Jaloliddin Rumiy o‘z do‘sti Shams Tabriziydan so‘radi: – Qanday qilib nafsning o‘tini sovutish mumkin?

Shams unga javob berdi: – “Istig‘no bilan, istig‘no qil, chunki kimki tark etsa, u hukmdorga aylanadi”.

Rumiy javob qaytardi: – “Boshqa odamlar-chi?”.

Shams aytibdi: – “Odamlar ikki turga bo‘linadi: kimki seni tashlab ketishni istasa, eshikning kichik teshigidan chiqish yo‘lini topadi; kimki seni yaxshi ko‘rishni istasa, toshda teshik ochib bo‘lsa ham kirish yo‘lini topadi”.

Jaloliddin Rumiyning hikmati chuqur va ma’noga boy. Uning do‘sti Shams Tabriziy unga “istig‘no” orqali nafsning o‘tini sovitish haqida maslahat bergani – baxt va xotirjamlikka erishish siru-asrorlarni o‘zida jamlagan.

“Istig‘no” nima degani? Istig‘no – bu insonning Allohdan boshqasiga muhtoj emasligi va baxtni moddiy narsalarda yoki boshqalarda emas, balki faqat Allohda topish hissidir.

Qanday qilib “istig‘no”ni hayotimizda amalga oshirish mumkin?

Shukr va qanoat: Allohga bergan har qanday ne’matlari uchun shukr qilish, qanchalik kichik bo‘lsa ham. Bor narsamizga qanoat qilish va o‘tgan narsalarga ortiqcha afsus qilmaslik.

Kamtarinlik: Biz bu hayotda hech narsaga ega emasligimizni anglashimiz va hamma narsa Allohdan ekanligini bilgan holda yashashimiz. Boshqalarga nisbatan o‘zini ustun deb hisoblamaslik va ularning tuyg‘ularini hurmat qilish.

Zuhd: Nafsning moddiy xohishlarini kamaytirish. Ruhiy va ma’naviy qadriyatlarga ko‘proq e’tibor qaratish.

Sabr: Qiyinchiliklarga dosh berish. Ma’lum maqsadlarga yetish uchun shoshilmaslik.

Odamlar bilan qanday muomalada bo‘lish kerak?

Seni tark etmoqchi bo‘lganlar bilan: Uning ketishini osonlashtirish, uni hurmat qilish va unga yaxshi munosabatda qolish.

Seni yaxshi ko‘rishni istaganlar bilan: Unga muhabbat bilan javob berish, uni hurmat qilish va imkon qadar yordam berish.

Xulosa: Jaloliddin Rumiyning hikmati bizga baxt va xotirjamlik yo‘lini ko‘rsatadi. Bu yo‘lda faqat Allohga muhtoj bo‘lish, boshqalarga esa go‘zal axloq va saxovat bilan muomala qilish orqali erishiladi.

Homidjon domla ISHMATBЕKOV