Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Malayziyaning Universiti Teknologi MARA universiteti san’at, dizayn va media fakulteti talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat guruh O‘zbekiston bo‘ylab ijodiy safarini yakunlab, o‘z yurtiga qaytdi. Malakali suratkash va dizaynerlardan iborat 18 kishilik guruh 17–31 avgust kunlari mamlakatning boy tarixiy merosi va zamonaviy qiyofasini aks ettiruvchi “storytelling” uslubidagi professional foto va video kontent tayyorladi.
Safarning yakuniy va eng keng ko‘lamli qismi Toshkentda o‘tdi. Guruh faoliyatining markazida Islom sivilizatsiyasi markazi turdi: mehmonlar bu yerda maxsus ta’lim dasturi, media-festival, "Muzeydagi tun" ekskursiyasi va multimediali mapping-shou dasturlarida ishtirok etib, boy foto va video material tayyorladi.
Poytaxtda talabalar Hazrati Imom majmuasi — Baroqxon madrasasi va Qaffol Shoshiy maqbarasida hamda Zarqaynar hunarmandchilik ko‘chasida bo‘lib, milliy hunarmandchilik va an’analarni o‘z kontentlarida aks ettirdi.
Guruh, shuningdek, Amaliy san’at muzeyi, Amir Temur muzeyi, O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi va Zamonaviy san’at muzeyiga tashrif buyurdi; Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri, "Navro‘z" etnografik bog‘i hamda "Magic City" va "Tashkent City" kabi zamonaviy majmualarni suratga olib, Toshkentning tarixiy va zamonaviy qiyofasini yaxlit tarzda taqdim etdi.
Ma’lumot o‘rnida, mehmonlar safarini Xivadan boshlab, Buxoro va Samarqand shaharlarida ham bo‘ldi. Ular “Ichan qal’a” davlat muzey-qo‘riqxonasi, Bahouddin Naqshband yodgorlik majmuasi, Poyi Kalon, Registon maydoni, Shohi Zinda yodgorlik majmuasi hamda “Konigil” sayyohlik qishlog‘i kabi maskanlarni suratga oldi.
Safar doirasida tayyorlangan materiallar “Instagram”, “Facebook”, “TikTok” va “YouTube” ijtimoiy tarmoqlariga joylashtirilib, O‘zbekistonning boy madaniy-tarixiy merosi va turistik salohiyatini xorijiy auditoriyaga zamonaviy media formatlarda tanishtirishga xizmat qiladi.
Loyiha, ayni vaqtda, O‘zbekiston va Malayziya o‘rtasidagi madaniy-gumanitar hamkorlikni mustahkamlashga ham hissa qo‘shdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati