига кўра,1960–1962-йилларда ҳозирги Ислом Каримов кўчасини кенгайтириш, ободонлаштириш ишлари жараёнида мазкур дахма шу ҳудудда бўлган Шайбонийхон мадрасаси ҳовлисидан Регистон майдонига – Тиллакори ва Шердор мадрасалари ёнига кўчирилган.
“Маълумки, мазкур ҳудуд Амир Темур бобомиз даврида Самарқанд шаҳрининг энг муҳим марказларидан бири бўлган, бу ҳудудда кўплаб мадраса ва масжидлар бунёд этилган. Жумладан, Амир Темур масжиди ва унинг рўпарасида Бибихоним мадрасаси қад ростлаган. Кейинчалик Мирзо Улуғбек бобомиз томонидан улкан мадраса қурилган. Балки Шайбонийхон ҳам ана шу улуғвор мадраса ва масжидларга ҳавас қилиб, уларнинг ёнида мадраса қургандир. Чунки, тарихий манбалардан биламизки, Муҳаммад Шайбонийхон ҳам улуғ ҳукмдор бўлиш билан бирга илм-маърифат ҳомийси, илмли инсон ва ижодкор сифатида Самарқандда улкан бунёдкорлик ишларини амалга оширган, кўплаб масжид ва мадрасалар қурдирган. Амир Темурдан кейин қудратли давлат ташкил этиб, унинг чегараларини кенгайтирган, обод қилган”, дейди Регистон мажмуаси раҳбари.
Тарихий манбаларда Шайбонийхон 1510-йилда Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан бўлган жангда ҳалок бўлгач, унинг бошсиз танаси Самарқандга келтирилиб, Баланд Суфага дафн қилингани ёзилган.
Баланд Суфа ўз вақтида Шайбонийхон мадрасасида бўлган ва кейинчалик (1960–1962-йилларда) ўз ҳолича Регистон ҳудудига кўчирилган дахмадир.
Хонқул Самаровнинг қўшимча қилишича, шу пайтгача Муҳаммад Шайбонийхон шахсига муносабат ортидан бу жойга ҳам етарли даражада эътибор қаратилмаган.
Шунингдек, у олтмиш йилдан ортиқ вақтдан буён ушбу ҳудудда турган бу зиёратгоҳ ҳақида оддий одамлар, ҳатто кўпчилик тарихчиларда ҳам ма'лумот ё'қлигини, бунга сабаб эса ҳудудда ҳеч қандай кўргазмали восита ёки ёзув мавжуд эмаслигини таъкидлайди.
“Йиллар давомида халқимиз онгига Бобур ижобий, Шайбонийхон салбий шахс сифатида сингдирилди. Аслида эса давлатчилик тарихимиз, қолаверса, адабиётимиз ривожида бу икки буюк бобомизнинг ҳам ўз муносиб ўрни, ҳиссаси бор. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўзи ҳам “Бобурнома”да бу зотнинг номи ҳақида тўхталиб, “Шайбоқ”, яъни “куч-қудратли” деган таъриф берган. Шайбонийхон ва шайбонийлар томонидан Самарқандда, умуман, ушбу минтақада катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилгани ҳақида тарихий манбаларда кўплаб маълумотлар учрайди. Масалан, Шайбонийхон бир неча босқичли ўқитиш тизими жорий этиб, барча илмлардан хабардор бўлиш учун бола 26-йил таълим олиши керак, деб ҳисоблаган. Икки йиллик мактаб таълимидан сўнг ҳар бири 8-йилдан иборат уч босқичли мадраса таълимини олиш зарур бўлган”, дея маълумот беради Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаров.
Маълумот учун, Шайбонийхон кучли саркарда, ҳукмдор бўлиш билан бирга ижодкор сифатида нафис ғазал ва рубоийлар, достонлар ёзган. Жумладан, “Баҳр-ул худо” номли достони ва ўғли валиаҳд Темур султонга аталган панд-насиҳатлардан иборат китоби мавжудлиги қайд этилади.
Тарихий манбаларда келтирилишича, у бобоси Абулхайрхон вафотидан кейин пароканда бўлиб кетган қабилаларни бирлаштириб, кўчманчи ўзбеклар давлатини қайта тиклаган. Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросонни эгаллаб, қудратли давлат барпо қилган. Муҳаммад Шайбонийхон бутун минтақани ягона бир марказ – Самарқанд қўл остида бирлаштирган.
О'збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
- «
- »