So'nggi paytlarda dunyoda selfi epidemiyasi keng tarqalib, bu sevimli mashg'ulot shu darajasiga etdiki, selfi olishni o'rgatadigan maxsus saytlar, poyabzallar, maktablarda esa xavfsiz suratga olish darslari joriy etildi.

Ho'sh, biz kamerada o'zimizni suratga olishni istashimiz xudbin bo'lib qolishimizni anglatadimi?

Insonlar yaqin-yaqingacha shaxsiy hayotini o'zgalardan yashirar, bu masalada ehtiyotkorroq munosabatda bo'lardi. Afsuski, bugungi kunda bu manzara o'zgardi. Texnologiyalar rivoji insoniyatning necha asrlar osha yashab kelgan qadriyatu madaniyatlariga o'z ta'sirini o'tkazdi. Endilikda kishilik jamiyati nafaqat o'z-o'zini hurmat qilishni hatto shaxsiy hayotning qadr-qimmatini ham unutmoqda. Manmanlik, xudbinlik avj olib hamma o'zi haqida butun dunyoga jar solishga tayyor. Nima qilsa ham tezroq mashhur bo'lish, hamma u haqida gapirishini istaydi. Bu borada esa selfimaniya asosiy qurolga aylangan.

Qizig'i shundaki, selfi qanchalik go'zal bo'lsa, shunchalik ko'p “layk”larni yig'adi. Bu bir qaraganda zararsiz bo'lib tuyulishi mumkin, lekin agar fotosurat kam layklarni yig'sa-chi? Bu kishida o'zi haqida salbiy fikrlarni paydo qiladi. Shuning uchun ham ba'zi odamlar telefon kamerasidan ajralmaydilar va Tvitter, Instagram yoki Facebookdagi izdoshlari uchun iste'mol mahsuloti kabi yashaydi. Bunday sevimli mashg'ulot allaqachon kasallikka aylanib ulgurgan.

Bu borada tadqiqot o'tkazgan mutaxasissislar fikricha, ko'plab ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari va selfi ixlosmandlari ruhiy kasallikdan aziyat chekayotganlarini o'zlari ham tushunmaydilar. Unga berilish xulq-atvorga salbiy ta'sir etishi mumkinligini tadqiqotchilar alohida ta'kidlashmoqda.

Ho'sh, Islom olamida selfiga bo'lgan munosabat qanday?

Umra va haj ziyoratiga borganlarning aksariyati ziyoratdan xotira sifatida qolish uchun Ka'ba fonida o'zlarini suratga oladi. Bunda bir qaraganda hech qanday salbiy illat yo'qdek. Ammo inson o'zini qanchalik ishontirmasin,  uning oqibatlarida oz bo'lsa-da be'manilik bor.

Misol uchun, siz Madinayu Makkada ibodatlarni amalga oshirayotganingizda yoki Allohga astoydil duo qilayotganingizda yoningizga bir kishi kelib selfi olish bilan ovora bo'ladi. Bu sizga og'ir botishi tayin. Agar bu ishni siz qilgan bo'lsangiz bilingki, siz kimlarningdir g'ashiga tekib, uning ibodatiga halaqit bergan bo'lishingiz mumkin.

Ayniqsa, Makkada Ka'ba atrofida tavof amalining o'rtasida selfi olish uchun odamlar to'xtab qolsa, bu tiqilinchlik hosil bo'lishiga olib keladi va ko'plab odamlarga muammo tug'diradi. Bu haqda Masjidul Haromda xizmat qiluvchi xodimlardan bir bunday deydi:

"Keyingi yillarda ziyoratchilar orasida selfiga tushish odam tusiga kirib bormoqda. Bu albatta, kimlar uchundir ma'qul ishdir. Ammo yonidagi kishilar ozor bermagan holda suratga olsa zarari yo'q. Biroq bugun ayrim insonlar juma kunlari juma namozi paytida imomni tinglash o'rniga, ibodat qiluvchilarni suratga olishni yoki selfi qilishni afzal ko'radi. Ular bu harakati bilan o'zgalarning g'ashiga tegayotganini yoki ibodatlariga ozor berayotganini tushunmaydilar”.

Bu borada ziyoratchilarning o'zi nima deydi?:

 "Men Ka'bani ko'rish va umra amalini ado etishni uzoq yillar davomida kutdim", – dedi pokistonlik Abdul Rahmon Yasin. – Shuning uchun bu safarim abadiy yodimda qolishini istayman. Selfiga tushishimning sababi ham shu. Bu mening mobil' telefonimdagi eng yaxshi fotosurat bo'ladi."

Quvaytlik yana bir ziyoratchi Holid Al-Shimran: “Ka'baning ko'rinishi haqiqatan ham ajoyib va hayajonli. Men buni  do'stlarim va izdoshlarim bilan ijtimoiy tarmoqlarda baham ko'rmoqchiman.”

Ziyoratchilarning selfiga tushishining sababi tushunarli, lekin har bir insonning qalbida qolishi kerak bo'lgan hayajonli daqiqalarning o'zi ular uchun etarli emasmi? Selfi baxt va quvonch tuyg'usini etkaza olmaydi, u faqat yuzdagi hissiyotni aks ettirishi mumkin, xolos. Makka kabi muqaddas joyda bebaho onlarni shu kabi ishlar  bilan o'tkazishga arziydimi? Yoki Ka'ba selfi olish uchun ko'ngilochar markazga o'xshaydimi? Yo selfi alohida dunyoga cho'mib, Allohga yaqinlashganingizda o'sha noyob daqiqani qayta tiklashga yordam beradimi? Bu harakatimiz bilan ibodatimizni riyoga almashtirib qo'ymayapmizmi?

E'tibor qaratsak, hayotimizning har bir sohasiga ijtimoiy tarmoqlarning kirib borishi,  eng nozik daqiqalarning yaratuvchisi – Alloh bilan yolg'iz qolishdek muborak ibodatimizni barchaga fosh etib, ibodatlarimizga ham ta'sir etmoqda.

Bugun haj va umra ibodatlarini bajarish paytida har qadamda telefonidan qo'rslik bilan suratga tushayotgan odamlarni ko'rasiz. Aftidan, agar ular suratga tushmasalar, hech kim ularga ishonmaydi.

Agar fotosuratlarimizdan birini tarmoqqa joylash biz uchun ibodat qilishdan ko'ra muhimroq bo'lsa, qanday qilib haj yo umra qilganimiz uchun mukofot olishimiz mumkin? Agar siz Facebookdagi Ka'ba fonida sizning suratingiz ostidagi "layklar" sonini doimiy ravishda tekshirib tursangiz, haj ruhini his qilish mumkinmi?

 Bir mulohaza qiling, biz ibodatning eng qizg'in lahzalarida fikru-xayolimiz faqat Alloh taologa qaratilgan bo'lsa, nega selfi olish orqali xushumizni yo'q qilishimiz kerak?!

Qisqasini aytganda,  har bir insonda tan olinish va qadrlanish istagi bor. Ammo bunga fotosuratlar yoki selfi orqali erishilmaydi. Chin mo'min uchun Yaratuvchining roziligi qiziqtiradi, o'zgalarning nechta layk bosgani emas.

Abdulla Muslimov