Мана, эртадан 2019 йил ҳам бошланaди. Бу дегани умримизнинг яна бир йили тугаб, янги саҳифаси очилмоқда. Шунинг учун инсон барча ўтган умридаги ишлардан хулоса қилиб, 2019 йилни икки дунё саодати учун захира бўладиган амаллар билан ўтказишни мақсад қилиши лозим. Мўътабар зотлар: “Кимни икки куни бир хил бўлса, у кунини қадрига етмабди”, деганлар.
Демак, киши янги кунни қадрига етиб, уни ўтган кунидан кўра кўпроқ яхши амаллар билан ўтказишга ҳаракат қилиши лозим. Бажарган ишлари билан кифояланиб, ҳаракатдан тўхташ – оқил кишининг иши эмас. Шу нуқтаи назардан янги йилга савобли амаллар учун захира бўладиган умрнинг бир қисми, деб эътибор билан қараш, янги режалар тузиш, яхши ниятлар қилиш муҳим.
Инсон қилган тижоратини йил якуни бўйича ҳисоб-китоб қилиб, фойда ёки зарарни мушоҳада қилади, фойдасига қувонади, зарарига қайғуради ва яна келгуси иши учун яхши ниятда янги режалар тузади. Инсон тижорати учун шунча жон куйдирганидек, ўтган умри учун ҳам жон койитиб, ўзига-ўзи саволлар бериши керак.
Ҳар куни эрта тонгдан яхши ишлар бажаришни ният қиляпмизми? Кеч тушгач, қилган ниятларимизнинг қанчаси амалга ошди, қанчаси ошмади, ўйлаб кўряпмизми? Эришган ютуқларимиз учун Аллоҳ таолога ҳамд айтиб, хато-камчиликларимизни тўғрилаш тадоригини кўряпмизми?
Шу ўринда айтиш керакки, ҳар бир янги йилнинг аввалида янги режалар тузиш ва эзгу ниятлар билдириш дунё халқларининг одатига айланган. Буни бирор диний байрам эмаслиги, уни бутун жаҳон умумэътироф этган байрам эканини тушуниш керак. Шунингдек, мана шундай хурсандчилик дамларида қилинган ишларни сарҳисоб этиш, эришилган натижаларга шукрона айтиш, орзу-интилишлар қилиш ажойиб анъанадир.
Масалан савдода касодга учралса, пул йўқотилади. Аммо унинг ўрнини тўлдирса бўлади, ҳаёт тугади дегани эмас. Лекин зое қилинган вақтни ортга қайтариб бўлмайди. Нега энди бахт-саодатга эришишимиз гарови бўлган умр неъматига шундай эътибор бермаймиз? Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу “Ҳисоб-китоб қилинишингиздан олдин ўзингизни ўзингиз ҳисоб-китоб қилинг”, деганлар. Шундай экан, инсон хатолари учун ўзини тергаб, ютуқлари учун Аллоҳга ҳамд айтиши ва яна яхши амаллар қилиш учун ниятлар қилиши лозим.
Имом Бухорий ҳазратларининг “ал-Жомеъ ас-Саҳиҳ” асарларида келтирилган саҳиҳ ҳадисда “Барча амаллар ниятларга боғлиқ, ҳар бир кишига фақат ният қилган нарсаси берилади”, деб марҳамат қилинган. Демак, ҳар бир ишнинг сабаби – ният, самараси эса амалдир.
Шу учун ҳам мўйсафидларимиз дуога қўл очганда Аллоҳ таолодан эзгу ниятларимизга етказишини сўрайдилар. Ниятни тўғри қилиб, мақсадни аниқ белгилаб олган инсон ана шу ниятига етиш учун Аллоҳга таваккал қилиб, доимо ҳаракатда бўлади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сен бирор нарсани Аллоҳдан тақво қилиб тарк қилсанг, Аллоҳ таоло сенга ундан-да яхшироғини ато қилади” [1], деганлар.
Ким “одамлар нима деркин”ни ташлаб, юзинг-кўзинг қилиб ўтирмасдан Аллоҳ таолодан бошқадан умидини узса, Аллоҳ таоло унга тарк қилганларидан кўра яхшироғини беради. Уни нафснинг иззати, махлуқотдан беҳожат бўлиш билан ризқлантиради. Бу борада Набий алайҳиссалом шундай дея марҳамат қилганлар: “Ким иффатли бўлиш ҳаракатида бўлса, Аллоҳ унинг иффатини сақлайди. Ким одамларга сарғайиб юришдан қутулиш ҳаракатида бўлса, Аллоҳ таоло уни беҳожат қилиб қўяди. Ким сабрли бўлишга уринса, Аллоҳ таоло уни сабрли бандалардан қилади”[2].
Ким Аллоҳнинг қадарига эътироз қилишни ташласа ва ҳамма ишларини Роббига топширса, Аллоҳ таоло у бандани рози бўлиш ва кучли иймон билан сийлайди ҳамда унинг ишини шу даражада гўзал ниҳояга етказадики, у бу ҳолни етти ухлаб тушида ҳам кўрмайди.
Ким фолбин ва сеҳргарлардан юз ўгирса, Аллоҳ таоло унга сабрни насиб этади, таваккул ва тавҳиднинг ҳақиқати билан сийлайди.
Ким дунё матоҳларига қиё боқмаса, Аллоҳ унинг ишларини илгари қилади, қалбига сокинлик беради. Ўзи хоҳламаса-да, дунё унга эшикларини очади.
Ким Аллоҳгагина ибодат қилса, фақат ягона Аллоҳдан қўрқса, ваҳималардан қутулади. Аллоҳ таоло уни омонда сақлайди. Қўрқинчли нарсалар ҳам у учун саломатлик, оромбахш бўлиб қолади.
Ким ёлғонни тарк этиб ростгўйликни маҳкам тутса, Аллоҳ уни яхшилик томон йўллаб қўяди ва Аллоҳнинг ҳузурида сиддиқлар сафида бўлади, одамлар орасида ростгўйлик ила танилади ва шу орқали одамлар унинг гапларига қулоқ солади, унинг ҳурматини қиладиган бўлади.
Ҳақ бўлса-да, тортишувни тарк этгани эвазига Аллоҳ таоло жаннатда бир уй насиб қилади. Душманнинг ёмонлигидан асрайди. Қалби мусаффо бўлади. Унинг айбларини очадиганлардан омонда сақлайди.
Олди-сотдида алдовни тарк этганга нисбатан одамларнинг ишончи ортади. Унинг савдосида харидорлари сони кўпайиб боради.
Ким ҳаром нарсаларга қарамаса, Аллоҳ қалбига бир лаззатни ато этади.
Бахилликдан сақланиб, саховатпешаликни устун қўйган кишини одамлар ҳам яхши кўради. Аллоҳга ва жаннатга яқинлашади. Ғам-ташвишлардан енгиллайди. Фазилат бобида мартабаси ортиб боради. «...Кимки ўз нафсининг бахиллигидан сақлана олса, бас, ана ўшалар нажот топгувчидирлар»[3].
Кибрланишни четга суриб, камтаринликни шиор қилиб олган кишининг қадри ошади. Бу Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг сўзларидир: “Ким Аллоҳ учун тавозели бўлар экан, Аллоҳ унинг қадрини кўтармай қўймайди” [4].
Ким кўп уйқу ва унинг лаззатидан воз кечиб, вақтини Аллоҳнинг ризоси учун намоз ўқиш билан ўтказса, Аллоҳ таоло унга шодлик, тетикликни ато этади.
Ичиш-чекишнинг барча турларининг яқинига йўламаган кишига Аллоҳ Ўзи мададкор бўлади. Унга сиҳат-саломатлик, бахт-саодат насиб этади. Бу бахт ҳақиқий бахт бўлади, кайф қилгандаги сохта бахт эмас.
Ким қодир бўла туриб, қасос ва ўч олмаса, Аллоҳ унинг кўксини кенг қилиб қўяди. Қалбига сурур беради. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳ таоло бир бандани афв қилишидан фақат ва фақат унинг иззати ортади”[5], деганлар.
Ёмонлар билан ҳамтовоқ бўлишдан сақланганни Аллоҳ таоло яхши кишиларга йўлиқтиради. Ҳалолдан ризқ топади, дунё ва охират яхшиликларини қўлга киритади.
Ҳассон Шамсий Пошонинг
“Жаннат бўстонидаги оилавий оқшомлар” номли китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Илҳом Оҳунд, Абдулбосит Абдулвоҳид таржимаси.
[1] Имом Аҳмад ривояти.
[2] Имом Бухорий ривояти.
[3] Ҳашр сураси, 9-оят.
[4] Имом Муслим ривояти.
[5] Имом Муслим ривояти.