10 Март, 2026, 21 Рамазон, 1447
10 Март, 2026, 21 Рамазон, 1447
ЭЪТИҚОДИЙЙА (ИЙМОН-ЭЪТИҚОД КИТОБИ)
НАЗМ
Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм.
(Ҳамд баёни)
Ҳаққа ҳамду сано адо қилдим,
Ҳақ оти бирла ибтидо қилдим.
Ибтидо қилғулиқ неким бордур,
Қилмасанг оти бирла, абтардур.
Қодиру баркамол Тенгридур,
Қоҳиру зулжалол Тенгридур.
Ҳар неким қилса, Ул қилур бешак,
Ҳар не ким қилса, Ул билур бешак.
Мунтазир раҳматиға гумроҳлар,
Муфтахир қуллуғи била шоҳлар.
Ямону яхшиға умид Андин,
Қўрқмоқ андину навид Андин.
Жисмда ҳар нечаки қил бўлса,
Қил сену эл танида тил бўлса,
Ҳамдига зокир ўлса ул тиллар,
Деса ҳамдини ойлару йиллар,
Ул барининг каломи бир бўлғай:
Бори ўз ажзиға муқирр бўлғай.
НАСРИЙ БАЁН
Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм.
(Беҳад меҳрибон ва бениҳоят раҳмли Аллоҳ исми билан.)
(Ҳамд баёни)
Аллоҳ таъолога ҳамду сано айтиб, сўзимни – асаримни Аллоҳнинг номи билан бошладим. Чунки бошлагулик нимаики хайрли – мўътабар иш бўлса, уни Аллоҳнинг исми билан бошламасанг, охири кесикдир – давоми йўқдир, натижасиздир. (Чунки, ҳадиси шарифда айтилади: «Ҳар қандай хайрли – мўътабар иш Аллоҳнинг исми билан бошланмаса, абтардир – охири кесик, давоми йўқдир”.)
(Чунки) Қодир – ҳар нарсага кучи етадиган, хоҳлаган нарсасинихоҳлаганидек яратишга, хоҳлаган ишини хоҳлаганидек қилишга қодир бўлган зот Аллоҳдир; баркамол – энг комил сифатларга соҳиб зот Аллоҳдир, Қоҳир – Қаҳҳор сифатига соҳиб, яъни ҳамма нарсага, ҳар бир хоҳлаган киши ва нарсага хоҳлаган ишини қиладиган суратда ғолиб ва ҳоким зот, Зулжалол – ягона улуғлик эгаси Аллоҳдир.
Ҳар нимаики қилса, шубҳасиз, У қилади, ҳар ким нимаики қилса, шубҳасиз, У билади. (Қиладиган ишини биладиган ҳам, билган ишини қиладиган ҳам Удир!)
Гумроҳлар – йўлдан адашганлар, хатою гуноҳга тушганлар ҳам Унинг раҳматига интизор, умидвор; шоҳлар ҳам Унга бандалик, қуллик ва ибодат қилиш билан фахрланадилар.
Яхши-ёмон инсонларнинг ҳаммасининг умиди фақат Ундандир, хавфу ражо – қўрқув ҳам, умид ҳам фақат Ундандир. (Чунки ҳар мўъмин кишига хавфу ражо – умид билан қўрқув орасида яшаш вожибдир. Бири ошса ҳам, бири камайса ҳам, инсон учун хавфлидир, бу иккиси баробар бўлиши шарт.)
Инсоннинг жисмида неча тук бўлса, улар сенинг ва бошқа барча инсонларнинг танида тил бўлса, агар бу тиллар Аллоҳнинг ҳамдига зокир бўлиб, Уни зикр қилса, ойлару йиллар Унга ҳамду сано айтса, барчаларининг сўзи бир бўлади: ҳаммалари ўз ожизлигига иқрор бўлади, холос. (Яъни, ягона ва қудратли Зотнинг наздида ҳамма ўз ажзига иқрордир.)
Насрий баён ва шарҳ муаллифи
Мирзо КЕНЖАБЕК
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
1. Ибодатларни бажариш
1.1. Намозларни ўз вақтида ўқиш. Ибодатлар ичида энг афзали – вақтида ўқилган фарз намози саналади.
1.2. Рўза тутиш.
1.3. Қуръон ўқиш. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Умматимнинг энг афзал ибодати Қуръонга қараб тиловат қилишдир”, деганлар. Қуръонни ёддан ўқишдан кўра, унга қараб ўқиш афзалдир. Чунки Қуръонга қараш ҳам ибодатдир.
1.4. Таровеҳ ва таҳажжуд намозларини ўқиш. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Фарз намоздан кейинги энг афзал намоз тунги намоздир”, деганлар (Имом Муслим ривояти).
1.5. Дуо ва зикрни кўпайтириш. “...Аллоҳни кўп зикр қилинг. Шоядки, зафар топсангиз” (Жума сураси, 10-оят).
2. Оилага яхшилик қилиш
2.1. Ота-онага яхшилик қилиш. Ўз вақтида ўқилган фарз намоздан кейин энг афзал амал бу – ота-она хизматида бўлиш саналади. Зеро, “Роббингиз, Унинг Ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишни амр этди” (Исро сураси, 23‑оят).
2.2. Фарзанд ва аҳли аёлга хурсандчилик улашиш. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизларнинг яхшиларингиз ўз аҳлига яхши муомала қилганингиздир. Мен ўз аҳлига яхши муомала қилувчироғингизман”, деганлар (Имом Термизий ривояти).
3. Илм олиш, китоб ўқиш
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмон зиммасига фарздир”, деганлар.
4. Тафаккурга вақт ажратиш
Ҳасан раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: “Бир соат тафаккур қилиш бир кечани бедор ўтказишдан яхшидир”.
5. Муҳтожларга ёрдам бериш
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким бир мўминнинг битта дунёвий ташвишини аритса, Аллоҳ таоло унинг Қиёмат кунидаги ташвишларидан бирини аритади. Ким қийналган кишига енгиллик келтирса, Аллоҳ таоло унга дунёю Охиратда енгиллик беради” (Имом Муслим ривояти).
6. Силаи раҳм қилиш
Дам олиш кунлари қавм-қариндошлар ҳолидан ҳеч бўлмаса телефон орқали бўлсада хабар олиш учун қулай фурсат. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кимни ризқи кенг, умри узоқ бўлиш хурсанд этса, силаи раҳм қилсин (қариндошлик ришталарини мустаҳкамласин)” (Имом Бухорий, имом Термизий ривояти).
7. Спорт билан шуғулланиш
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кучли мўмин Аллоҳ ҳузурида кучсиз мўминдан яхшироқ ва маҳбуброқдир”, деганлар.
8. Дўст ва яқинлар ҳолидан хабар олиш
Ҳазрат Али розияллоҳу анҳу айтадилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни: “Қайсики мусулмон бошқа бир мусулмонни эрталаб зиёрат қилса, то кеч киргунича унга етмиш минг фаришта салавот айтади. Агар кеч кирганида зиёрат қилса, то тонг отгунича етмиш минг фаришта унга салавот айтади. Унга жаннатда бир боғ бўлади”, деб айтганларини эшитдим (Имом Термизий ривояти).
Дам олиш кунларингиз хайрли ва баракали ўтсин!
Даврон НУРМУҲАММАД
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа