Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Mart, 2026   |   6 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:58
Quyosh
06:17
Peshin
12:34
Asr
16:51
Shom
18:45
Xufton
19:58
Bismillah
26 Mart, 2026, 6 Shavvol, 1447

Vatan va uning himoyasi

14.01.2021   2554   5 min.
Vatan va uning himoyasi

Bashariyat  o'z  erini  undagi  narsalari  bilan,  garchi  u  hech  kim yashamaydigan  cho'l  bolsa  ham  yaxshi  ko'raveradi. Vatanni  sevish  –  yurakka  singib  ketgan,  insonni  unda  bo'lganida  xotirjam, yiroq  ketganida  talpinadigan,  hujum  qilganida  asraydigan  va  kamsitilganida g'azablanadigan  qilib  qo'yuvchi  tuyg'udir.   Qur'oni  karimda Vatan  so'zi  (o'rin,  joy  ma'nosida) bir erda kelgan:

 

لقد نصركم الله في مواطن كثيرة

 

 “Batahqiq Alloh sizlarga  ko'p joylarda  nusrat berdi.”(Tavba surasi, 25-oyat).

To'g'ri,  bu  so'z  biz  o'rganayotgan    vatan  ma'nosini  to'liq  anglatmaydi.  Biroq, Qur'oni  karimda  Vatan  haqida  biror  og'iz  so'z  aytilmagan  ekan  deyish  noto'g'ri. Chunki  Kalomi  sharifda  insonning  turar  manzili  –  Vatanini:  hovli,  qishloq,  shahar, diyor  va  er  ko'rinishida  zikr  qilgan.  Inson  dunyoga  kelarkan  mana  shu  joylarda beshak  qo'nim  topib,  ularni  Vatan  tutib  hayot  kechiradi.

Vatan  arabcha  bo'lgani  uchun  uning asl ma'nosini  bilishda mo''tabar arab  lug'atlari hamda  zamonaviy qomuslarga murojaat qildik. Va  barchasida  bir  xil  ma'no  kelganiga  guvoh  bo'ldik. Vatan so'zi: Insonning  hox  u  erda  tug'ilgan  yoki  tug'ilmagan  bo'lsin  istiqomat qiladigan  va maskan tutgan  eri sifatida ifodalangan. Vatan so'zining iste'lohdagi  ma'nosi: Bir jamoa  insonlar uning fuqaroligini olib,  hox  u  erda  tug'ilgan  yoki  tug'ilmagan  bo'lsin,  unga  mansub  bo'lib,  mustaqil, jamoaviy  tarzda yashaydigan,  o'z chegarasiga  ega Davlatga Vatan  deb  aytiladi.

Shunday ulug' va qadrli maskanni sevish hamda, uning tinchligini asrab himoya qilish har birimizning burchimizdir.

Bu ishimiz ham besamar qolmaydi.

عن عبد الله بن عباس رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (عَيْنَانِ لَا تَمَسُّهُمَا النَّارُ: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ الله، وَعَيْنٌ بَاتَتْ تَحْرُسُ فِي سَبِيلِ الله) رواه الترمذي

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Ikki ko'zni hargiz (do'zax) o't tutmaydi— Alloh taolodan qo'rqib yig'lagan ko'z va Alloh taoloning yo'lida musulmonlarni qo'riqlab, tong ottirgan ko'z", deganlarini eshitdim (Imom Termiziy rivoyati).

عن ابن عمر رضي الله عنهما: أن النبي صلى الله عليه و سلم قال: (ألا أنبئكم بليلة أفضل من ليلة القدر حارس حرس في أرض خوف لعله أن لا يرجع إلى أهله).

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Sizlarga Laylatul qadrdan afzal kecha haqida xabar beraymi? —U ahliga qaytmaslik ehtimoli bor, xavf erida posbonlik qilgan qo'riqchidir", dedilar (Imom Hokim “Mustadrok”da rivoyat qilgan).

عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “موقف ساعة في سبيل الله خير من قيام ليلة القدر عند الحجر الأسود”. أخرجه ابن حبان وغيره،

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Alloh taoloning yo'lida biroz turish, Hajarul asvadning yonida Laylatul qadrni qoim qilishdan afzaldir", dedilar (Ibn Hibbon va boshqalar rivoyat qilgan).

Musulmonlarning qonlari, yurtlari va mol-jonlarini saqlash uchun uxlamay tong ottirgan kishiga shunday yuksak daraja berilar ekan. Laylatul qadr kechasini qoim qilib, uxlamay bedor o'tkazsa beriladigan foyda o'sha odamning o'ziga bo'ladi. Agar u hajarul asvadning yonida bo'lsachi.

Buni ko'ring-da! Laylatul qadr qanday ulug' kecha? Lekin, jamiyatning xizmati, tinchlik, omonlik yo'lida bedor o'tkazgan kecha Laylatul qadrdan ham afzal hisoblanar ekan. Mana shu yuqoridagi hadislarning dalili e'tiboridan Vatan himoyasi qanday ulug' amal ekanini bilib oldik!

MuhammadYunusMuhammadMusoo'g'li,

Mir Arab Oliy madrasa talabasi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

“Tuyaga boqmaydilarmi?” – Qur’on chorlagan tafakkur

26.03.2026   1489   3 min.
“Tuyaga boqmaydilarmi?” – Qur’on chorlagan tafakkur

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Iymon va tafakkur

 

      Doktor Zag‘lul Najjor shunday deydi:

“Ramazon oyi kirib kelganda inson o‘z nafsi bilan bir lahza to‘xtab, fikr yuritishi va tafakkur qilishi kerak. Chunki har bir Ramazon – Qur’oni karim bilan yangi sayohatdir. Men odatda bir sura yoki bir nechta oyatni tanlab, uning ma’nolari haqida chuqur o‘ylayman, sirlarini anglashga harakat qilaman.

Bu yil esa mening e’tiborimni bir oyati karima o‘ziga tortdi. U qalbimni larzaga soldi va Yaratgan Zotning buyuk qudratini yanada chuqur his qildirdi. Ushbu oyati karima insonni faqat qarashga emas, balki chuqur tafakkur qilishga chorlaydi.

Alloh taolo shunday marhamat qiladi:

“Axir ular tuyalarga qarab, qanday yaratilganiga boqmaydilarmi – u qanday yaratilgan?(G‘oshiya surasi, 17–oyat).

Tuya – yer yuzini kezuvchi ajoyib mo‘jizakor hayvonlardan biridir. Keling, uning ba’zi hayratlanarli xususiyatlari haqida mulohaza qilaylik.

Tuya sho‘r suvni ham ichishi mumkin. Ammo shunga qaramay, uning tanasidagi muvozanat buzilmaydi. Chunki uning buyraklari juda mukammal tozalash tizimi kabi ishlaydi: suvni tuzdan ajratib, tanasiga toza holda yetkazadi.

Tuya qattiq tikanlarni ham bemalol iste’mol qila oladi. Bu esa uning og‘zi va hazm tizimi o‘ziga xos tarzda yaratilgani bilan bog‘liq. Shu sababli tikanlar unga zarar yetkazmaydi.

Tuyaning ko‘zlari ham juda ajoyib tarzda yaratilgan. Unda ikki xil qovoq bor: biri oddiy qovoq, ikkinchisi esa shaffof pardaga o‘xshaydi. Qum bo‘roni paytida shu shaffof qovoq yopilib, tuya yo‘lini ko‘rishda davom etadi, ammo ko‘ziga bir dona qum ham kirmaydi.

Uning yana bir ajoyib xususiyati - tanasi haroratini muhitga moslashtira olishidir. Sovuq joyda haroratini ko‘taradi, juda issiq sahroda esa pasaytiradi. Bu darajadagi moslashuv boshqa ayrim jonzotlarda uchramaydi.

Shuning uchun Qur’on karimda: Ular tuyaga qaramaydilarmi u qanday yaratilgan? – deya tafakkurga chaqiriladi.

Bir oz diqqat bilan qaragan inson ushbu maxluqning har bir a’zosida Allohning qudrati namoyon ekanini ko‘radi. Go‘yoki uning har bir hujayrasi: “Bu Allohning yaratishidir”, deb guvohlik berayotgandek.

Olimlar aytadilarki, ushbu oyati karimada Alloh taolo inson e’tiborini tuya yaratilishidagi sirlarga qaratmoqda. Chunki unda tafakkur qilgan inson uchun tavhid (Allohni yagona deb e’tiqod qilish) ga eltuvchi dalillar va ilohiy qudratning belgilarini ko‘rish mumkin.

Haqiqiy ilm ahllari shuni ta’kidlashadi: tuya yaratilishi haqida tafakkur qilgan inson Qur’on karim tabiatiga bekorga ishora qilmaganini anglaydi. U inson aqlini oddiydek ko‘ringan, ammo ajoyib yaratilgan maxluqotlar orqali Alloh taoloning qudratini anglashga chaqirmoqda:

 “Ey Robbim, Sen naqadar buyuksan!
 Kitobingdagi har bir oyat – nur,
yaratgan har bir maxluqing
– dalil,
va har bir tafakkur
iymon eshiklaridan birini ochadi.

                                 Ilyosxon Ahmedov tarjimasi.

 

Maqolalar