Foto: O‘zA
O‘zbekiston Prezidentining Oliy Majlisga Murojaatnomasida inson huquqlari buzilishining oldini olish maqsadida barcha vaqtincha saqlash va tergov hibsxonalari, maxsus qabulxonalar, ma’muriy qamoqni o‘tash joylari, jazoni ijro etish muassasalarini videokuzatuv moslamalari bilan jihozlash bo‘yicha aniq vazifalar belgilab berildi. Bu haqda Ichki ishlar vaziri Po‘lat Bobojonov O‘zA muxbiri bilan suhbatida ma’lum qildi.
Belgilangan vazifalar doirasida jazoni ijro etish tizimi faoliyati tubdan takomillashtirilmoqda. Jazoni ijro etish muassasalarida mahkumlar yotoqxonalari, yordamchi binolar bugungi kun talablari asosida qayta qurilib, zarur jihozlar bilan to‘liq ta’minlandi.
Jazoni ijro etish sohasini xalqaro standartlarga moslashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Toshkent shahridagi 1-tergov hibsxonasining yangi binoga ko‘chirilgani bu borada muhim qadam bo‘ldi. Toshkent viloyati Zangiota tumanida yangidan qurilgan zamonaviy tergov hibsxonasida barcha shart-sharoitlar mavjud bo‘lib, oshxona, kutubxona, yuvinish xonasi va boshqa maishiy xizmat ko‘rsatish xonalari zarur jihozlar bilan ta’minlangan.
Jazoni ijro etish muassasalarida mahkumlarni ijtimoiy-foydali mehnatga jalb etish amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan. Muassasalar huzurida davlat unitar korxonalari tashkil etildi. Bundan ko‘zlangan maqsad mahkumlarni mehnatga jalb etish orqali tarbiyalash, ularda kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirish va olinayotgan daromadni qamoqda saqlanayotgan shaxslar sharoitini yanada yaxshilashga yo‘naltirishdir. Jazoni ijro etish muassasalari ishlab chiqarish korxonalari tomonidan 2017 yil mobaynida 123,2 milliard so‘mlik mahsulot ishlab chiqarildi.
Prezidentning 2017 yil 6 dekabrdagi «O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi qabul qilinganligining 25 yilligi munosabati bilan afv etish to‘g‘risida»gi farmoniga asosan jazoni ijro etish muassasalarida jazo muddatini o‘tayotgan, chin ko‘ngildan pushaymon bo‘lgan, jinoyatni bilib-bilmay sodir etgan, tuzalish yo‘liga qat’iy o‘tgan 2700 nafar mahkum afv etildi. Mazkur farmon ijrosi to‘liq ta’minlandi.
2017 yil davomida insonparvarlik tamoyili asosida jazoni ijro etish muassasalarida jazo muddatini o‘tayotgan 1932 mahkum ozodlikka chiqarildi, 8835 mahkum manzil-koloniyalariga o‘tkazildi, 9462 mahkumning jazosi yengilrog‘i bilan almashtirildi.
Tergov hibsxonalari, vaqtincha saqlash hibsxonalari, maxsus qabulxonalar, ma’muriy qamoqni o‘tash joylari, jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar ustidan uzluksiz nazoratni olib borish maqsadida mazkur muassasalar videokuzatuv vositalari bilan ta’minlanmoqda. Joriy yilning 1 mart kuniga qadar ushbu muassasalarda videokuzatuv moslamalarini o‘rnatish ishlari to‘liq tugallanadi.
Prezident topshirig‘iga asosan turli diniy oqimlarga boshqalar ta’sirida yoki yoshlik qilib, oqibatini bilmasdan kirib qolganlarning «pushaymonlik arizalari»ni o‘rganish amaliyoti yo‘lga qo‘yildi. Diniy ekstremistik oqimlarga kirganlarning har biriga nisbatan mavjud hujjatlar din ulamolari, yaqinlari, qo‘ni-qo‘shni va qarindosh urug‘lari, mahalla ahli fikrini inobatga olgan holda o‘rganilmoqda. Shu asosda tegishli komissiya tomonidan xulosalar qabul qilinmoqda. Buning natijasida o‘tgan yilning o‘zida 18 mingdan ortiq shaxs maxsus hisobdan chiqarildi.
Manba: https://daryo.uz
Havo yo‘llari qatnovi paydo bo‘lmagan, avtomobil transporti to‘la rivojlanmagan Usmonlilar imperiyasi davrida Makka-Madina kabi muqaddas yerlarga safar qilish o‘ziga yarasha mashaqqatli va biroz xavfli edi. Hijozga boradigan temir yo‘lning qurilishi vaziyatni yengillatardi. Makka va Damashqni bog‘lash maqsadida qurilgan poyezd yo‘li Usmonli umumiy temir yo‘l tarmog‘ining bir qismi bo‘lib, ziyoratchilar uchun poytaxt Istanbuldan haj yo umraga borish imkonini berardi. Bu safar yo‘li sezilarli darajada qisqarib, ziyoratchilarga osonlik va qulaylik tug‘dirardi.
Mutaxassislarning fikricha, Istanbuldan Makkaga besh kunda yetib olsa bo‘lardi.
O‘sha paytlarda arab dunyosidagi musulmon davlatlar o‘rtasida chegara yo‘q edi, shuning uchun ham haj ziyoratiga borish uchun na pasport, na viza kerak edi.
Temir yo‘l Usmonli saltanatini harbiy jihatdan mustahkamlash va Arabiston yarim orolini nazorat qilishni ham maqsad qilgan edi. Davlat askarlariga to‘satdan dushman hujumi bo‘lsa, Makka va Madinaga yordam kuchlari tezda yetib borardi.
Quyidagi xaritada Damashqdan Makkaga boradigan marshrut ko‘rsatilgan. Yirik Usmonli temir yo‘l tarmog‘iga ulangan Hijoz temir yo‘li Sulton Abdul Hamid II buyrug‘i bilan 1900-yillarda qurilib boshlandi va 1908 yil sentyabr oyida Madinaga yetib bordi.
Madina temir yo‘l stansiyasining ochilishi:
Hozirda vokzal muzeyga aylantirilgan:
Temir yo‘l 1913 yilda rasmiy ravishda foydalanishga topshirilgan. Damashq birinchi bekat bo‘lib, Amman, Hayfa va Quddus kabi yirik shaharlarda ham stansiyalar qurildi. Yo‘ldan haj ziyoratini ado etuvchi ziyoratchilar, shuningdek, davlat amaldorlari, savdogarlar va keng jamoatchilik foydalanishgan.
Hojilar vagonning orqasida choyga suv qaynatishadi:
Hijoz poyezdining ichki qismi:
Hijoz temir yo‘l poyezdidagi yo‘lovchilar:
Ammandagi Hijaz temir yo‘l stansiyasi (Iordaniya):
Damashqdagi Hijoz temir yo‘l stansiyasi (Suriya):
Hayfadagi Hijoz stansiyasi (Falastin):
Afsuski, Hijoz temir yo‘l tarmog‘i Birinchi jahon urushi boshlanganligi sababli Makkaga yetib bormadi. Arab qo‘zg‘oloni paytida arablar inglizlar bilan ittifoqdosh bo‘lib, Usmonli qo‘shinlariga qo‘shimcha kuchlar yuborishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun temir yo‘l tarmog‘ining bir qismini portlatib yuborishdi.
Faysal ibn Husayn boshchiligidagi arab isyonchilari temir yo‘lni portlatdi, keyinchalik u Britaniya yordami bilan Iroq qiroliga aylandi.
Oxir-oqibat Usmonli imperiyasi qulagach temir yo‘l butunlay ishdan chiqdi.
Temir yo‘l izlari va poyezd qismlarini Arabiston cho‘llarida hamon ko‘rish mumkin.
Po‘latxon Kattayev,
TII Hadis va islom tarixi fanlari kafedrasi
katta o‘qituvchisi