Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
13 Январ, 2026   |   24 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:24
Қуёш
07:47
Пешин
12:37
Аср
15:35
Шом
17:20
Хуфтон
18:38
Bismillah
13 Январ, 2026, 24 Ражаб, 1447

Рўза нега бу даражада фазилатли ва аҳамиятли? 

30.04.2020   4217   4 min.
Рўза нега бу даражада фазилатли ва аҳамиятли? 

 

Ҳакимул уммат, Мавлоно Ашраф Али Таҳановий раҳматуллоҳи алайҳ шундай дейдилар:

Уламолар айтадиларки, рўзанинг бу даражада ўта фазилатли бўлишининг сабаби, унда зиёда ихлос бўлиши ва риё йўқлигидир. Ҳаттоки, агар бирор кимса риё (хўжакўрсинлик) қилса ҳам, ўшандаям риё бўла олмайди. Бошқа ибодатларнинг хилофидаки, уларда риё қилишлик ила риё бўла олади. Шу сабабдан рўзада изҳори қовлийга (яъни, мен рўзаман деб тил ила ошкор қилишликка) ҳам ижозат бор.

Бу ерда икки даъво бор. Бири, ошкор қилишликка ижозат, иккинчиси, бу ўринда ошкор қилишлик ила ҳам риё бўлмайди, дейишлик.

Ижозатнинг далили шуки, ҳадиси шарифда "Қачонки, сизлардан бирингиз рўзадор бўлса  ва у билан биров жанжаллашса, у ҳолда мен рўзадорман десин" дейилган.  Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам изҳори қовлийга ижозат берганлар.

Энди, ошкор қилишлик ила ҳам риё бўлмаслиги қолди. Бунинг сабаби шуки, унда ихлос шу даражада кучлики ошкор қилишлик ила ҳам риё бўлмайди. Ҳолбуки, ташдан қараганда тил ила "мен рўзадорман" дейишлик ила риё бўлиб қолиши шубҳа қилинади. Бироқ мен айтаманки, ўшанда ҳам риё бўлмайди. Бунинг сабаби шуки, аввало жалий ибодат (яъни, шакл ва ҳайъати кўриниб турган ибодат) масалан, айнан намозда ҳам унинг суратини ўзи феълга далолат қилади. У сурат бу ибодатдир, бу намоздир дейди. Бу ерда (рўзада) эса сурат ўзи тил ила айтишлигидан ҳам у ҳақиқатда рўзадорми ёки рўзадор эмаслиги маълум бўладими?. Чунки, агар бирор рўзадор бўлмаган кимса ҳам мен рўзадорман деса, у ҳолда унинг даъвоси эшитувчилар наздида рост бўлади.

Aгар бирор кимса, "мен рўзадорман" дейишлик ила нега риё бўлмайди? деса, унинг жавоби шуки, ҳақиқатда бундан риё бўлмайди. Йўқса, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унга ижозат бермас эдилар. Магар, ҳадисда мавжудки, "Рўзада жанжаллашиш йўқ. Aгар бирор кимса уни ҳақорат қилса, у ҳолда мен бугун рўзаман, шунинг учун ҳеч нарса демайман десин" дейилган.

Қачонки, ҳадисда изҳори совмга (яъни, рўзасини ошкор қилишга) ижозат бўлса, у ҳолда мен рўзаман, мен рўзаман, дейишлик ила ҳам риё бўлмайди. Йўқса, риёга ижозат лозим келади ва бу мумкин эмас. Бу нақлий жавобдир.

Aқлий жавоб шуки, мен рўзаман дейишлик ила қандай қилиб риё бўлиши мумкин? Чунки, бу даъвонинг рост эканлигини билишнинг бирор сурати йўқ. Эҳтимол, у ғуслхонага бориб, сув ичган бўлиши ва ташқарига чиқиб "мен рўзадорман" деган бўлиши мумкин. Шунинг учун "мен рўзаман" дейишлик ила ҳам риё бўлмайди.

Ҳа, агар бирор шахс риё қасди (нияти) ила  бу жумлани айтса, худди бугунги кунда рўзадорлар бугун саҳарликка тура олмадик, саҳарлик қилмасдан рўзамиз, деб айтиб юрганлари каби. Гоҳо чанқоқлик ва ҳоказолардан шикоят қиладилар. Бунда қасди риё (яъни, ҳўжакўрсинликни ният қилишлик) гуноҳи бўлади. Чунки, риё гуноҳ бўлгани каби, уни қасд қилишлик ҳам гуноҳдир. Магар бу ерда риёнинг ҳақиқати мавжуд эмас.

Қачонки, унда риё бўлмаса, у ҳолда ихлос бўлади. Қайси ибодатда  ихлос бўлса, у ҳолда у  фазилатга сабаб бўлади. Энди, рўзада ихлос зиёда бўлгач, унинг фазилати янада зиёда бўлади.

Чунончи, уламолар  рўзанинг хос фазилати айнан ихлос сабабидандир деб очиқ-ойдин ҳам ёзганлар.

 

"Муборак Рамазон аҳкомлари" китобидан. Урду тилидан

Тошкент шаҳар, Уч-тепа тумани, "Ҳазрати Али" масжиди ноиби-имоми Абдулқайюм Комил таржимаси.

Рамазон-2020
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Сукут сақлашнинг 702 та энг муҳим фойдаси (3-қисм)

13.01.2026   915   9 min.
Сукут сақлашнинг 702 та энг муҳим фойдаси (3-қисм)

фақат АСОСИЙЛАРИни тақдим қиламиз. Мақола (5 қисмдан иборат)

 

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:

   СУКУТ сақлашнинг 702 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

 

  1. Сукут — АҚЛ ВА ИДРОКНИНГ ЗИЙНАТИ.
  2. Сукут ақлни мукаммал қилади.
  3. Сукут фикрни равшанлаштиради.
  4. Сукут тафаккур эшигини очади.
  5. Сукут зеҳнни орттиради.
  6. Сукут инсонни шошма-шошарликдан сақлайди.
  7. Сукут — ақлнинг энг гўзал либоси.
  8. Сукут — ақлнинг қирраси.
  9. Сукут — фикрнинг равшанлиги.
  10. Сукут — маънони ҳис қилишдир.
  11. Сукут — нутқдан олдинги ҳикмат.
  12. Сукут — идрокни ўткирлайди.
  13. Сукут — фикрнинг қанотидир.
  14. Сукут — донолик уруғи.
  15. Сукут — тафаккур учун майдон.
  16. Сукут — хаёлга тартиб.
  17. Сукут — зоҳирда тинчлик, ботинда нур.
  18. Сукут — фикрнинг тарозиси.
  19. Сукут — онгни мусаффолаштиради.
  20. Сукут — хулосанинг пишиғи.
  21. Сукут — хато сўзлардан қалқон.
  22. Сукут — диққатни жамлайди.
  23. Сукут — фикрий фақиҳлик.
  24. Сукут — муҳокаманинг асоси.
  25. Сукут — диққатга йўл очади.
  26. Сукут — мушоҳаданинг калити.
  27. Сукут — тафаккурни чуқурлаштиради.
  28. Сукут — идрокни кучайтиради.
  29. Сукут — фикрнинг қуроли.
  30. Сукут — инсонни ўзига қайтарувчи дарча.
  31. Сукут — хулосага етакловчи йўл.
  32. Сукут — фикрларни тузатувчи қаср.
  33. Сукут — идрокнинг тинч гавҳари.
  34. Сукут — ақлнинг ҳимояси.
  35. Сукут — англашга қудрат беради.
  36. Сукут — хилватдаги нур.
  37. Сукут — қалбни мулоҳазага чорлайди.
  38. Сукут — руҳий идрокни очади.
  39. Сукут — ўзини англаш йўли.
  40. Сукут — фикрни босиқ қилади.
  41. Сукут — хулосани аниқлайди.
  42. Сукут — идрок қалъаси.
  43. Сукут — ақлнинг ҳимоя девори.
  44. Сукут — нутқдан устун ҳикмат.
  45. Сукут — фикрни йиғади.
  46. Сукут — диққатни якка мақсадга бурaди.
  47. Сукут — тафаккурни муҳрлайди.
  48. Сукут — қалб кўзини ёритади.
  49. Сукут — муҳокама асосини мустаҳкамлайди.
  50. Сукут — илмий англашни кучайтиради.
  51. Сукут — жавобдан яхшироқ мудирлик.
  52. Сукут — фикрларга нафас беради.
  53. Сукут — англашни тезлаштиради.
  54. Сукут — хулосанинг асл чайласи.
  55. Сукут — идрокнинг аввали.
  56. Сукут — фикрий марказ.
  57. Сукут — ҳаётни чуқурроқ кўриш.
  58. Сукут — англашни олиб келади.
  59. Сукут — ҳар бир фикрга ўрин беради.
  60. Сукут — нутқни назорат қилади.
  61. Сукут — англашдаги озуқа.
  62. Сукут — фикрга озор бермайди.
  63. Сукут — мулоҳазани ривожлантиради.
  64. Сукут — тўғри хулосага кўприк.
  65. Сукут — ақлга муҳит яратади.
  66. Сукут — фикрларни софлайди.
  67. Сукут — доноликнинг айни белгиси.
  68. Сукут — илҳомнинг меҳмони.
  69. Сукут — онгга ором.
  70. Сукут — тўғри қарорлар манбаи.
  71. Сукут — изланишга чорлов.
  72. Сукут — хаёл чизиғини тўғрилайди.
  73. Сукут — фикрлар парисини очади.
  74. Сукут — оламни янгича кўрсатади.
  75. Сукут — қарорларни пухта қилади.
  76. Сукут — беқарорни барқарорга айлантиради.
  77. Сукут — фикрнинг фойдасини оширади.
  78. Сукут — мулоҳазанинг энг яхши шароити.
  79. Сукут — ақлни чиниқтиради.
  80. Сукут — фаҳмни кенгайтиради.
  81. Сукут — юрак билан ақлни яқинлаштиради.
  82. Сукут — англашга қулоқ солиш.
  83. Сукут — ҳар нарсани ўз ўрнига қўяди.
  84. Сукут — фикрни келажакка боғлайди.
  85. Сукут — қалбдаги овоз.
  86. Сукут — нутқдан олдинги устоз.
  87. Сукут — фикрни бардавом қилади.
  88. Сукут — идрокни чуқурлатади.
  89. Сукут — ҳаётни ўрганишда йўлбошчи.
  90. Сукут — илмий фикрга асос яратади.
  91. Сукут — фаҳмни нурли қилади.
  92. Сукут — фикрий салобат.
  93. Сукут — идрокдан англашга кўприк.
  94. Сукут — ақлни ислоҳ қилади.
  95. Сукут — фикрий мусаффолик.
  96. Сукут — англашни ўткирлайди.
  97. Сукут — хаёлни тартибга солади.
  98. Сукут — қалб ва ақл бирлиги.
  99. Сукут — билиш истагини кучайтиради.
  100. Сукут — фикрни тозалайди.
  101. Сукут — доно қарорнинг асоси.
  102. Сукут — тафаккурни бойитади.
  103. Сукут — руҳий ҳушёрлик белгиси.
  104. Сукут — фикрий мустақиллик.

 

 

АҚЛИЙ ФОЙДАЛАР:

  1. Ақл равшанлашади.
  2. Нуқтаи назар тозаланади.
  3. Тўғри қарор қабул қилиш осонлашади.
  4. Чалғитишлар камаяди.
  5. Фикрий аниқлик пайдо бўлади.
  6. Мантиқий фикрлаш чуқурлашади.
  7. Ижодий фикрни кучайтиради.
  8. Эҳтимолий хатоларни олдини олади.
  9. Интеллектуал салоҳиятни оширади.
  10. Хотирани яхшилайди.
  11. Сукунат ақлнинг энг яхши дориси ҳисобланади.

 

 

  1. Сукут — АҚЛ НУРИ.
  2. Сукут ақлни чархлайди.
  3. Кўп гапирган фикрлай олмас, кўп ўйлаган сўзлайди.
  4. Сукунат — тафаккурнинг онаси.
  5. Кам гапирганнинг фикри пухта бўлади.
  6. Сукунат — ақлни покловчи нур.

 

 

Сукутнинг АҚЛГА ОИД ФАЗИЛАТЛАРИ:

  1. Сукут — ақлнинг зийнати.
  2. Сукут — доноликнинг калити.
  3. Сукут — фикрлашга кенг макон яратади.
  4. Сукут — хулоса чиқаришни равшан қилади.
  5. Сукут — илмий мулоҳазанинг асоси.
  6. Сукут — фикрни тарангликдан халос қилади.
  7. Сукут — ҳар бир сўзни ўлчаб айтишга ўргатади.
  8. Сукут — ақлни чалғитувчи омиллардан асрайди.
  9. Сукут — тафаккур чуқурлигини оширади.
  10. Сукут — англаш қобилиятини кучайтиради.

 

 

  1. Сукут — САЛОМАТЛИКНИНГ ДЎСТИ.
  2. Сукунат — юрак учун дам.
  3. Стрессни сукут енгади.
  4. Оқилона сукут — соғлиқ манбаи.
  5. Сукунат — тинч асабнинг сиридир.
  6. Қон босимини барқарорлаштиради.
  7. Асаб тизимини тинчлантиради.
  8. Юрак юкини камайтиради.
  9. Стресс гормонларини пасайтиради.
  10. Ухлашни яхшилайди.
  11. Сукунат умумий саломатликни яхшилайди.

 

 

  1. Сукут — ҚАЛБ ДАВОСИ.
  2. Сукунат — қалбнинг шифоси.
  3. Сукут қилган қалб тинчланар.
  4. Ховурсиз қалбнинг ороми — сукутдир.
  5. Хавотирни сукут ювиб юборади.
  6. Сукунат — руҳга дам олиш.
  7. Сукут — қалбга Аллоҳдан келган марҳаматдир.

 

 

  1. Сукут — ХИРАЛИКНИНГ ДАВОСИ.
  2. Сукут — ғазаб учун сув каби.
  3. Ҳовлиқма, сукут қил, ўйла.
  4. Сукунат — асабнинг ёқини ўчиради.
  5. Сукут — ғазабнинг қулфи.

 

 

  1. Сукут — НУТҚНИ ТАРОЗИЛАШ САНЪАТИ.
  2. Сукут сўзга қиймат беради.
  3. Сукут нутқни нафис қилади.
  4. Сукут — оҳангсозлик.
  5. Сукут — тўғри сўзга тайёрлов.
  6. Сукут — ҳар бир сўзнинг қадри.

 

 

  1. ОИЛАВИЙ ФОЙДАЛАР: сукут — ОИЛА МУҲИТИДА БАРАКА.
  2. Сукунат оилада меҳр ҳосил қилади.
  3. Оиладаги бараканинг сабабларидан бири.
  4. Жанжални биринчи бўлиб сукут қутқаради.
  5. Сукунат — эр-хотиннинг фаросати.
  6. Сукунат — оила муҳитининг муҳрли гавҳари.
  7. Эр-хотин муносабатларини мустаҳкамлайди.
  8. Жанжалларни олдини олади.
  9. Ота-онада вазминликни оширади.
  10. Сукунат оилавий муҳитни тотув қилади.

 

 

  1. Сукут — ИШДА ВА ИЛМДА БАРАКА.
  2. Сукунат ишда аниқлик беради.
  3. Тинглай олган раҳбар — етук раҳбар.
  4. Илм сукутдан бошланади.
  5. Сукунат — ҳар бир илмнинг башорати.

 

 

Сукутнинг КАСБИЙ ВА ИШ ФОЙДАЛАРИ:

  1. Эътиборни оширади.
  2. Касбий қарашни яхшилайди.
  3. Масъулиятни оширади.
  4. Муаммоларни ҳал қилиш осонлашади.
  5. Сукунат профессионал етукликка олиб боради.

 

 

ШАХСИЙ РИВОЖЛАНИШ ФОЙДАЛАРИ:

  1. Ўз-ўзини тарбиялайди.
  2. Иродани кучайтиради.
  3. Шахсий қийматни англатади.
  4. Сукунат инсонни чуқур фикрловчига айлантиради.
  5. Сукут — шахсий ривож йўли.
  6. Сукунат — ўз-ўзингни тинглаш.
  7. Хоҳишни сукут чинғиллатади.
  8. Сукунат — вужудни тарбиялайди.
  9. Сукунат — шахсий етукликнинг ёруғлиги.
  10. Вақтни тежайди.
  11. Ҳаёт фалсафасини чуқурлаштиради.
  12. Бошқаларга ибрат бўлади.
  13. Ҳикмат эшитишнинг энг яхши усулидир.
  14. Сукунат — доноликнинг энг чуқур белгисидир.
  15. Ақлни уйғотади.
  16. Қалбни уйғотади.

 

 

  1. Сукут — ИЛМ ВА ДОНОЛИК ЭШИГИ.
  2. Сукут эшитишни ўргатади.
  3. Сукут билишга етаклайди.
  4. Сукут — донишмандлар сиймоси.
  5. Сукут — маърифат уруғи.
  6. Сукут — ўрганиш учун энг яхши ҳолат.
  7. Сукут — яшаш фалсафаси.
  8. Сукут — ҳаётнинг гўзал услуби.
  9. Сукут — фикр ва амалнинг тарозиси.
  10. Ортиқча сўз умрни қисқартиради, сукут умрни баракали қилади.
  11. Сукут — ҳаётни чуқур ҳис қилиш санъати.

 

    Иброҳимжон домла Иномов.

 

 

 

Мақолалар