700 та китоб ёзган олим
Жалолиддин Суютий (849-911)
Олимнинг тўлиқ исми Абдураҳмон ибн Абу Бакр Жалолиддин бўлиб, она диёрлари бўлмиш Мисрнинг жанубидаги Асют шаҳрига нисбат берилиб, Суютий деб номланди.
Ҳадис, тафсир, тилшунослик, тарих, адабиёт, фиқҳ ва бошқа кўплаб илм соҳаларининг моҳир билимдони бўлган қомусий олимлардан саналади. Ҳижрий 849 (милодий 1445) йилда Қоҳирада туғилди ва шу шаҳарда ўсиб-улғайди.
Имом Суютий Шом, Ҳижоз, Яман, Ҳиндистон ҳамда Ғарбий Африканинг бир қатор мамлакатларига сафар қилди. Мисрда бир қанча нуфузли мансабларда фаолият кўрсатган. 40 ёшида барча мансаблардан воз кечиб, қолган умрини китоб ёзишга бағишлади. Бутун умри давомида 600 га яқин китоб ёзгани ривоят қилинган. Мисрлик машҳур профессор Аҳмад Шарқовий ўзининг "Жалол Суютий кутубхонаси" китобида алломанинг ёзган асарлари 725 тага етишини қайд этган.
Олимнинг машҳур асарлари:
- “Ал-жомеъ ал-кабир фий аҳадийсин Назийр ал-Башийр”;
- “Ал-жомеъ ас-сағир фий аҳадийсин Назийр ал-Башийр”;
- “Ал-итқон фий улумил Қуръон”;
- “Ад-дуррул мансур фит тафсир би-л-маъсур”;
- “Танвирул ҳаваалик фий шарҳи Муваттоил Имами Малик”;
- “Ал-хосоису вал-муъжизот ан-Набавийя”;
- “Табақот ал-ҳуффоз”;
- “Табақот ал-муфассирин”;
- “Буғятул вуъот фий табақот ал-луғавиййин ван-нуҳот”;
- “Ал-фарийда алфия фин-наҳв”;
- “Алфия фий мусталаҳил ҳадис”;
- “Ал-лаолиул маснуъа фил аҳадисил мавзуъа”;
- “Тафсирул Жалолайн”. Ушбу тафсир Жалолиддин Маҳаллий билан ҳамкорликда ёзилган.
Бундан ташқари бир қанча шеърий девонлари ҳам бўлган. Аллома Жалолиддин Суютий ҳижрий 911 (милодий 1505) йилда Қоҳирада вафот этган.
Муфтий Иброҳим Десаи раҳимаҳуллоҳнинг "Ҳадис илмига кириш" китобидан олинди.
Ўзбекистонда вақф тизимини ривожлантириш истиқболлари муҳокама қилинди
Шу йилнинг 3 август куни Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмитаси, БМТ Тараққиёт дастури ва Ислом тараққиёт банки ҳамкорлигида “Ўзбекистонда вақф тизимини ривожлантириш: имкониятлар ва қийинчиликлар” мавзусида давра суҳбати ташкил этилди. Унда мутахассислар томонидан ишлаб чиқилган Ўзбекистонда вақф тизимини жорий этиш концепциясининг натижалари ва тавсиялари тақдим этилиб, атрофлича муҳокама қилинди.
Давра суҳбатида қатор давлат, нодавлат ва диний-маърифий ташкилотлар вакиллари, жумладан, Ўзбекистон мусулмонлари идораси, “ВАҚФ” хайрия жамоат фонди, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги, Иқтисодиёт ва молия, Адлия ҳамда Маданият вазирликлари, Марказий банк, Солиқ қўмитаси ва Савдо-саноат палатаси масъуллари, шунингдек, Ўзбекистон халқаро ислом академияси ва Тошкент ислом институти устозлари ҳамда ислом молияси йўналишида фаолият юритаётган консалтинг компаниялари вакиллари иштирок этди.
Ислом ижтимоий молиясининг муҳим воситаси бўлган вақф тарихан ижтимоий фаровонлик ва жамият ривожини таъминлашнинг муҳим институционал механизми бўлиб хизмат қилган. Замонавий шароитда у барқарор ривожланишга улкан ҳисса қўшувчи тизим сифатида эътироф этилмоқда. Жаҳон банки, Халқаро ислом молия таълими маркази (INCEIF) ва Халқаро ислом молияси шариат тадқиқот академияси (ISRA)нинг ҳамкорликдаги ҳисоботига кўра, бугунги кунда глобал вақф активларининг қиймати 100 миллиарддан 1 триллион АҚШ долларигача баҳоланмоқда.
Тадбир давомида соҳа мутахассислари томонидан қатор долзарб мавзуларда маърузалар қилинди. Хусусан, ислом молияси бўйича халқаро эксперт, доктор Аълам Асадов “Вақфнинг асосий тамойиллари, барқарор ривожланиш ва халқаро илғор тажриба” мавзусида ҳамда БМТТД эксперти, доктор Ихтиёржон Тўрабоев “Ўзбекистондаги ҳозирги вақф тизимининг ҳолати: асосий камчиликлар ва таркибий муаммолар” мавзусида тақдимот қилишди. Тақдимотлар якунида “Ал-Муомалат” компанияси раҳбари Искандар Турсунов, “Мезон кенгаши” директори Музаффар Хусниддинов ҳамда “Islamic Business and Finance” (IsBF) таъсисчиси Жаҳонгир Имамназаровлар тизимни ривожлантириш бўйича ўзларининг амалий таклиф ва мулоҳазаларини ўртоқлашди.
Хулоса қилиб айтганда, мазкур тадбир манфаатдор томонлар учун Ўзбекистонда тизимли вақф механизмини жорий этишнинг тегишли ҳуқуқий, меъёрий ва институционал базасини ишлаб чиқиш бўйича муҳим муҳокама майдони бўлиб хизмат қилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
