Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Avgust, 2026   |   6 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:09
Quyosh
05:36
Peshin
12:27
Asr
17:16
Shom
19:21
Xufton
20:43
Bismillah
19 Avgust, 2026, 6 Rabi`ul avval, 1448

Ulamolarni e’zozlash taqvodandir

17.09.2018   6882   4 min.
Ulamolarni e’zozlash taqvodandir

Ulamolar, ustozlar ma’naviyat osmonida musaffo ziyo taratib turgan yo‘lchi yulduzdirlar. Ular tufayli odamlar to‘g‘ri yo‘lni topadilar. Ularning sharofati bilan jaholat zulmatlaridan omonlik qirg‘og‘iga yetadilar. Binobarin, olimlarni risoladagidek hurmat qilmay turib, haqlarini munosib ravishda ado qilmay turib, farzandlarimizni el-yurt, jamiyat, qolaversa, butun dunyo uchun foydasi tegadigan yetuk shaxslar, olimu ziyoli, shifokoru muhandis, tadbirkor insonlar etib ulg‘aytirish mumkin emas. Bu – bamisoli urug‘ni yerga qadamasdan turib hosil kutishdek gap.

Hurmat ibodatdan yaxshi, degan o‘z o‘rnida haq so‘z bor. Alloh aziz qilgan insonlarning hurmatini joyiga qo‘yish ibodat. Haj surasining 30-oyatida bunday marhamat qilinadi: «(Gap) shudir. Kimki Alloh harom etgan narsalarni katta ish deb bilsa (rioya qilsa), bas, bu Parvardigori nazdida o‘zi uchun yaxshidir».

Alloh darajasini baland qilgan narsalarni e’zozlash va ulug‘lash qalbdagi taqvodan dalolat ekani Qur’oni karimda ta’kidlanadi. Ustoz va muallimlar kabi ilm sohiblari ham aynan Rabbi qadrlarini baland qilgan toifaga mansubdirlar. Qur’oni karimda bunday deyiladi: «(Gap) shudir. Yana kimki Allohning shiorlari (qurbonliklar)ni ulug‘ deb bilsa, bas, albatta, (bu) qalblarning taqvosidandir» (Haj surasi, 32-oyat). Oyatda “shiorlar” deya tarjima qilingan so‘z “sha’aairolloh” kalimasi bilan kelgan. Aslida buni bir so‘z bilan boshqa tilga o‘girish mumkin emas. Tafsir kitoblarida aytilishicha, “sha’aairolloh” deb Alloh tomonidan fazilati bildirilgan barcha narsa tushuniladi. Ustoz va ilm muallimlari ilm sharafi tufayli ulug‘lanadilar. Ilm ahllarining qadri naqadar ulug‘ ekani quyidagi oyatda ham bayon etiladi: «…Alloh sizlardan imon keltirgan va ilm ato etilgan zotlarni (baland) daraja (martaba)larga ko‘tarur. Alloh qilayotgan (barcha yaxshi va yomon) amallaringizdan xabardordir» (Mujodila surasi, 32-oyat). Ilm va olimlarning fazilatlari, ikki dunyoda erishadigan daraja va martabalariga doir oyat va hadislar juda ko‘p uchraydi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)dan olim kishining bir kunlik ibodati ilmsiz obidning qirq yillik ibodatiga teng ekani, qiyomatda shafoat qilishi, agar u ta’lim ham bersa, Yer va osmonlardagi barcha jonzot Allohdan unga mag‘firat so‘rashi va boshqa ko‘p bashoratlar sahih hadislar orqali rivoyat qilingan.

Sulaymon (alayhissalom)ga Alloh taolo ilm, boylik va podshohlikdan birini tanlashni buyurganida u ilmni tanlaydi. Ilmning sharofatidan unga boylik va podshohlik ham qo‘shib beriladi.

O‘tgan ulug‘ zotlar, ustozlar, ulamolarning haqlarini to‘liq ado etib, ularning qadrlari nechog‘li baland ekanini his etishgan. Bu borada Hazrat Alisher Navoiy aytadi: “Haq yo‘lida kim sanga bir harf o‘qitmish ranj ila. Aylamak bo‘lmas ado oning haqin ming ganj ila”. Imomi A’zam Abu Hanifa (rahmatullohi alayh) aytadi: “Ustozim Imom Hammodning hurmati uchun uning uyi tomonga oyog‘imni uzatmaganman. Holbuki, uylarimizning orasida yettita ko‘cha bor edi. Har namozda ota-onamning qatorida u zotga mag‘firat so‘rayman. Shuningdek, boshqa barcha ustozlarimning haqlariga duo qilaman”. Imom Ahmad ibn Hanbal (rahmatullohi alayh): “O‘ttiz yildan buyon biror kechada ustozim Imom Shofi’iyning haqiga duo qilmay uxlamaganman”, deydi.

Ulamolarga kibr qilish, uni mensimaslik yomon xulqdir. Nabiy (alayhissalom): “Yo Alloh, olimga ergashilmaydigan, oqildan hayo qilinmaydigan zamon kelib qolmasin!”, deya ulamolar hurmat qilinmaydigan zamon kelishidan panoh so‘raganlar (Imom Ahmad rivoyati).

Bular ulamolarga ko‘rsatiladigan odoblar ummonidan ayrim tomchilar xolos. Muxtasar qilib aytsak, inson olimlarning roziligini topishga intilishi va ularni norozi va xafa qiladigan, ko‘nglini og‘ritadigan ishlardan saqlanmog‘i lozim.

Uyg‘un G‘OFUROV,

Toshkent islom instituti rektori

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?

14.08.2026   26726   2 min.
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?

Imom Buxoriy majmuasi nafaqat Ozbekiston, balki butun islom olami uchun ulugva muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.

Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.

Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.

Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.

Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.

Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.

Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.

Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari