24 yanvar kuni muhtaram Prezidentimizning Oliy Majlisga Murojaatnomalari bugungi kundagi vaziyatni teran tahlil qilib, yaqin kelajakka aniq vazifalarni belgilab beruvchi va chuqur mushohadali nutq bo‘ldi.
Ma’naviy hayotimizda muhim voqea bo‘lgan – Murojaatnomada Islom dinining asl mohiyati, ilm-ma’rifat, mehr-oqibat va diniy bag‘rikenglik tamoyillarini o‘zida mujassam etadigan ulkan ishlarga omil bo‘ladi.
Ayniqsa, muhtaram Prezidentimiz Murojaatnomalarida 2020 yil – “Ilm-ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”, deb e’lon qilinishi ezgu maqsadlarimizga erishishda mustahkam zamin bo‘ladi.
Davlatimiz Rahbari xalqimizning dunyoqarashi, tafakkuri talab va ehtiyojlari butunlay o‘zgarganini ta’kidlab, sharq donishmandlarining “Eng katta meros – bu yaxshi tarbiya. Eng katta qashshoqlik esa – bu bilimsizlik” degan hikmatlarini doimo yodda saqlash muhimligini alohida qayd etdilar.
Alloh taologa shukrki, muhtaram Yurtboshimizning g‘amxo‘rliklari va sa’y-harakatlari ila yoshlarni ilm-ma’rifatli, odob-axloqli etib tarbiyalashga juda katta e’tibor qaratilmoqda. Ayniqsa, yigit-qizlarimiz ilm-ma’rifat egallashi uchun barcha imkoniyatlarni yaratib berishga katta urg‘u berildi. Bunday ulkan e’tibor va g‘amxo‘rlik natijasida farzandlarimiz ilm-ma’rifat sohalarida ulkan yutuq va muvaffaqiyatlarga erishadilar, insha Alloh.
Murojaatnomada “Beshikdan to qabrgacha ilm izla” degan hikmatga mos ravishda oliy ma’lumot olaman, o‘z ustimda ishlab, ilmli bo‘laman, degan, yuragida o‘ti bor jo‘shqin yoshlarimizning tahsil olishi uchun hamma qulayliklarni yaratishga katta urg‘u qaratildi.
Haqiqatan, yoshlar ilm-ma’rifat egallashlari, zamon murakkabliklariga javob beradigan farzandlar bo‘lishlari, yuksak ma’naviyatli, ma’rifatli avlod bo‘lib voyaga yetishlari uchun munosib sharoit hozirlash har qachongidan ham dolzarb bo‘lmoqda. Albatta, farzandlarda bunday fazilatlarni shakllantirishda, hech shubhasiz, mahalladagi mehrli muhitning ta’siri juda katta. Binobarin, mahalla mo‘ysafidlari, imom-domlalar va tarbiya ishiga mutasaddi bo‘lganlar bu ishga alohida diqqat qaratishlari juda ham muhim bo‘lmoqda. Davlatimiz rahbarining Murojaatnomasida aynan shu masalalarga bor kuch-quvvatimizni sarflashga alohida e’tibor qaratdilar.
Darhaqiqat, Prezidentimiz Murojaatnomada bugungi kundagi eng dolzarb masalalarga to‘xtaldilar. Xususan, ta’lim sohasi haqida gapirarkan, Davlatimiz rahbari ta’lim sifatini xalqaro talablar darajasiga ko‘tarish maqsadida qator chora-tadbirlar ishlab chiqilishini alohida qayd etdi.
Darhaqiqat, bu ishlarda yaxshi natijalarga erishish uchun yoshlarni tani sog‘lom, aqli o‘tkir, xulqini go‘zal qilib tarbiyalash lozimdir. Shundagina, Yurtboshimiz orzu qilganlaridek yoshlarimiz orasidan xorazmiylar, beruniylar, ulug‘beklar, buxoriylar, termiziylar, nasafiylar yetishib chiqadi, insho Alloh.
Muborak dinimizda yoshlarning odob-axloqli bo‘lishi, ilm olishi eng muhim shartlardan hisoblanadi. Islom tarixining saodat asridan boshlab yosh avlod tarbiyasiga juda katta ahamiyat berib keladi. Farzand Alloh taolo ato etgan ulug‘ ne’mat bo‘lishi bilan birga mas’uliyati juda katta omonat hamdir. Jondan aziz bolalarimizni go‘zal xulqli, dinu diyonatli, halol-pok, oilasi, Vataniga sadoqatli etib tarbiyalash esa ushbu ne’matning oliy shukronasi hisoblanadi.
Farzandlarni yoshlik chog‘idan boshlab ilmu ma’rifatga qiziqtirib, o‘rgatib borish lozim. Zero, hadisi shariflarda quyidagicha marhamat qilinadi: “Ilm Chin-Mochin (Xitoy)da bo‘lsa ham, uni izlab topib, egallangiz. Zero, ilmni talab qilish har bir musulmonga farzdir.
Ilm-fanning qaysi sohasiga bo‘lsa ham o‘qib-o‘rganib, ma’lumot hosil qilgan kishi, albatta, o‘zi, oilasi, xalqi va Vatani uchun manfaat keltiradigan insonlar qatoridan joy oladi.
Ona-Vatanimiz taraqqiyoti, xalqimizning baxt-saodati yo‘lida yoshlarimizni ilmu fan va kasbu hunarli bo‘lib yetishishlari yo‘lida davlatimiz tomonidan qilinayotgan g‘amxo‘rlik bilan birga bu boradagi ota-onalar va ta’lim-tarbiya ishiga mutasaddilarning doimiy harakatlari ham g‘oyat ahamiyatlidir.
Yoshlar tarbiyasi har doim dolzarb masalasi bo‘lib kelgan. Chunonchi, ertamizning qanday bo‘lishi bugungi yoshlarning har tomonlama barkamol bo‘lib ulg‘ayishiga bog‘liq. Bugun tarbiya borasida imom-xatiblar, o‘qituvchi murabbiylar, mahalla faollari yanada faolroq ishlashlariga to‘g‘ri kelmoqda. Shu bois, har bir farzandning qalbini ilm-ma’rifat nuri bilan yoritib borish, ularni odob-axloq va foydali mehnatga yo‘naltirish juda ham muhim. Ta’lim-tarbiya ishiga mutasaddi bo‘lganlar mas’uliyat o‘z zimmalarida ekanini doimo yodda tutishlari, buni bir lahza bo‘lsa-da unutmasliklari juda ham zarur.
Har bir sergak inson yurtiga, yurtdoshlarga, Prezidentimizga ehtiromi bo‘lsa, do‘ppini bir chekkaga qo‘yib, o‘zining ish yuritish tartibi va tarkibi haqida jiddiy o‘ylab ko‘rishi, tezlikda samara beradigan amaliy ishlarga o‘tishi kerak. Bu davr talabi, o‘zgarayotgan O‘zbekistonning taraqqiyoti taqozosi.
Prezidentimizning parlamentdagi Murojaatnomalari ziyraklikka, xolislikka, halollikka va odillikka hamda “halollik vaksinasi” bilan emlanishga qat’iy chorlov bo‘ldi.
Ibrohimjon INOMOV,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining o‘rinbosari
Quyosh asosan vodorod (taxminan 74%) va geliydan (taxminan 24%) tashkil topgan bo‘lib, uning yadrosidagi yuqori bosim va harorat vodorodni geliyga aylantiradi.Bu jarayon milliardlab yillar davom etadi va Quyosh markazidagi vodorod kamayib, geliy ko‘payib boradi.
Geliy vodorodga nisbatan to‘rt barobar og‘ir bo‘lgani uchun bu holat nomutanosiblik keltirib chiqarib, muvozanat buziladi. Qachondir Quyosh o‘z muvozanatini tiklash uchun umumiy o‘zgarishga uchraydi. Jumladan, tashqi qatlamlar juda katta hajmda shishadi, markaz (yadro) qisqaradi, Quyosh rangi qizg‘ish tusga kiradi.
Bu bosqichda Quyosh “qizil ulkan” (red giant) jismga aylanadi va ilmiy hisob-kitoblarga ko‘ra, u Merkuriy, Venera va Yer sayyoralarini yutib yuborishi mumkin.
Quyosh ichki kuchlari zaiflashgach, uning tashqi shishgan qatlamlari o‘zini ushlab tura olmaydi va butun jism o‘z ichiga o‘zi qulayotgandek siqiladi. Bu jarayon fanda “gravitatsion kollaps” deb ataladi. “Gravitatsion kollaps” – bu jismning o‘z tortishish kuchi ta’sirida ichiga qarab qulab, siqilib borish jarayonidir.
Bu paytda moddalar juda zichlashadi, atomlar bir-biriga nihoyatda yaqinlashadi, elektron qatlamlar o‘rtasidagi elektron tortishish kuchlari qarshilik ko‘rsatadi. Natijada tortishish va itarilish kuchlari o‘rtasida muvozanat hosil bo‘ladi.
Shundan so‘ng Quyosh “oq mitti” narsaga aylanadi, ya’ni quyoshning markazida kichik, juda issiq va zich qismi (1 sm³ hajmi taxminan 1 tonnaga teng) qoladi va uning yorug‘ligi juda xira bo‘lib qoladi. Astronom Subramanyan Chandrasekxar hisob-kitoblariga ko‘ra, Quyoshga o‘xshash yoki undan kichik massali yulduzlar hayoti ham oxirida aynan shu holatga keladi.
Ushbu jarayonlar Qur’oni karimda quyidagicha ifodalanadi: “Quyosh o‘rab qo‘yilganida, …” (Takvir surasi, 1-oyat).
Arab tilidagi “kuvvirot” (تَ ِر ّ ( ُكو so‘zi “o‘rash”, “jamlash”, “yig‘ilish”, “aylanish” kabi ma’nolarni bildiradi. Bu esa ilmiy jihatdan yulduz moddasining bir nuqtaga yig‘ilishi va gravitatsion siqilish jarayoniga mos keladi.
Qur’oni karimda yana bunday deyiladi: “Quyosh (tinmay) o‘z qarorgohi sari sayr qilur. Bu Aziz (qudratli) va Alim (bilimli Zot)ning o‘lchovidir” (Yosin surasi, 38-oyat). Oyati karimadagi “mustaqor” so‘zi oxirgi qaror topish joyi, “barqaror holat” degan ma’noni anglatadi. Ilmiy nuqtayi nazardan bu Quyoshning “oq mitti” bosqichida barqaror holatga kelishi bilan uyg‘unlashadi.
Zamonaviy astrofizika ma’lumotlari ko‘rsatadiki, Quyosh abadiy emas, u bosqichma-bosqich o‘zgaradi va oxirida zichlashib, tobora kichrayib boradi. Qur’oni karimda “takvir” (o‘ralish, yig‘ilish), “mustaqor” (qaror topish) so‘zlari bilan bu jarayonlar haqida xabar beriladi.
Doktor Yusuf al-Haj Ahmadning
“Qur’oni karim va sunnati nabaviyadagi ilmiy mo‘jizalar qomusi” kitobidan
Ilyosxon AHMЕDOV tarjimasi
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 9-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws