Bugun dunyoda shiddat bilan tarqalayotgan yuqumli kasallikdan xabaringiz bor. Shubhasiz, bu narsalarning barchasi Alloh taoloning buyuk hikmatidan, cheksiz qudratidan dalolatdir. Bu jarayon bandalar Allohga qaytishi uchun bir imtihon va sinovdir. Alloh taolo Kalomi majidida “Biz, albatta, sizlarni qo‘rquv, ochlik bilan, mol-jon va mevalarga nuqson yetkazish bilan sinab ko‘ramiz”, deb bayon qilgan. Bandaning vazifasi doimo Alloh taolo bilan bog‘liq bo‘lishdir. Chunki foyda yetkazuvchi ham, zararni daf qiluvchi ham u Zot subhanahu va taolodir. Shuning uchun insonlar Alloh taologa bo‘lgan ishonchlari mustahkam bo‘lishi, Uning qazo va qadariga imon keltirishi, doimo Uning o‘ziga tazarruda bo‘lishi, O‘ziga tavakkal qilishi kerak. Yana bu dardu vabolarni musulmonlardan uzoq qilishini so‘rab Uning o‘ziga duo qilish lozim.
Saudiya Arabistoni Podshohligi, ikki masjid xodimi podshoh hazratlari, valiy ahd janoblari boshchiliklarida bu yomon kasalliklar bu yurtlarda va boshqa musulmon o‘lkalarda tarqalishining oldini olish yo‘lida ehtiyot choralarini ko‘rdi. Shubhasiz, bu tadbirlar ehtiyot choralari bo‘lib, muborak yurt hukumatining Ikki Haram, umrachi va ziyoratchilar xizmatiga bo‘lgan katta e’tibor namunasidir. Alloh taoloning taqdiriga imon keltirgan holda, bosiqlik bilan xavotir va qo‘rquvga berilmasdan, faqat Alloh taoloning rizoligidan umidvor bo‘lib, ehtiyot chorasini qo‘lladi. Zero, sabablarni amalga oshirish shariatimizda kelgan amaldir.
Bu mamlakat tomonidan amalga oshirilgan ehtiyot choralari, shariat qoidalariga muvofiqdir. Jumladan, “amallar niyatlarga ko‘radir”, “qiyinchilik yengillatishni olib keladi”, “zararni daf qilish”, “buzg‘unchilikning oldini olish va kamaytirish”, “manfaatlarni jalb qilish va mukammal qilish”, “yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammo eshigini yopish”, “daf qilish yuzaga kelgandan keyin bartaraf qilishdan afzal”, “oldini olish davolashdan afzal” kabi mashhur qoidalarga muvofiqdir.
Ushbu butun dunyoda tarqalib ketgan vaboning oldini olish, yo‘lini to‘sish maqsadida joriy qilingan muborak chora-tadbirlar doirasida vaqtinchalik Harami sharifni dezinfeksiya qilish va tozalash uchun kechasi yopishga qaror qilindi va tavof maydoniga tushish hamda sa’y yo‘laklaridan foydalanish to‘xtatildi.
Bu tadbirlar vaqtincha, Allohga hamd bo‘lsin, tez kunlarda insha Alloh barcha ishlar o‘z yo‘liga tushib ketadi. Bu ehtiyot choralarini Islom shariati ham taqozo qiladi. Zero, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam sabablarni joriy qilishga buyurganlar. Jang vaqtida sovutlarini kiyganlar. Yana aytganlarki, “Agar biror joyda vabo bor ekanini eshitgan bo‘lsangiz, u yerga kirmangiz. Agar vabo siz turgan joyga kelib qolsa, u yerdan chiqmangiz”, deb buyurganlar. U zot sollallohu alayhi va sallam moxov tekkan odamdan xuddi sherdan qochgandek qochishga amr etganlar. Demak, tibbiy karantin va ehtiyot choralari shariatda kelgan ishlardan ekan. Ushbu muborak mamlakat aqida va shariat, Ikki Haram xizmati davlatidir. Shuning uchun bu davlat o‘sha kasallikning muborak Haramda va haram ziyoratchilariga tarqalishining oldini olish, ehtiyot choralarini ko‘rishi bag‘oyat o‘rinlidir. Umid qilamizki, bu uzoqqa cho‘zilmaydi.
Masjid al-Harom va Masjid an-Nabaviy ishlari bosh hay’ati xavfsizlik, sog‘liqni saqlash tashkilotlari bilan hamkorlikda ehtiyot choralarini ko‘rish bo‘yicha bir qancha xayrli ishlarni amalga oshirdi. Shuning uchun muhtaram musulmon qardoshlar, Allohning marhamati bilan bu dardning tarqalishining oldini olish, ehtiyotkorlik choralari samarasini oshirish uchun biz mas’ul tashkilotlar bilan o‘zaro hamkorlik qilishimiz, rahbariyatdan berilayotgan ko‘rsatmalarga amal qilishimiz zarur. Bu ko‘rsatmalar rahbariyatning bizga bo‘lgan e’tibori va g‘amxo‘rligidandir. Alloh ularni musulmonlar manfaatiga, xususan Alloh taoloning umrachi, ziyoratchi mehmonlari manfaatiga xizmat qilishga muvaffaq etsin.
Alloh taolodan go‘zal ismlari, oliy sifatlari ila so‘raymiz, yurtlarimizni, musulmonlar yurtlarini har qanday bedavo dardlar va kasalliklardan O‘z fazli va karami bilan panohida asrasin. Alloh taolodan so‘raymiz, bizdan qimmatchilik, vabo va oshkoru maxfiy fitnalarni ko‘tarsin. Bizlarni pesdan, telbalikdan, moxovdan, korona va yomon kasalliklardan saqlasin. Zero, U buni berishga loyiq va qodir zotdir. Alloh taolodan xotirjamlik, omonlik va barqarorlikni davomli qilishini so‘raymiz.
Muhtaram musulmonlar bu barcha ehtiyot choralari sizlarning salomatligingiz va xavfsizligingiz uchundir. Islom shariati dinni saqlash, jon, aql, mol va obro‘ni saqlashga buyurgan. Shaksiz, musulmonlar jonini saqlash, ularning tanlarini asrash musaffo Islom shariatining talablaridandir.
Biz bu choralarga amal qilishimiz, aslo xavotirga tushmasligimiz, to Alloh taolo yengillik berguniga qadar, sobit turishimiz lozim.
Shu o‘rinda hammamiz bilishimiz va esda tutishimiz kerak bo‘lgan bir masala bor. U ham bo‘lsa, hech jazavaga tushmaslik, hecham xavotirga berilmaslik, balki xotirjam bo‘lishimiz lozim. Chunki, musulmonlar ikki Haramda butun bir uyg‘unlik, rohatda, xotirjamlikda yashamoqdalar, Allohga hamd bo‘lsin! Bularning barchasi avvalo Allohning fazlidan, qolaversa, to‘g‘ri yo‘ldan yuruvchi rahbariyatning dono tadbirlari natijasidir. Bu tadbirlar bu muborak diyorlarda, ziyoratchilarga bunday yomon kasallik va vabolar tarqalmasligi uchun ko‘rilmoqda.
Biz ma’lumotlarni to‘g‘ri manbalardan olishimiz kerak. Ba’za badniyatlar tarqatayotgan turli mish-mish, yolg‘on, uydirma va vahimalarga quloq solmasligimiz kerak. Alloh taolo biz va sizlarga o‘zining ne’matlarini davomli qilsin, O‘zining fazli bilan bizdan turli fitnalar va yomonliklarni daf qilsin. U buni berishga loyiq va qodir zotdir. Ey Alloh, Sendan biz va barcha musulmonlardan har qanday dard, balo, yomonlik va qo‘rqinchni ko‘tarishingni so‘raymiz, yo Zal-jalol val-ikrom, ey quvvat va qudrat sohibi! Va axiru da’vana anil-hamdu lillahi rabbil-olamin. Va sallallohu va sallama va baraka ala sayyidina Muhammadin va ala alihi va as'habihi ajma’iyn.
Vassalamu alaykum va rahmatullohi va barakotuh!
Makka shahridagi Harami sharif masjidi imom-xatibi Abdurahmon as-Sudaysning 2020 yil 8 mart kungi hufton namozidan so‘ng nutqini arab tilidan Abduhakim Aripov tarjima qildi.
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati