Пиёдалар йўлагини тўсиб қўйишнинг ҳукми
Cавол: Ҳозирги кунда кўп қаватли уй ва ҳовлиларга тегишли пиёдалар йўлакларини темир панжаралар қуриб, мевали дарахтлар экиб ёки гулзорлар қилиб йўлакларни тўсиб қўйиш, қурилиш молларини ҳафталаб кўчаларда қолдириш, умумий фойдаланадиган жойларни автотураргоҳ қилиб олиш холатлари кузатилмоқда. Бу ишлар оқибатида пиёдалар, хусусан мактаб ўқувчилари автомобил йўлидан юришга мажбур бўлмоқдалар, гоҳида автоҳалокатлар ҳам учраб турибди. Динимизда кўчаларни, аҳоли фойдаланадиган жойларни ўз манфаати учун тўсиб олиш мумкинми?
Жавоб: Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм.
Аҳоли фойдаланадиган жойлар, автомобил йўллари ҳамда пиёда йўлаклари барча баробар фойдаланадиган жойлар ҳисобланади. Ҳеч кимнинг уни эгаллаб олишга ҳаққи йўқ.
Ҳузайфа ибн Усайд розияллоҳу анҳудан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Ким мусулмонларга уларнинг йўлларида озор берса у одамга, уларнинг лаънати вожиб бўлиб қолади” (яъни уларни лаънатига ҳақли бўлиб қолади) деганлари ривоят қилинади (Имом Табароний ривояти).
“Баҳрур роиқ” китобида: “Бирор киши омма йўлига ҳожатхона қурса, ё сув тарновини чиқариб қўйса, ёки минора ё дўкон қурса кўчадан фойдаланувчи ҳар бир киши уни бузиб ташлашни талаб қилиш ҳаққига эга бўлади. Шамсул аимма айтадилар: Оммани йўлига ўз фойдаси учун бирор нарса қуриш, йўлдан фойдаланувчиларга зарар қилса, дуруст эмас. Бироқ йўл кенг бўлиб, ҳеч кимга зарар қилмаса, фойдаланувчилардан қаршилик ҳам бўлмаса, бу дурустдир,” дейилади.
Ҳадиси шарифларда, мусулмонларнинг йўлларидан озорни олиб ташлаш, йўловчиларга кенг шароит яратиш савобли ишлардан экани таъкидланади.
Абу Барза Асламий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Мен: “Ё Расулаллоҳ! Мени бирон ишга буюринг, шуни қилиб юрай”, дедим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Йўлдан озорни четлатинг, шу сиз учун садақа бўлади”, дедилар (Имом Бухорий “Ал-адабул-муфрад”да ривоят қилганлар).
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Йўл устидаги мусулмонларга озор берадиган бир дарахт (бута)ни кесиб ташлагани сабабли жаннатда кезиб юрган бир кишини кўрдим, деб айтдилар” (Имом Муслим ривояти).
Юқорида ўтган иборалардан қуйидаги хулосалар келиб чиқади:
Аҳоли фойдаланадиган жойларни, пиёдалар йўлакларини темир панжаралар билан беркитиб қўйиш, мевали дарахтлар экиб ёки гулзор қилиб тўсиб қўйиш ҳолатлари, автомобил йўлларида қурилиш молларини ҳафталаб қолдириш, йўловчиларга ва маҳалла аҳолисига зарар берса дуруст эмас.
Ҳеч кимга зарар бермайдиган ва бирон шахс эътироз билдирмаган ҳолатларда вақтинчалик фойдаланиб туриш мақсадида бу ишларни қилиш жоиз ҳисобланади. Лекин масъул томонлар ёки шу йўлдан фойдаланиш ҳаққига эга ҳар қандай шахснинг талаби билан бу нарсалар бартараф қилиниши лозим. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази
Халқаро форум: Исломий молия ва сукук бозорлари диққат марказида
Бугун, 16 июнь куни пойтахтимизда старт олган «Инвестициялар барқарорлиги: янги уфқлар, янги ҳамкорликлар» мавзусидаги Бешинчи Тошкент халқаро инвестиция форуми доирасида «Тошкент» залида муҳим панель сессияси бўлиб ўтди.
«Исломий молия ва сукук бозорлари: Кўрфаз капиталини ривожланаётган иқтисодиётларга йўналтириш» мавзусига бағишланган ушбу сессияда халқаро ва маҳаллий экспертлар, молиявий ташкилотлар ва давлат сектори вакиллари иштирок этди.
Бугунги кунда жаҳон исломий молия бозорининг ҳажми 3 триллион АҚШ долларидан ошиб улгурди. Сессия давомида исломий молиянинг асосий воситалари ҳисобланган сукук (исломий облигациялар), такафул (исломий суғурта) ва шариат тамойилларига мувофиқ бўлган бошқа молиявий тузилмалар ривожланаётган бозорлар, хусусан, Ўзбекистон иқтисодиёти ва инфратузилма лойиҳаларига суверен капитални жалб қилишда қандай рол ўйнаши мумкинлиги атрофлича таҳлил қилинди.
Ислом тараққиёт банкининг Ўзбекистондаги вакили Хусан Хасанов модераторлик қилган давра суҳбатида янги молиявий маҳсулотлар дизайнини яратиш, миллий қонунчилик ва тартибга солиш тизимини халқаро шариат стандартлари билан уйғунлаштириш ҳамда янги эмиссияларга институционал инвесторларнинг талабини шакллантириш масалалари муҳокама қилинди.
Панель сессиясида соҳанинг нуфузли маърузачилари, жумладан, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки раиси ўринбосари Санжар Носиров, "AD Wealth" бошқарувчи шериги Алишер Жуманов, "IMAN" бош ижрочи директори Рустам Рахматов, Руминиянинг собиқ ташқи ишлар вазири Рамона Мэнеску ҳамда Ўзбекистон иқтисодий ривожланиш жамғармаси вице-президенти Саломе Сванадзе ўз маърузалари билан иштирок этишди.
Экспертларнинг фирича, Ўзбекистонда исломий молия экотизимининг ривожланиши Кўрфаз мамлакатларидан йирик инвестиция оқимларини жалб қилиш ва мамлакатда тадбиркорлик соҳасини молиялаштиришнинг муқобил манбаларини яратишда янги уфқларни очиб беради.
Форум доирасидаги муҳокамалар ва шўъба мажлислари давом этмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
