Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Iyul, 2026   |   2 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:23
Quyosh
04:58
Peshin
12:34
Asr
17:40
Shom
19:58
Xufton
21:31
Bismillah
16 Iyul, 2026, 2 Safar, 1448

Quddusdagi vaziyat bo'yicha O'zbekiston musulmonlari idorasi munosabati

20.05.2021   5877   7 min.
Quddusdagi vaziyat bo'yicha  O'zbekiston musulmonlari idorasi munosabati

 

 Bismillahir Rohmanir Rohiym.

Alloh taologa beadad hamdu sanolar, Hazrati Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga

behisob salavotu salomlarimiz bo'lsin.

 

Tinchlik buyuk ne'mat, inson hayotining birlamchi sharti. Shuning uchun ham qadimdan barcha xalqlar tinchlikni asrash uchun moli-yu joni bilan kurashib kelgan. Ammo voqelik tinchlikni ko'plab mamlakatlar uchun hali hanuz orzu bo'lib qolayotganini ko'rsatmoqda. Hozirda mamlakatlar osoyishtaligiga raxna soluvchi omillar turlicha, davlatlar o'rtasidagi nizoli vaziyatlar, milliy va etnik qarama-qashiliklar va hakozo.

Bugungi kunda dunyoning ayrim davlatlari amalga oshirayotgan turli niqoblar ostidagi zo'ravonlik, qo'poruvchilik va bosqinchilikka asoslangan hatti-harakatlar hech bir me'yorga to'g'ri kelmaydi. Davlatlar va xalqlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning umume'tirof etilgan umuminsoniy qoidalar va xalqaro huquqiy normalar asosida tashkil etilishi tinchlik va barqarorlikning eng muhim shartidir.

Bugungi tahlikali davrdagi shunday holatlar har bir aqli raso kishidan doimo ogohlik va xushyorlikni, sodir bo'layotgan hodisalarga ziyrak ko'z bilan qarashni talab etadi.

Tinchlik, omonlik va xotirjamlik shunchalik ulug' ne'matki, uning qadrini faqatgina shu ne'matdan, Hudo saqlasinki, mahrum bo'lganlargina to'liq anglaydi.

Kim o'lur holatga etsa, ul bilur jon qadrini.

Yo'qsa, shinam ko'chalarda bamaylixotir yurish qayoqda? Ona-Vatan bo'ylab hatto yarim kechada bo'ladimi, o'z qishlog'idami, yurtining xohlagan go'shasida bo'ladimi hadiksiz yurish qayoqda edi?

 Bu bebaho ne'matning ulug'ligidanki, hazrat Payg'ambarimiz sallallohu alayhi va sallam  hadisi shariflarida qayta-qayta ta'kidlaganlar. Anas ibn Molik raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Nabiy sallalohu alayhi va sallamning huzurlariga bir kishi kelib:

‒  Ey, Allohning Rasuli, duolarning qay biri afzalroq? –  deb so'radi.

–  Parvardigoringdan dunyo va oxiratda afv va ofiyat(tinchlik, xotirjamlik)ni so'ra, – javob berdilar janob Sarvari koinot sallalohu alayhi va sallam.

Ikkinchi kuni kelib yana:

–  Ey, Allohning Rasuli, duolarning qay biri afzalroq? –  deb so'radi.

–  Parvardigoringdan dunyo va oxiratda afv va ofiyat(tinchlik, xotirjamlik)ni so'ra, – javob berdilar yana.

Uchinchi kuni kelib yana:

–  Ey, Allohning payg'ambari, duolarning qay biri afzalroq? –  deb so'radi.

–  Parvardigoringdan dunyo va oxiratda afv va ofiyat(tinchlik, xotirjamlik)ni so'rayver. Bas  qachonki senga dunyo va oxiratda afv va ofiyat berilsa, batahqiq najot topibsan – javob berdilar janob Sarvari koinot sallalohu alayhi va sallam (Imom Termiziy rivoyati).

Shu kunlarda O'zbekiston musulmonlari idorasi Sharqiy Quddusdagi mo'min-musulmonlar uchun eng tabarruk mintaqada notinchliklar davom etayotganidan jiddiy tashvishdadir.

Jahon hamjamiyati Falastin-Isroil muammosini xalqaro huquq normalariga muvofiq, tinch yo'l bilan hal etilishi zarurligini bot-bot ta'kidlamoqda. Zero, Islom dini – avvalo, tinchlik va do'stlikka, ahillik va birdamlikka hamda bag'rikenglikka da'vat etadi.

Al-Aqso masjidi Islom dini manbalarida keltirilgan uch muqaddas masjiddan biridir. Hazrati Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytganlarki: “Ulovlar faqat uchta masjid tomongagina jihozlanadi: Masjidi Harom, mening ushbu masjidim va Masjidi Aqso”.

Quddus shahrida joylashgan muqaddas makon – Masjidi Aqso yoxud Baytul Maqdis Makkadagi Masjidul Haromdan keyin qurilgan eng qadimgi masjid. Ushbu tabarruk maskanlar mo'min-musulmonlar uchun doimo azizu mukarramdir.

Hazrati Rasululloh sollallohu alayhi vasallam namozni avval Masjidul Aqso tomonga yuzlanib o'qidilar. O'n uch yillik Makka davri to'liq shunday o'tdi. Madina shahriga hijrat qilganlaridan keyin ham mazkur masjid qiblalikda davom etdi. Faqat o'n olti oy o'tibgina qibla Makka shahridagi Haram tomon o'zgardi.

Manbalarda qayd etilishiga ko'ra, uni Odam alayhissalom barpo etgan. Zamonlar o'tib esa Ibrohim alayhissalom uni qayta tiklagan. Keyin Ishoq va Yoqub alayhissalomlar unga mas'ul bo'ldilar. So'ng Sulaymon alayhissalom tomonidan masjid yangidan qad rostlab hozirgi ko'rinishga keldi.

Isro kechasi Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamni Makka shahridan Quddusga – Aqso masjidiga sayr ettirdi. Bu haqida: “O'z bandasini tunda Masjidi Haromdan atrofini barakotli qilib qo'yganimiz Masjidi Aqsoga oyatlarimizni unga ko'rsatish uchun sayr ettirgan Zot (o'ziga noloyiq sifatlardan) pokdir” (Isro, 1).

Isro kechasi Nabiy alayhissalom Makkadagi Masjidi Haromdan chiqib, farishta Jabroil alayhissalom bilan Quddus shahriga bordilar. Masjidi Aqsoda barcha payg'ambarlarga imomlik qilib namoz o'qib berdilar.

Demak, Masjidul Aqso Islom dinining shior makonlaridan biri, ikki qiblaning birinchisi, uchta asosiy masjidlar sirasidan, musulmonlarga tegishli muborak maskan. O'z navbatida ushbu mintaqada boshqa din vakillari uchun ham tabarruk hisoblangan ziyoratgohlar mavjud. Shunday ekan mintaqada zo'ravonlik, jabru sitamga chek qo'yilishi hamda bundan buyon shafqatsizlik va qon to'kilishiga yo'l qo'ymaslik juda ham muhim hisoblanadi.

Zero, Islom dini insonlarga ozor berishdan qaytaradi. Nafaqat inson zotiga, balki, chumoliga ham ozor berish, hattoki, aziyat beruvchi biror so'z aytishdan ham qaytaradi.

O'zbekiston musulmonlari idorasi hozirgi qaltis vaziyatda davlatlar, millatlar va elatlar o'rtasidagi nizolarni tinch yo'l bilan hal etish eng to'g'ri yo'l, deb hisoblaydi. Ayni vaqtda, mo'min-musulmonlarni mavjud voqelikni Quddusdagi vaziyat bilan bog'lagan holda noo'rin bahs-munozaralar, ixtilof va tushunmovchiliklar keltirib chiqarishga, noto'g'ri xatti-harakatlarga da'vat qilayotgan fitnalardan ehtiyot bo'lishga chaqiramiz.

Ta'kidlash joizki, Sharqiy Quddusdagi notinch vaziyat barchamizning dillarimizni og'ritdi, ruhoniyatimizni mahzun qildi. Bunday paytlarda mo'minning mo'mindagi haqqi duo qilishdir. Zero, duo najot va qalqondir. Yaratgan Parvardigordan iltijo qilib so'raymizki, butun dunyo, xususan musulmon olamida tinchlik va ofiyatni barqaror etsin, Yer yuzidagi barcha mo'min-musulmonlarga omonlik, nusrat va qalblariga sakinat ato etsin.

 

O'zbekiston musulmonlari idorasi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Jazirama issiq kunlarda sog‘liqni saqlash bo‘yicha tavsiyalar

16.07.2026   538   3 min.
Jazirama issiq kunlarda sog‘liqni saqlash bo‘yicha tavsiyalar

Hozirgi chilla davrining jazirama kunlarida sog‘liqni asrash uchun quyidagi tavsiyalarga amal qiling.

Jaziramadan saqlanish uchun ko‘proq suv iching, soya-salqin joylarda bo‘ling va yengil kiyimlar kiying. Quyosh nurlari tik tushadigan vaqtda ko‘chaga chiqmaslikka harakat qiling, yog‘li va og‘ir taomlar o‘rniga yengil ovqatlarni tanlang. Och rangli, tabiiy matolardan tikilgan kiyimlar kiyish tavsiya etiladi.

Issiq kunlarda quyidagi qoidalarga amal qiling:

Suv ichish

  • Chanqamasangiz ham har soatda oz-ozdan, taxminan 1 stakandan suv iching. Suv juda muzdek bo‘lmasligi kerak.
  • Bir kunda o‘rtacha 2,5-3 litr oddiy suv iste’mol qilish tavsiya etiladi.
  • Ayron, limonli, yalpizli suv va ko‘k choy kabi salqin ichimliklar ham foydali.

Eslatma: Arterial qon bosimi past (gipotoniya) bo‘lgan kishilarga juda sovuq ko‘k choy ichish tavsiya etilmaydi, chunki u qon bosimini yanada pasaytirishi mumkin.

  • Nordon mevalardan tayyorlangan kompotlarga shakar o‘rniga oz miqdorda novvot qo‘shish ichimlikning ta’mini yaxshilaydi, quvvat beradi, ovqat hazm qilish tizimini tinchlantirishga yordam beradi.
  • Gazlangan shirin ichimliklar va energetik ichimliklarni iste’mol qilish tavsiya etilmaydi, chunki ular organizmning yanada suvsizlanishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Yengil kiyining

  • Och rangli, keng va tabiiy matolardan tikilgan kiyimlar kiyishga harakat qiling. Bunday kiyimlar tananing qizib ketishini kamaytiradi.

Bosh va ko‘zlarni himoya qiling

  • Tashqariga chiqqanda albatta bosh kiyim (kepka, shlyapa yoki panama) kiying.
  • Ko‘zlarni ultrabinafsha nurlaridan himoya qilish uchun quyosh ko‘zoynagidan foydalaning.
  • Imkon bo‘lsa, soyabondan ham foydalaning.

Soyada yuring

  • Kunning eng issiq vaqti — soat 11:00 dan 17:00 gacha — to‘g‘ridan to‘g‘ri quyosh nurlari ostida yurmaslikka harakat qiling.

To‘g‘ri ovqatlaning

  • Yog‘li va og‘ir taomlar o‘rniga yengil sho‘rvalar, sabzavot va mevalar, ayron hamda sut mahsulotlarini iste’mol qiling.

Uyni salqin saqlang

  • Ertalab va kechqurun derazalarni ochib xonani shamollating.
  • Kunduzi esa deraza va pardalarni yopib, xonaning qizib ketishining oldini oling.

Quyoshdan himoyalaning

  • Ko‘chaga chiqishdan oldin ochiq teri qismlariga SPF himoya darajasiga ega bo‘lgan quyoshdan himoyalovchi krem surting.

Bolalar va nabiralarga alohida e’tibor bering

  • Ularning kiyimi yengil va tabiiy matodan bo‘lishiga ahamiyat bering.
  • Bolalarga tez-tez suv ichish kerakligini tushuntiring va buni nazorat qiling.
  • Sog‘lom ovqatlanishga odatlantiring. Ayniqsa, chips, gazlangan shirin ichimliklar va boshqa zararli mahsulotlarni iste’mol qilmasliklarini tushuntiring.

Agar to‘garaklarga borishsa, o‘zlari bilan olib ketishlari uchun quyidagilarni tayyorlab berish mumkin:

  • Kepakli nondan tayyorlangan, pishloq yoki tovuq filesi qo‘shilgan sog‘lom buterbrodlar.
  • Issiq havoda tez buziladigan kolbasa va mayonezdan foydalanmang.
  • Yuvilgan meva va sabzavotlar (olma, nok, banan, sabzi, bodring). Ular chanqoqni bosadi va vitaminlarga boy.
  • Yuvilib quritilgan quruq mevalar, bodom, yong‘oq, mag‘iz, turshak va novvot bo‘laklari quvvat beradi, miya faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi hamda issiqda tez buzilmaydi.
  • Bolaning sumkasida doimo toza, gazlanmagan va xona haroratidagi suv bo‘lishi shart.

O‘zingizni va oila a’zolaringizni ehtiyot qiling. Sog‘lig‘ingizga befarq bo‘lmang!

Nargiza TUYCHIYEVA,
O‘MI hamshirasi.

Jazirama issiq kunlarda sog‘liqni saqlash bo‘yicha tavsiyalar
Maqolalar