Omiyn maxfiy aytiladimi yoki jahriymi?
Hanafiy mazhabiga ko‘ra, Fotiha surasidan keyin omiynni har bir namozxon ichida (maxfiy) aytadi. Barcha mujtahid ulamolarimizning nazdlarida namozda Fotiha surasidan keyin “omiyn”ni aytish sunnat hisoblanadi. Hanafiy mazhabimiz va molikiy mazhabida “omiyn”ni ovoz chiqarmay aytish kerak bo‘ladi. Bunga quyidagi ma’lumotlar dalil qilib keltirganlar:
- “Omiyn” lafzi duodir. Uning ma’nosi “ijobat qil”, ya’ni “duoni qabul qil”, demakdir. Qanday duo qilish haqida Alloh taolo Qur’oni karimda bunday marhamat qilgan: “Robbingizga zorlanib va xufyona (ovozsiz) duo qilingiz! Zero, U (duoda va boshqada) haddan oshuvchilarni yoqtirmagay” (A’rof surasi, 55-oyat).
Hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bu haqda bunday dedilar: “Ichida (maxfiy) qilingan duo ustida (oshkor) qilingan duoning yetmishtasiga teng keladi” (Imom Abu Shayx rivoyati).
Muhaddis Ibn Hibbon “Sahih” asarida ushbu hadisni keltiradi: “Duoning yaxshisi maxfiysidir”.
Demak, “omiyn”ni ichimizda aytsak, mazkur oyat va hadislarga amal qilgan bo‘lamiz.
- Abu Voil roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Ali va Ibn Mas’ud roziyallohu anhumo “(Namoz ichidagi) bismillahir rohmanir rohiym”ni ham, “a’uuzu”ni ham, “omiyn”ni ham ovoz chiqarib aytishmasdi” (Imom Tabaroniy rivoyatlari).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan doimo birga yurgan hazrat Ali va Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhumo kabi sahobiylarning “omiyn”ni ichlarida aytishlari ham kuchli dalil hisoblanadi. Boshqa bir rivoyatda hazrat Umar roziyallohu anhuning ham “omiyn”ni ichlarida aytib namoz o‘qiganlari ta’kidlanadi.
Hanafiy ulamolar xuddi shu ma’nodagi, lekin boshqa sahobai kiromlarning ismlari zikr qilingan rivoyatlarni ham keltiradilar.
- “Omiyn” lafzini Qur’ondan emasligi hammamizga ma’lum. Buning ustiga, ushbu lafz arabcha ham emas. “A’uuzu billahi minash shaytonir rojiym” esa Qur’onda kelgan, yana Alloh taolo bizga Qur’on o‘qiganimizda uni aytishni vojib qilgan. Shunday bo‘lsa ham “A’uuzu billahi minash shaytonir rojiym”ni namozda ichimizda aytamiz. Nima uchun endi “omiyn”ni ovoz chiqarib aytishimiz kerak?!
- Namoz juda ham mashhur ibodat hisoblanadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam namoz farz bo‘lgan kundan boshlab har kuni besh vaqt namozni jamoat bilan o‘qiganlar. U zot sollallohu alayhi vasallamning har bir namozlari minglab kishilar tomonidan sinchkovlik bilan kuzatib borilgan.
Agar “omiyn”ni ovoz chiqarib aytish afzal bo‘lganida, u zot alayhissalom bu narsani bayon qilgan bo‘lardilar va orada hech qanday shubha qolmas edi. Holbuki, u zot sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari imomlik qilayotganlarida, ba’zan ta’lim uchun birinchi safdagilar eshitadigan qilib “omiyn”, deganlaridan boshqa hech bir dalil yo‘q. Ayniqsa imomga iqtido qilgan kishilarning “omiyn”ni ovoz chiqarib aytganlari haqida hech qanday rivoyat ma’lum emas.
“Sunnatga muvofiq namoz o‘qing” kitobidan olindi.
Siz mazluma ekaningiz haqidagi xayollarni tark eting
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bu sizga iztiroblarni sindirish, muvaffaqiyat tomon yurish, do‘stlikni saqlash va oilada baxtiyor bo‘lishga yordam beradi. Chunki dunyoqarashi keng inson boshqalarning tabiatlarini tushunadigan, o‘zgarishlar qilishga qodir, o‘zini boshqalar o‘rniga qo‘yib ko‘radigan va vaziyatlarga o‘z holicha baho bera oladigan inson bo‘ladi.
Dunyoqarashi keng inson turli ishlarni a’lo darajada tushunadi, boshiga biror qiyinchilik tushgan yoki o‘zi orzu qilgan narsa amalga oshmay qolgan vaqtda hayot tabiatini, unda kam-ko‘stsiz maza qilib yashayotgan inson yo‘qligi hamda gohida inson yomon ko‘rgan narsasida yaxshilik bo‘lishi va gohida esa yaxshi ko‘rgan narsasida yomonlik bo‘lishi mumkinligini, yaxshilik Alloh iroda etgan narsada ekanini yaxshi anglaydi.
Dunyoqarashi keng inson ushbu keng borliqning bir parchasi ekanini, bu borliqning alamlari va shodliklaridan unga bir nasiba borligini yaxshi biladi. Shuning uchun ham og‘ir zarbalardan dovdirab qolmaydi. Dunyoqarashi tor inson esa bu yomonlik yoki mushkul ish ungagina yetgan, o‘zini doim zulm qilinadigan va unga doim yomonlik yetadigan inson deb his qiladi. Dunyoqarashi keng inson esa bunday narsalarni his qilmaydi, bor kuchini eng yaxshi narsaga erishishga sarf etadi va o‘ziga berilgan narsaga rozi bo‘ladi.
Shu’la: Bugun baxtiyor bo‘ling, ertaga emas!
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Dunyodagi eng baxtli ayol" kitobidan
