Dasturxon duosi
«Alhamdulillahillaziy at’amana va saqona vaja’alana minal-muslimiyn».
Ma’nosi: «Bizni yedirib-ichirgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd bo‘lsin».
Farzand tilash duosi
«Robbi la tazarni fardav va anta xoyrul varisiyn».
Ma’nosi: «Parvardigorim! Meni (vorissiz) yolg‘iz qoldirma. (Agar voris bermasang ham) Sening O‘zing vorislarning eng yaxshisisan» (Anbiyo surasi, 89-oyat).
G‘azablanganda o‘qiladigan duo
«Allohummag‘fir liy zanbiy va azhib g‘oyzo qolbiy va ajirniy minash-shaytonir-rojiym».
Ma’nosi: Yo Alloh, gunohlarimni kechir, qalbimning shiddatini (g‘azabini, alangasini) ketkaz va meni shaytonning yomonligidan asra.
Shunda ham g‘azab ketmasa, imkon topilsa, tahorat olib ikki rakat namoz o‘qish, «Alam nashroh laka...» surasini tilovat qilish va yuqoridagi duoni takrorlash lozim.
Ko‘z tegishiga qarshi o‘qiladigan duo
Ko‘z tegishiga qarshi Fotiha surasi va «Oyatal kursi»dan so‘ng ushbu oyatlar o‘qiladi:
«Bismillahir rohmanir rohiym. Va in yakadullaziyna kafaru layuzliqunaka bi absorihim lamma sami’uzzikro va yaquluna innahu lamajnun. Va ma huva illa zikrul-lil-’alamiin».
Ma’nosi: «Bas, Parvardigori uni (qaytadan payg‘ambarlikka) tanlab, solih (payg‘ambar)lardan qildi. Albatta, kofir bo‘lgan kimsalar Zikrni (Qur’onni) eshitgan vaqtlarida, Sizni ko‘zlari bilan (tikilib) yiqitayozurlar va «albatta, u majnun», – derlar. Holbuki, u (Qur’on barcha) olamlar uchun eslatmadir» (Qalam surasi, 51–52-oyatlar).
Sadaqa berayotganda...
«Robbana taqobbal minna innaka antas-sami’ul ’aliym».
Ma’nosi: «Ey Rabbimiz, bizdan uni qabul ayla, chunki Sen eshitguvchi va bilguvchisan».
Aksirgan kishiga javob duo
Aksirgan kishi, yonida biror odam bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham, «Alhamdulillah» deydi. Janobi Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) aksirgan kishiga yonidagilarning «Yarhamukalloh» (Alloh senga marhamat etsin) deyishini tavsiya qilganlar. Aksa urgan kishi esa «Yarhamukallohu va iyyakum va yag‘firu lana va lakum» (Alloh bizga ham, sizga ham rahmat aylasin, bizni ham, sizni ham afv etsin) yoxud «Yahdina va yahdiykumulloh» (Alloh bizni ham, sizni ham hidoyatga boshlasin) deydi.
O‘MI matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Ko‘pchilik xo‘l mevaning eng chiroyli va pishgan bo‘lagini tanlaydi. Ammo otam (Alloh rahmatiga olsin) boshqacha yo‘l tutar edilar.
Otam joriy qilgan oilaviy an’analarning eng go‘zallaridan biri — har kuni kechki ovqatni butun oila davrasida qilish edi. U kishi kun davomida har kim o‘z ishi bilan band bo‘lsa ham, hech bo‘lmaganda kechki taom paytida hammamiz bir dasturxon atrofida yig‘ilib, bir-birimizning holimizdan xabar olishimizni istar edilar.
Taomdan oldin meva qo‘yilganda esa, otam har safar bir xil ishni qilardilar. U kishi doimo dog‘ tushgan mevani tanlar edilar. Mevaning uringan qismini kesib tashlar, qolgan qismini esa iste’mol qilardilar.
Bolaligimdan boshlab, otam vafot etgunlariga qadar bu holatni minglab marta ko‘rganman. O‘sha oddiy odat menga so‘zsiz, nasihatsiz juda katta saboq berdi. Bu – ne’matning qadriga yetish.
Axir dasturxonimizga kelgan har bir meva ortida qancha mehnat yotadi: dehqon yer haydaydi, urug‘ qadaydi, suv beradi, parvarish qiladi, hosilni yig‘adi, odamlar uni tashiydi va nihoyat u bizning dasturxonimizga yetib keladi.
Bugungi kunda dunyoda oziq-ovqatning katta qismi isrof qilinmoqda.
Otam menga biror nuqsonli narsani butunlay tashlab yubormaslikni, agar bir qismi buzilgan bo‘lsa, faqat o‘sha qismini olib tashlab, qolganini iste’mol qilishni o‘rgatganlar.
Otamning yana bir odatlari bor edi. Har safar ovqatdan keyin: “Alhamdulillah. Allohga shukr. Alloh baraka bersin”, der edilar.
Otam mevani yer edilar, men esa ne’matning qadriga yetishni o‘rganar edim. Otam dunyodan o‘tganlaridan keyin bu oddiy odatlarning asl qadrini yanada chuqurroq angladim.
Alloh barcha o‘tgan ota-onalarimizni O‘z rahmatiga olsin, hayotdagilarining umrlarini uzoq, rizqlarini barakali qilsin.
Davron NURMUHAMMAD