Йўл оммага тегишли, бинобарин, унга зарар етказиш мумкин эмас. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): «Йўлга ўз ҳақини беринглар», деб марҳамат қилдилар. У зот йўловчиларнинг ҳақини эътиборга олиб, йўл ўртасида намоз ўқишдан қайтардилар, сафарларида бирор жойда тўхтаганларида бошқа йўловчиларга халақит бермаслик чора-тадбирларини кўрдилар.
Жамиятнинг саломатлигини тўлиқ таъминлашга хизмат қилувчи ҳукмларни фуқаҳолар Қуръон ва ҳадис маънолари асосида ишлаб чиқишган. Баъзи уламолар бу фиқҳий қоидаларни ўн еттита деса, бошқалари уни тўрттага қисқартиришган. Изз ибн Абдуссалом уларни иккига жамлаб, «манфаатни жалб қилиш» ва «зарарни даф этиш» қоидалари билан изоҳлаган. Айрим мутааххир уламолар буни ҳам қисқартириб: «Манфаатни жалб қилиш барча шаръий аҳкомларга асосдир, чунки зарарни қайтариш ҳам манфаатни жалб қилиш ҳисобланади», деганлар.
Йўл-танспорт ҳодисаларининг олдини олишдан мақсад ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдаларнинг ҳаёти ва саломатлигини сақлаш, автомобилларни турли талофатлардан асраш, яъни, инсоннинг жонини ва молини муҳофаза этишдир. Зеро, бундай ҳодисалар инсонларнинг ҳаётига зомин бўлиши, саломатлигига путур етказиши, шунингдек, ортиқча сарф-харажатларга олиб келиши ҳам мумкин. Йўл ҳаракати қоидалари инсон ҳаётини сақлашни таъминлашга қаратилган. Ислом шариатининг талаб ва мақсади ҳам айни шу.
Йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилмаган киши, аввало, ўзининг жону молини хатарга қўйган бўлади. Бу эса Ислом динида ҳаром амал ҳисобланади. Аллоҳ таоло айтади: «Ўзингизни ҳалокатга ташламанг» (Бақара, 195). Уламоларимиз йўл ҳаракати қоидалари Ислом шариатининг талаб ва мақсадларига хизмат қилишини, уларга ҳамоҳанг эканини таъкидлайди ва уларга амал қилишни вожиб дейишади. Шунинг учун ҳам, барча ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдалар йўл ҳаракати қоидаларига қатъий риоя қилишлари, уларга хилоф иш тутмасликлари зарур.
Динимиз аҳкомларида инсоннинг дини, жони, шаъни, ақли ва молининг ҳимояси мақсад қилинган. Зеро, умримиз мазкур нарсалар устига бино қилинган бўлиб, ўшаларнинг тўлиқ муҳофаза этилиши, дахлсизлиги, уларга нисбатан ҳар қандай тажовузнинг бартараф этилиши билан фаровон ва осойишта кечади.
Ҳасанхон
АБДУМАЖИДОВ,
Тошкент Ислом институти
4-босқич талабаси
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Фарғона вилояти туман-шаҳар бош имом-хатиблари ва отинойилари иштирокида таҳлилий йиғилиш ўтказдилар.
Йиғилишда вилоят бош имом-хатиби Убайдуллоҳ домла Абдуллаев, вилоят ҳокими ўринбосари Бурҳонжон Қўлдошев, соҳа масъуллари ва бош имом-хатиблар иштирок этиб, ҳудудда амалга оширилган хайрли ишлар ва олдинда турган долзарб вазифаларни муҳокама қилдилар.
Мажлисда Муфтий ҳазратлари сўнгги йилларда Давлатимиз Раҳбари ташаббуси билан диний-маърифий ислоҳотлар амалга оширилаётгани, янги масжидлар, Қуръон курслари ва мажмуалар барпо этилаётгани, хусусан, жорий йилда Қўқон шаҳрида “Масжидул Латиф”, Қўштепа туманида “Умар ибн Хаттоб” ҳамда Ёзёвон туманида “Ал Фарғоний” жоме масжидлари фойдаланишга топширилгани, Қўқонда янги тажвид курси иш бошлаганини алоҳида эътироф этдилар.
Йиғилишда ўтган давр мобайнида имом-хатиблар ва отинойилар томонидан 42 мингта маърифий тадбир ўтказилгани, 6 500 нафар фуқаронинг мурожаати ижобий ҳал этилгани, 6 000 нафар мигрант оилалари ҳолидан хабар олингани ҳамда 400 та ажрим ёқасидаги оила яраштирилгани ижобий баҳоланди.
Шунингдек, ҳомийлар ва имомлар ташаббуси билан эҳтиёжмандларга 3 млрд сўмлик ва мадрасаларга 136 млн сўмлик хайрия ёрдамлари кўрсатилиб, 3 та оилага янги уй қуриб берилгани мамнуният билан қайд этилди.
Шу билан бирга, Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари томонидан келгусидаги устувор вазифалар белгилаб берилди. Имом-хатибларга аҳоли орасида тарғибот-ташвиқотни кучайтириш, Мустақиллигимизнинг 35 йиллиги ва «Маҳаллада ободлик ва меҳр-саховат ойлиги» доирасида масжидларни обод қилиш топширилди.
Оилавий ажримларнинг олдини олиш ва ижтимоий тармоқларда нотиқ имом-хатиблар томонидан тайёрланган видеомаърузаларни кенг тарқатиб, ахборот маконида соғлом эътиқод муҳитини мустаҳкамлаш зарурлиги таъкидланди.
Йиғилиш якунида Муфтий ҳазратлари ҳар бир ходим ўзини шариат ходими сифатида англаб, тақво, ҳалоллик ва юксак масъулият билан халқимизга хизмат қилиши лозимлигини уқтирдилар.
Фарғона вилояти вакиллиги мутахассислари учун яратилган шароитлар ҳам кўздан кечирилди
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати